II SA/Bd 567/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2011-07-19
Skład orzekający: Wiesław Czerwiński, Grzegorz Saniewski, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania zasiłku celowego na remont zniszczonego w wyniku zdarzenia losowego budynku mieszkalnego, opierając swoje rozstrzygnięcie na wytycznych ministra, które nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa, a także czy brak tytułu prawnego do nieruchomości (poza najmem) jest wystarczającą przesłanką do odmowy przyznania świadczenia?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej, działając na podstawie przepisów prawa, nie mogą opierać swoich rozstrzygnięć na wytycznych ministra, które nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa. Ponadto, ustawa o pomocy społecznej nie uzależnia przyznania zasiłku celowego na pokrycie strat wynikających ze zdarzenia losowego od posiadania przez wnioskodawcę tytułu prawnego do nieruchomości, poza przypadkami, gdy wymagana jest zgoda właściciela na remont.Stan faktyczny
Skarżąca E. W. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na naprawę dachu zniszczonego w wyniku deszczu nawalnego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia w wyższej kwocie, wskazując na brak tytułu prawnego do nieruchomości, ale przyznał niższą kwotę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że skarżąca nie jest najemcą, a jedynie użyczycielem nieruchomości, a także powołując się na wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński Sędziowie: Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant Krystyna Witt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2011 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżaną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] (sprecyzowanym dnia [...]) skierowanym do Burmistrza Ś. E. W. wniosła o przyznanie pomocy finansowej na naprawę dachu budynku mieszkalnego położonego w Ś. przy ul. W. [...], zerwanego w wyniku deszczu nawalnego w dniu [...]. Następnie wnioskiem z dnia [...] strona zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej wskazując, iż jest najemcą zniszczonego nawałnicą deszczu budynku mieszkalnego.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Ś. odmówił E. W. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego do wysokości 100.000 zł z tytułu zdarzenia losowego. Natomiast decyzją z tego samego dnia Nr [...] Burmistrz Świecia udzielił E. W. pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów naprawy dachu w wysokości 6.000 zł.
W wyniku wniesionych odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzjami z dnia [...], nr [...] i nr [...] uchyliło w/w decyzje w całości i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Ś. na podstawie art. 40 ust. 1 i 3 oraz art. 106 ustawy o pomocy społecznej przyznał E. W. pomoc w postaci zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów naprawy dachu w wysokości 6.000 zł. Z kolei decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Ś. działając na podstawie w/w przepisów odmówił E. W. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego do wysokości 100.000 zł z tytułu zdarzenia losowego. Świadczenie to nie zostało przyznane z powodu braku przesłanek uprawniających stronę do złożenia wniosku o przedmiotową pomoc. Organ pierwszej instancji wskazał, iż strona nie dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości uprawniającym ją do złożenia wniosku o pomoc w trybie art. 40 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) o pomocy społecznej, a nadto właściciel nieruchomości nie wyraził zgody na przeprowadzenie remontu i nie wskazał najemcy.
Odwołanie od decyzji z dnia [...], Nr [...] w ustawowym terminie wniosła skarżąca. Do odwołania zostały nadto załączone faktury VAT dotyczące kosztów naprawy dachu wystawione na A. S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą w dniu [...]wynika, iż strona zamieszkuje wraz z mężem, który obecnie pracuje za granicą, w budynku mieszkalnym zniszczonym wskutek nawałnicy deszczu, którego właścicielem jest jej córka oraz oczekuje pomocy finansowej w wysokości 90.000 zł. Z ww. wywiadu wynika nadto, iż strona nie ponosi żadnych opłat związanych z czynszem, a na inne wydatki związane ze stałym miesięcznym utrzymaniem rodziny składa się na podatek od nieruchomości oraz koszty związane z opłaceniem wody. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] wynika, iż strona posiada ustną umowę najmu zawartą z właścicielem domu. W ramach tej umowy strona zobowiązana jest pokrywać bieżące koszty mieszkaniowe łącznie z podatkiem od nieruchomości. Skarżąca nie uiszcza czynszu zarówno w formie pieniężnej jak i niepieniężnej. W aktach znajduje się nadto oświadczenie A. S., z którego wynika, iż jest ona właścicielem domu znajdującego się przy ul. W. [...] w Ś. oraz nie wskazuje najemcy uprawnionego do przeprowadzenia remontu/odbudowy budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego (tak: zał. nr 2 wzór oświadczenia właściciela na przeprowadzenie remontu w związku z powodzią z maja 2010 r.). Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika nadto, iż adresatem wszystkich rachunków za media oraz decyzji ustalającej wymiar podatku od przedmiotowej nieruchomości jest A. S. Na podstawie protokołu z oględzin i szacowania szkód powstałych w wyniku nawałnicy nieruchomości znajdującej się przy ul. W. [...] w Ś. z dnia [...]. Kolegium ustaliło, iż przewidywany koszt usuwania skutków żywiołu został oszacowany na kwotę 30.000 zł.
Następnie SKO wyjaśniło, iż stosownie do treści art. 18 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. W myśl wytycznych Biura do Spraw Usuwania Klęsk Żywiołowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji osoby poszkodowane w powodzi mogą ubiegać się o pomoc społeczną na ogólnych zasadach. Wyżej wymieniona pomoc finansowa udzielana jest stosownie do art. 39 i 40 ustawy. Odpowiednio do powyższego zasiłki celowe przysługują osobom i rodzinom, które w wyniku strat poniesionych wskutek klęski żywiołowej w prowadzonym przez siebie gospodarstwie domowym znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji, w której nie są w stanie zaspokajać swoich niezbędnych potrzeb bytowych w oparciu o posiadane środki własne (zasiłek do 6.000 zł) bądź których budynek mieszkalny lub lokal mieszkalny na skutek działania żywiołu uległ zniszczeniu (zasiłek do 20.000 zł i do 100.000 zł). Zgodnie z ww. wytycznymi pomoc przysługuje rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanym dalej "osobami uprawnionymi", na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu lub uszkodzeniu w związku z powodzią, która miała miejsce w maju i czerwcu 2010 r. Stosownie do pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego w B. Wydziału Polityki Społecznej z dnia [...] powołującym się na wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, o pomoc w formie zasiłku celowego na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego zniszczonego w wyniku deszczu nawalnego może ubiegać się osoba będąca m.in. najemcą lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego (pod warunkiem uzyskania zgody właściciela na przeprowadzenie remontu albo odbudowy). Kolegium wskazało, iż z uwagi na niezdefiniowanie pojęcia najmu w przepisach ww. ustawy oraz przepisach k.p.a. zastosowanie znaleźć powinny odpowiednio przepisy art. 659 i nast. Kodeksu cywilnego.
W ocenie organu odwoławczego skarżącej nie łączy stosunek najmu z właścicielem domu mieszkalnego A. S., ponieważ nie ponosi ona żadnych opłat związanych z czynszem. W związku z powyższym Kolegium doszło do przekonania, iż strona z właścicielem domu mieszkalnego zawarła umowę użyczenia, zgodnie z którą użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy (art. 710 K.c.) i ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej (art. 713 K.c.). Z uwagi na ww. wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o pomoc w formie zasiłku celowego na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego zniszczonego w wyniku deszczu nawalnego może ubiegać się osoba uprawniona będąca m.in. najemcą lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego (pod warunkiem uzyskania zgody właściciela na przeprowadzenie remontu albo odbudowy), zasiłek celowy w kwocie do 100.000 zł nie mógł zostać przyznany.
Skarżąca złożyła skargę do tutejszego Sądu od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów art. 40 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie art. 6, 7, 9, 77 § 1, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i sprzeczność ustaleń organu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż wykładnia art. 40 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosków przeciwnych do przyjętych przez organ odwoławczy, gdyż orzecznictwo wydane na gruncie obecnie obowiązującej ustawy o pomocy społecznej nie pozostawia wątpliwości, iż pomocą objęte są osoby, które poniosły stratę, bez dalszego zawężania kręgu tych osób. Strona wskazała, iż tzw. wytyczne nie należą do źródeł powszechnie obowiązującego prawa powołując się na uchwałę Składu Pięciu Sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPK 39/97, w której uzasadnieniu wskazano, iż rozdzielenie zadań pomocy społecznej na te, które są realizowane w ramach zadań własnych i te, które są realizowane w ramach zadań zleconych, ma tylko takie znaczenie, że określa, z jakich źródeł są finansowane poszczególne formy udzielenia tej pomocy. Natomiast rozróżnienie to nie może pozbawiać uprawnionego przysługującego mu świadczenia z pomocy społecznej. Skarżąca podniosła, iż rozstrzygnięcia organów administracji nie zostały oparte na art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ale wyłącznie na tzw. wytycznych.
Nadto skarżąca z ostrożności procesowej zakwestionowała ustalenia SKO dotyczącego kwestii jej tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości stanowiącej własność jej córki. Skarżąca wywodziła, że łączy ją z córką umowa najmu. W ocenie skarżącej SKO nie wyjaśniło wszystkich okoliczności sprawy, tj. nie przeprowadziło postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący (m.in. nie przesłuchało właściciela nieruchomości), natomiast na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dokonało ustaleń sprzecznych z jego treścią. Z akt sprawy wbrew ustaleniom SKO nie wynika, aby właścicielka nieruchomości przy ul. W. [...] w Ś. sprzeciwiała się ewentualnemu remontowi dachu przez skarżącą. Z niczego również nie wynikają ograniczenia dowodowe w wykazywaniu ewentualnej zgody właściciela nieruchomości, tym samym zgoda może być wyrażona w formie dorozumianej. Strona podniosła, iż w aktach sprawy taka zgoda się znajduje - jest wyrażona wprost w formie oświadczenia - załącznika nr 2 do wniosku A. S. z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wskazało ponadto, że zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę. Związane jest to przede wszystkim z finansowaniem zadań. Na realizację zadań zleconych przekazywane są środki przez administrację rządową, dlatego też wojewoda może określać wytyczne co do sposobu wykonania zadań. W piśmie z dnia [...] znak [...] Wojewoda [...] przedstawił wytyczne. W ww. wytycznych Wojewoda [...] odwołał się do mających zastosowanie w niniejszych przypadkach wytycznych MSWiA dotyczących udzielania pomocy w formie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego zniszczonego w wyniku deszczu nawalnego. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewody pomoc w wysokości do 100.000 zł może zostać realizowana w stosunku do osób będących m.in. najemcą lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego (pod warunkiem uzyskania zgody właściciela na przeprowadzenie remontu albo odbudowy).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło zarzut strony, iż tzw. wytyczne nie stanowią powszechnie obowiązującego prawa, lecz nie można nie mieć na uwadze powyżej wskazanego przepisu art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dalej SKO zauważyło, iż strona nie pozostała bez wsparcia finansowego, gdyż decyzją z dnia z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Ś. udzielił pomocy finansowej wysokości 6.000 zł. Nadto Kolegium podkreśliło, iż sytuacja majątkowa strony jest dobra, zaś koszt naprawy dachu oszacowano na kwotę 30.000 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja (postanowienie) może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie. Dlatego też zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Na wstępie należy podkreślić, iż do postępowania w niniejszej sprawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem stosuje się także zasady ogólne w nim wyrażone. Zgodnie zatem z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, a w efekcie wydający decyzję, powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Winien więc działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), wyczerpująco informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.) i w toku postępowania stać na straży praworządności oraz podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.), jak i wyjaśniać stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Organ powinien też mieć na względzie to, że zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje, że organ uchybił wskazanym wyżej zasadom zawartym w art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a. przy rozstrzyganiu sprawy. Ponadto organ naruszył art. 77 k.p.a.
Zgodnie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy.
Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 4 czerwca 1982 r., sygn. akt I SA 258/82 (ONSA 1982, nr 1, poz. 54) Sąd podkreśla, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym wymieniony art. 7 k.p.a. jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą.
Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego skutkującym wadliwością wydanej decyzji.
Skarżąca wyraźnie wskazywała, że poniosła szkodę. Szkoda ta polegała na zerwaniu w wyniku deszczu nawalnego dachu budynku mieszkalnego. Skarżąca oszacowała wysokość szkody na kwotę 90.000, zł zaś organ I instancji wyliczył ją w protokole z oględzin i szacowania szkód z dnia [...] na kwotę 30.000 zł (z którą skarżąca się nie zgodziła, co wynika z treści protokołu) nie przedstawiając przy tym żadnej metody i sposobu wyliczenia jej wysokości. Powstała więc rozbieżność pomiędzy twierdzeniem skarżącej, a wyliczeniem organu. Organ w tym miejscu powinien przedstawić precyzyjnie sposób wyliczenia wysokości szkody tak, aby strona mogła się do niego odnieść - czego nie uczynił.
Inną kwestią budzącą spór pomiędzy organem a stroną jest kwestia związana z tytułem prawnym do zniszczonej nieruchomości, co zdaniem organu miało przesądzać o zasadności rozpatrzenia wniosku. Organ I instancji podał jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia art. 40 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362) o pomocy społecznej, który stanowi, że "zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi". Jak widać z powyższego, przepis ustanawia jedynie ogólne dyrektywy przyznania zasiłku celowego. Według niego musi zaistnieć zdarzenie losowe (w przedmiotowej sprawie deszcz nawalny), które spowoduje stratę (zerwanie dachu). Przepis ten nie uzależnia przyznania zasiłku od tytułu prawnego do nieruchomości, a jedynie od faktu poniesienia straty, co w przedmiotowej sprawie jest bezsporne i nie jest kwestionowane przez organy, skoro decyzją z dnia 28 stycznia 2011 r. przyznano skarżącej zasiłek celowy.
Odnośnie zarzutu skargi dotyczącego powołania się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, podkreślić należy, że podstawą prawną zaskarżonej decyzji był cytowany art. 40 ustawy, a nie wytyczne, będące jedynie proponowaną interpretacją tego przepisu, którą należy rozważyć w zależności od stanu faktycznego danej sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 748/10 – publ. CBOIS). Przede wszystkim jednak w sprawie nie jest znana treść przedmiotowych wytycznych MSWiA, na które powołują się organy.
Ponadto przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy w oparciu o ten sam stan faktyczny na podstawie tej samej podstawy prawnej organ wydał dwie różne decyzje: decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Ś. odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego do wysokości 100.000 zł z tytułu zdarzenia losowego, natomiast decyzją z dnia [...] Nr [...] udzielił skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów naprawy dachu w wysokości 6.000 zł, przy czym w obydwu przypadkach podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. SKO powołało się na dualizm, jaki panuje w zakresie przyznawanej pomocy, tzn. w myśl art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Na realizację zadań zleconych przekazywane są środki przez administrację rządową, dlatego też wojewoda może określać wytyczne co do sposobu wykonania zadań. W piśmie z dnia [...] znak [...] Wojewoda [...] odwołał się do mających zastosowanie w niniejszych przypadkach wytycznych MSWiA dotyczących udzielania pomocy w formie zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego zniszczonego w wyniku deszczu nawalnego. Zgodnie ze stanowiskiem Wojewody pomoc w wysokości do 100.000 zł może zostać realizowana w stosunku do osób będących m.in. najemcą lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego (pod warunkiem uzyskania zgody właściciela na przeprowadzenie remontu albo odbudowy).
W związku z powyższym należy przypomnieć, że w myśl art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że nie stanowią prawa wydawane bez upoważnienia ustawowego instrukcje czy też wytyczne. Stąd też oparcie rozstrzygnięcia na wytycznych Ministra nie będących prawem powszechnie obowiązującym, musi być ocenione jako dokonane z naruszeniem jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego zawartej we wspomnianym już art. 6 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 829/10 - publ. CBOIS), przy czym, co należy przypomnieć, zarówno skarżącej jak i Sądowi nie jest znana treść przedmiotowych wytycznych MSWiA, na które powołują się organy, tzn. organy nie przytoczyły całej ich treści oraz daty i miejsca publikacji.
Poza tym Sąd pragnie zwrócić uwagę, że właścicielka zniszczonej nieruchomości A. S. pierwotnie złożyła osobiście wniosek o przyznanie zasiłku celowego (k. 1 akt administracyjnych), a następnie do prowadzenia tej sprawy umocowała swoją matkę – E. W. (k. 2 akt administracyjnych). Dopiero w dalszym toku postępowania w wyniku złożenia przez skarżącą pisma z dnia [...] skarżąca stała się stroną postępowania stwierdziwszy, że pismo z dnia [...] traktuje jako wniosek o przyznanie pomocy w związku z zaistniałym zdarzeniem. Natomiast w przesłanych do Sądu aktach administracyjnych brak jest rozstrzygnięcia dotyczącego A. S. Ze skargi wynika, że cofnęła ona swój wniosek, a postępowanie zostało umorzone.
Na zakończenie należy wreszcie wskazać, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji winny ustosunkować się do wniosku strony zawartego w skardze dotyczącego przesłuchania świadków. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy powinny kierować się powyższymi zaleceniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu.
Ze względu na powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., § 2 ust. 2, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002, Nr 163, poz. 1349 ze zm.) z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło