VIII SA/Wa 284/11

WyrokWSA w Warszawie2011-07-27

Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych może zostać wydana bez prawidłowego ustalenia stanu faktycznego dotyczącego koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz bez ostateczności decyzji uznającej świadczenia za nienależne?
Ratio decidendi
Decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa, ponieważ nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego dotyczącego podwójnego pobierania świadczeń rodzinnych oraz zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto, nakaz zwrotu świadczeń nienależnie pobranych nie może być orzeczony w tej samej decyzji, co uznanie świadczeń za nienależne; zwrot może być nakazany dopiero po uprawomocnieniu się decyzji stwierdzającej nienależność świadczeń.
Stan faktyczny
Skarżąca I. B. otrzymywała świadczenia rodzinne na dziecko B. B., które następnie zostały uznane przez organ I instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze za nienależnie pobrane z powodu podlegania przez byłego męża skarżącej ustawodawstwu innego państwa członkowskiego UE. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów dotyczące stanu faktycznego, w tym fakt, że były mąż miał prawo do świadczeń w innym państwie, oraz podnosiła, że sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję Marszałka Województwa; stwierdził, że decyzja SKO nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2011 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej I. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Marszałek Województwa [...] (dalej: "organ I instancji") na podstawie art. 21, art. 23a, art. 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 8 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenia Rady (EWG) Nr 1408/71 z 14 czerwca 1971 r., w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we wspólnocie, rozporządzenia Rady (EWG) Nr 574/72 z 21 marca 1972 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (EWG) Nr 1408/71 orzekł o uznaniu: – kwoty [...] zł wypłaconego za okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2009 r. zasiłku rodzinnego na dziecko – B. B., – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznany na B. B. za okres od [...] czerwca 2004 r. do [...] sierpnia 2005 r. w kwocie [...] zł, – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania przyznany na B. B. za okres od [...] maja 2004 r. do [...] sierpnia 2004 r. w kwocie [...] zł, – dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł, wypłaconego na dziecko B. B. w IX 2004 r., X 2005 r., IX 2006 r., IX 2007 r., X 2008 r., za świadczenia rodzinne nienależnie pobrane oraz ustalił, iż zwrot tych świadczeń w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji winien nastąpić na wskazane konto MOPS w R.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego na skutek podjęcia przez M. B. od [...] maja 2004 r. legalnego zatrudnienia na terytorium N.. Organ I instancji poinformował, iż [...] września 2009 r. uchylone zostały decyzje przyznające świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z następujących tytułów tj. samotnego wychowywania dziecka, jak i samotnego wychowywania dziecka oraz utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także rozpoczęcia roku szkolnego. W związku z powyższym uznał wskazane wyżej świadczenia rodzinne pobrane przez I. B. za nienależnie pobrane. Przywołał treść przepisów art. 23 a ust. 5 i ust. 9 oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 i ust. 8 u.ś.r. Wskazał także na możliwość zastosowania jednej z ulg określonych w art. 30 ust. 9 u.ś.r. Od decyzji tej odwołała się I. B. (dalej: "skarżąca") zarzucając organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez uznanie M. B. za członka rodziny w sytuacji, gdy małżeństwo zostało rozwiązane w 2002 r. Podniosła, iż organ I instancji bezpodstawnie przyjął, że przedmiotowe świadczenia są nienależne, skoro przyznane i wypłacane były na podstawie autentycznych dokumentów. Jednocześnie wskazała, iż jej były mąż nigdy nie był osobą uprawnioną do świadczeń rodzinnych w innym państwie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "SKO") biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podał, iż decyzja w sprawie nienależnie pobranych świadczeń nie jest decyzją uznaniową, a organ ją podejmujący nie działa w sferze swobodnego uznania. W przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek określonych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ jest zobligowany wydać decyzję o stwierdzeniu nienależnie pobranych świadczeń. Jednocześnie wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., przywołując jego treść. Organ odwoławczy powołał się także na treść art. 23 a ust. 5 u.ś.r. Powyższa decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła: – oparcie decyzji na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych oraz nieuwzględnienie faktu sprawowania wyłącznej opieki nad małoletnim przez skarżącą, – błędną wykładnię art. 23 a ust. 5 u.ś.r., – sprzeczność decyzji z zasadami praworządności. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż były małżonek nigdy nie zamieszkiwał w Polsce, a jego stałym miejscem pobytu są N.. Dlatego też organy błędnie zastosowały art. 23 a ust. 5 u.ś.r. oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. Ponadto wskazała, iż wyłącznie ona (od daty urodzenia do chwili obecnej) sprawuje pieczę nad dzieckiem i jedyną osobą, która nienależnie pobierała świadczenie z tego tytułu jest jej były mąż. Poinformowała, iż po dacie rozwodu uzyskała informację od komornika z N. o bezskuteczności egzekucji wobec byłego męża. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż wydanie decyzji uznającej za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne jest konsekwencją wydania decyzji uchylających decyzje przyznające te świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając przedmiotową skargę w zakresie tak określonej kognicji, Sąd uznał iż zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem decyzje organów obu instancji naruszają przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialnoprawną kontrolowanych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć były przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia zależności pomiędzy świadczeniami rodzinnymi pobieranymi przez skarżącą na podstawie wskazanej ustawy, a świadczeniem pracy przez jej byłego męża na terytorium N. i tym samym podleganiu ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w zakresie świadczeń socjalnych. Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.ś.r. świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Przy czym, zgodnie z definicją zawartą w przepisie art. 3 pkt 15 a u.ś.r., ilekroć jest w niej mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, oznacza to rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 149 z 5.07.1971, str. 2, ze zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 35, ze zm.) oraz rozporządzenie Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE L 74 z 27.03.1972, str. 1, ze zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1, str. 83, ze zm.). Zawarte w tych aktach prawnych przepisy pozwalają na wyeliminowanie skutków podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw, przede wszystkim w związku ze zmianami miejsca pobytu lub zamieszkania. Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1408/71, swoim zakresem przedmiotowym obejmowało ono formy zabezpieczenia społecznego dotyczącego świadczeń rodzinnych. W art. 12 ust. 1 powyższego rozporządzenia ustanowiona została zasada niemożności korzystania z kilku świadczeń tego samego rodzaju za ten sam okres ubezpieczenia obowiązkowego. Zgodnie z art. 23 ust. 1 u.ś.r. ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują na wniosek m.in. jednego z rodziców dziecka. Stosownie natomiast do 23a ust. 1 u.ś.r., w przypadku gdy członek rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami do marszałka województwa. W przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, już po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23 a ust. 2 u.ś.r.). W przypadku, gdy marszałek województwa w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23 a ust. 5 u.ś.r.). Z kolei w art. 30 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca wskazał, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie rodzinne obowiązana jest do jego zwrotu, przesądzając jednocześnie w art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., że należnościami tymi są świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 u.ś.r., za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W rozpoznawanych sprawach bezspornym jest, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał skarżącej świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z następujących tytułów tj. samotnego wychowywania dziecka, jak i samotnego wychowywania dziecka oraz utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a także rozpoczęcia roku szkolnego. Następnie decyzjami z dnia [...] września 2009 r. uchylił w całości decyzje własne wydane w dniach [...] czerwca 2004 r., [...] października 2005 r., [...] września 2006 r., [...] września 2007 r., [...] września 2008 r. przyznające wskazane świadczenia rodzinne w związku z zastosowaniem w niniejszej sprawie od dnia 1 maja 2004 r. przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Regulacja art. 23 a ust. 5 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, iż aby uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne organ w pierwszej kolejności winien ustalić, że ma miejsce wyjazd członka rodziny do państwa o którym mowa w ust. 1 , po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Takich ustaleń w przedmiotowym postępowaniu nie poczyniono. Kolejną przesłanką jest ustalenie, iż do danego świadczenia zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Taka sytuacja – zdaniem organów - ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 stanowi, iż pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnieni, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. Sąd rozpoznający sprawę podziela poglądy wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 249/10; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt: II SA/Sz 1179/10), iż art. 73 rozporządzenia nr 1408/71 nie pozbawia członków rodziny pracownika uprawnień przysługujących im w państwie miejsca zamieszkania. Tworzy on bowiem jedynie uprawnienie dla pracownika najemnego lub osoby prowadzącej działalność na własny rachunek podlegających ustawodawstwu Państwa Członkowskiego polegające na tym, że osoby te mają prawo, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium innego Państwa Członkowskiego do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby członkowie ich rodzin zamieszkiwali na terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI rozporządzenia. Poddając analizie zaskarżone decyzje Sąd stwierdza, że skarżąca została pozbawiona w sposób nieuzasadniony uprawnień do świadczeń rodzinnych, które jej się słusznie należą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby poza okolicznością, że w sprawie miała miejsce koordynacja systemów ubezpieczenia społecznego od dnia 1 maja 2004 r. zaistniały inne okoliczności, na podstawie których skarżącej można by odmówić przyznania świadczeń, czy też mogłaby zostać zobowiązana do zwrotu otrzymanych świadczeń, jako nienależnie pobranych. Należy zauważyć, iż na skutek wyroku rozwodowego z dnia [...] lutego 2002 r. ([...]) osobą uprawnioną do otrzymywania świadczeń rodzinnych na dziecko stała się skarżąca, gdyż wyrokiem tym powierzono jej sprawowanie bezpośredniej pieczy nad B. B., którego miejsce zamieszkania ustalono w każdorazowym miejscu zamieszkania skarżącej. Natomiast od jej byłego męża Sąd zasądził alimenty na rzecz syna. Z unormowania zawartego w art. 27 ust. 2 u.ś.r. wynika bowiem, że jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje. W ocenie Sądu, z konstrukcji wskazanego art. 27 ust. 2 u.ś.r. wynika, iż ustawodawca, kładąc nacisk na odrębne prowadzenie gospodarstw domowych, miał na myśli, że miarodajnym objawem "znajdowania się pod opieką" w szczególności jest wspólne zamieszkiwanie dziecka i osoby uprawnionej do świadczenia. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż skarżąca i jej były mąż prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, natomiast ich syn – B. B. zamieszkuje z nią. A zatem – w ocenie Sądu – zastosowanie wskazanego przepisu winny rozważyć organy i wywieść z niego prawidłowe wnioski. Ponadto w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r., za nienależnie pobrane świadczenia uznać można jedynie te świadczenia rodzinne, które zostały wypłacone za te same okresy w Polsce oraz w innym państwie członkowskim. Tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, że skarżącej zostały powtórnie wypłacone świadczenia za te same okresy, za które otrzymała ona należności od organu I instancji. Ponadto, aby w ogóle można było prawidłowo zastosować przepisy dotyczące zbiegu świadczeń, czy też zakazu kumulacji świadczeń rodzinnych, organy administracji publicznej powinny w pierwszej kolejności w sposób jednoznaczny, niebudzący wątpliwości i zrozumiały dla stron postępowania ustalić charakter oraz rodzaj uzyskiwanych świadczeń rodzinnych z państwa członkowskiego, w którym jest zatrudniony pracownik w stosunku do świadczeń państwa zamieszkania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie brak takich ustaleń. W ten sposób doszło w sprawie do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., ponieważ w rozpoznawanych sprawach organy obu instancji nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, który uzasadniałby przyjęcie tezy, że skarżąca podwójnie otrzymała tego samego rodzaju świadczenia rodzinne. Powyższe w ocenie Sądu wskazuje na to, że przy obecnie zebranym materiale dowodowym brak jest podstaw do tego, aby jednoznacznie wskazać, czy świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej są świadczeniami nienależnie pobranymi podlegającymi zwrotowi, a tym samym czy zaskarżone decyzje są prawidłowe. Podkreślić należy, że decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki: 1) jest zgodna z normami materialnego prawa, 2) została wydana zgodnie z normami prawa procesowego. Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa). Organ rozpatrujący sprawę narusza prawo w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego lub braku kompletnych ustaleń, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy zastosuje określone przepisy, ale do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Reasumując zawarta w uzasadnieniu decyzji ocena dowodów oparta jest na niekompletnym materiale dowodowym w związku z czym należy uznać, że jest oceną dowolną naruszającą postanowienia art. 80 k.p.a.. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na względzie, że organ I instancji w wydanej przez siebie decyzji orzekając o określonych świadczeniach rodzinnych jako nienależnie pobranych, jednocześnie nakazał ich zwrot w terminie 30-dniowym od dnia ich otrzymania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że w art. 23a ust. 9 u.ś.r. w zw. z art. 30 ust. 6 u.ś.r. wyrażona została norma prawna zgodnie z którą nakazanie zwrotu świadczenia nienależnie pobranego nie może być orzeczone w tej samej decyzji, co samo uznanie świadczenia za nienależnie pobrane. Dopiero zatem, gdy uprawomocni się decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane, można na takie świadczenie wskazywać i nakazywać jego zwrot. Dopiero bowiem walor ostateczności decyzji rozstrzygającej o nienależnych świadczeniach otwiera drogę dla żądania zwrotu tychże nienależnych świadczeń (po. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 620/10, Lex nr 694359, wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Łd 804/09, Lex nr 583209). Orzekając w jednej decyzji zarówno o uznaniu pobranych przez skarżącą świadczeń za nienależnie pobrane, jak i nakazując jednocześnie ich zwrot organ I instancji, a następnie Kolegium dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ponownie rozpoznając niniejsze sprawy organ I instancji powinien w pierwszej kolejności w sposób prawidłowy ustalić stan faktyczny, ustalając dokładnie w jakich okresach i w jakiej wysokości były małżonek skarżącej świadczący pracę w N. pobierał z tego tytułu świadczenia rodzinne w ramach [...] systemu ubezpieczeniowego, oraz czy w sprawie doszło do jednoczesnego pobrania przez skarżącą i jej byłego małżonka podwójnych świadczeń rodzinnych z pominięciem regulacji prawnej dotyczącej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ I instancji powinien w tym zakresie mieć na względzie wykładnię art. 27 ust. 2 u.ś.r. oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. przeprowadzoną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, zwracając również uwagę na to, że decyzja nakazująca zwrot nienależnie pobranego świadczenia może zostać wydana dopiero, gdy decyzja uznająca dane świadczenie za nienależnie pobrane będzie ostateczna. Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach, obejmujących koszty zastępstwa adwokackiego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło