III SA/Łd 403/11

Dnia 28 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 roku sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oddala skargę. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.po rozpatrzeniu odwołania Z. K. od decyzji Starosty B. z dnia [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, uchyliło zaskarżoną decyzję w części określającej termin poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji oraz orzekło, że w pozostałym zakresie decyzja nie ulega zmianie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] r. organ pierwszej instancji skierował Z.K. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł., w związku z przekroczeniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W decyzji wskazał, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia [...] r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia. Od powyższej decyzji odwołał się Z.K. Podnosił, że po przekroczeniu dopuszczalnej liczby punktów w dniu [...] r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w P.odbył szkolenie, które w myśl przepisu art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym powoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zdaniem odwołującego po odbyciu szkolenia powinien mieć wykazane 20 punktów za naruszenie przepisów, a nie 26 punktów karnych, gdyż szkolenie odbył przed skierowaniem go na egzamin. Podkreślił, że organy Policji i Starosta B.kierowały się przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, a norma zawarta w rozporządzeniu poszerza zakres wyłączenia określony w ustawie. Odwołujący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.powołując się na przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, wskazało, że w sprawie niniejszej inicjujący postępowanie administracyjne w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji Z.K. wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] r. zawiera informacje dotyczące rodzaju i dat naruszenia przez niego poszczególnych przepisów ruchu drogowego oraz liczby otrzymanych z tego tytułu punktów. Organ stwierdził, że Z. K.otrzymał w okresie od 11 września 2009 r. do 13 kwietnia 2010 r. łącznie 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Kolegium wskazało, że jak wynika z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz z art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 7 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ww. rozporządzenia wyłączną podstawą do wystąpienia z wnioskiem o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a także wydania decyzji uwzględniającej taki wniosek jest widniejąca w ewidencji liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, których wpis ma charakter ostateczny, przekraczająca 24. Z uwagi na powyższą regulację przewidującą obowiązek wydania decyzji kierującej na egzamin sprawdzający kwalifikacje przy przekroczonej liczbie punktów, wspomniana ewidencja z wpisem 26 punktów stanowiła podstawę wydania niekorzystnego dla odwołującego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy nie wynika przy tym, by została podważona prawdziwość danych zawartych we wniosku Komendanta. W aktach sprawy znajduje się poza tym pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł.znak: [...] r., z którego wynika, że dokonano ponownego przeanalizowania przypisania skarżącemu 26 punktów za wykroczenia drogowe. Wskazano w nim, że wykroczenia wymienione we wniosku z dnia 22 kwietnia 2010 r. zakończono nałożeniem mandatów karnych, które w świetle art. 98 § 3 k.p.w. stały się prawomocne z chwilą pokwitowania ich odbioru. W konkluzji oświadczono, że ww. wniosek Policji jest w dalszym ciągu aktualny. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w postępowaniu o skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy organy administracji publicznej nie są uprawnione do badania prawidłowości oraz kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć stwierdzających fakt popełnienia wykroczeń i nakładających kary za popełnienie tych wykroczeń. Inicjatywa w tym zakresie i to wobec uprawnionego podmiotu należy do strony postępowania. Zatem w ocenie Kolegium skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest zasadne. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że brak było podstawy prawnej do określenia w skierowaniu terminu na poddanie się temu egzaminowi. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym rozstrzyga wyłącznie o obowiązku poddania sie przez osobę posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje. Przepis ten nie przewiduje terminu do złożenia egzaminu. Nie upoważnia także organu do wyznaczenia takiego terminu. Z tego względu Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w tej części. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że w sprawie nie ma potrzeby analizowania możliwości zastosowania § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, stanowiącego, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. W okolicznościach sprawy bowiem, bez konieczności sięgania do tego przepisu, były podstawy do skierowania Z. K. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji mimo odbycia przez niego szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Stosownie do treści art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi Policja. W konsekwencji w gestii Policji, nie zaś Starosty jako organu administracji publicznej, leży przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie. To w gestii Policji leży także usuwanie punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Stanowi o tym § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego stwierdzając, że to organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Natomiast § 8 ust. 2 i 4 rozporządzenia precyzują, że zmniejszenia punktów organ prowadzący ewidencję dokonuje po przedstawieniu zaświadczenia o odbytym szkoleniu, wystawionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Czynności te nie mogą być zatem dokonane przez starostę, nie jest on także uprawniony do kwestionowania prawidłowości wynikających z ewidencji wpisów. W konsekwencji więc nie jest on uprawniony dokonać samodzielnego uwzględnienia odliczenia punktów z racji odbycia szkolenia. Dopóki bowiem takiego usunięcia nie dokona Policja jako organ prowadzący ewidencję, dopóty starosta jest związany wskazaną przez Policję liczbą punktów przypisaną danej osobie zgodnie z ewidencją z racji naruszeń, których się dopuścił. Poza tym przepisy art. 130 ust. 3 w zw. z art. 114 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym należy interpretować łącznie. Prowadzi to do wniosku, że kierowca otrzymujący punkty za naruszenia przepisów ruchu drogowego może poprzez uczestnictwo w szkoleniu spowodować zmniejszenie ogólnej liczby zgromadzonych na swym koncie punktów. Jeśli tego nie uczyni wówczas na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji starosta decyzją skieruje go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W ocenie Kolegium zmniejszenie liczby tych punktów w drodze odbycia szkolenia może następować tylko do czasu przekroczenia liczby 24 punktów ostatecznych. Bowiem po przekroczeniu 24 punktów ostatecznych ustawa wyraźnie kształtuje obowiązek "podlegania kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji". Z uwagi na użyte w przepisie art. 114 ust. 1 ww. ustawy sformułowanie "podlega" nie budzi wątpliwości, że ma on charakter bezwzględnie obowiązującego i nie daje organom kontroli ruchu drogowego uprawnień do uznaniowego traktowania i rozstrzygania o problematyce dotyczącej naruszania przepisów ruchu drogowego. Udział w szkoleniu nie może być natomiast sposobem uniknięcia kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji następującego po przekroczeniu 24 punktów ostatecznych. Z akt wynika, że szkolenie skarżący odbył w dniu [...] r., czyli już w chwili kiedy posiadał na swym koncie 26 punktów ostatecznych. Dlatego nie można przyjąć, że przepis art. 130 ust. 3 ustawy stosuje się bez względu na liczbę otrzymanych przez kierowcę punktów. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podał, że uzasadnia ją tymi samymi argumentami co odwołanie od decyzji Starosty B. z dnia [...] r. W ocenie skarżącego wskazany przez niego niekonstytucyjny zapis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. został błędnie zinterpretowany. Błędnym jest stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w sprawie nie ma potrzeby analizowania możliwości zastosowania tego przepisu, gdyż Starosta wydając decyzję nie miał potrzeby do korzystania z tej normy prawnej. Oczywistym jest, że takiej potrzeby nie miał, ale wiedział, iż złożony wniosek przez Komendanta Wojewódzkiego Policji został wydany po zaniechaniu odjęcia punktów na podstawie tegoż przepisu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało taką samą wiedzę, ale mimo tego utrzymało w mocy decyzję Starosty B., uzasadniając swoją decyzję zawiłym wywodem na temat zbiegu art. 130 ust. 3 i art. 114 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b powołanej ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W niniejszej sprawie wnioskiem z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. zwrócił się do Starosty B. o sprawdzenie kwalifikacji Z. K. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w okresie od 11 września 2009 r. do 13 kwietnia 2010 r. skarżący czterokrotnie naruszał przepisy ruchu drogowego: - w dniu 11 września 2009 r. - za co otrzymał 6 punktów w ewidencji, - w dniu 22 września 2009 r. - otrzymując 8 punktów, - w dniu 27 listopada 2009 r. - otrzymując 2 punkty - w dniu 13 kwietnia 2010 r. - otrzymując 10 punktów. Skarżący otrzymał łącznie 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Stosownie do treści art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi policja i za określone naruszenia tych przepisów przypisuje w tej ewidencji odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10. W ewidencji policja wpisuje także naruszenia przepisów ruchu drogowego, którym nie przypisano wartości punktowej (130 ust. 1a ustawy). Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów (130 ust. 2 ustawy). Wobec powyższego, skoro w dniu 13 kwietnia 2010 r. przypisana skarżącemu liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego przekroczyła 24 punkty, to Komendant Wojewódzki Policji w Ł.obowiązany był do złożenia wniosku o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Wskazać też należy, że stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Do policji należy zatem przypisywanie punktów za konkretne naruszenia, dokonywanie wpisów do ewidencji i ich usuwanie, w tym także usuwanie punktów przyznanych na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Stanowi o tym wyraźnie § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami stwierdzając, że to organ prowadzący ewidencję usuwa z ewidencji punkty przyznane na podstawie wpisu ostatecznego w razie odbycia szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie bowiem z ust. 3 art. 130 ustawy kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Z zaświadczenia Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w P. wynika, że skarżący w dniu [...]r. odbył szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. A zatem bezsporne jest, że skarżący odbył szkolenie po przekroczeniu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zauważyć należy, że § 8 ust. 2 i 4 powołanego rozporządzenia precyzują, że zmniejszenia punktów organ prowadzący ewidencję dokonuje po przedstawieniu zaświadczenia o odbytym szkoleniu, wystawionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. W konsekwencji starosta jako organ administracji nie jest władny dokonać samodzielnego uwzględnienia (odliczenia) punktów z racji odbycia przez skarżącego szkolenia. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego - odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Według skarżącego § 8 ust. 6 rozporządzenia wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 130 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym, a więc nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Odnosząc się do stanowiska skarżącego wskazać należy, że przepisy art. 130 ust. 3 w związku z art. 114 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym interpretowane łącznie prowadzą do wniosku, że kierowca otrzymujący punkty za naruszenia przepisów ruchu drogowego może spowodować poprzez uczestnictwo w szkoleniu zmniejszenie ogólnej liczby punktów. Jeśli zaś tego nie uczyni wówczas na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji starosta decyzją skieruje go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W wyroku z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 275/10 (Lex nr 745196) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zmniejszenie liczby punktów w wyniku odbytego szkolenia może nastąpić tylko wówczas, gdy przypisana kierowcy liczba punków nie przekroczyła 24. Pogląd ten w pełni podzielił sąd w niniejszej sprawie. A zatem zmniejszenie liczby tych punktów w drodze odbycia szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym, może następować tylko do czasu przekroczenia liczby 24 punktów. Skarżący natomiast odbył szkolenie już po przekroczeniu 24 punktów, tj. dopiero w dniu [...] r. Wskazać w tym miejscu należy, że koniecznym jest, aby kierowcy naruszający przepisy ruchu drogowego świadomie i odpowiedzialnie kontrolowali swoją sytuację i podejmowali zawczasu dopuszczone przez prawo działania prowadzące do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Udział w szkoleniu nie może natomiast być tylko sposobem na uniknięcie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji następującego po przekroczeniu 24 punktów (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa o ruchu drogowym). Dlatego nie można zaakceptować wykładni przepisów Prawa o ruchu drogowym, dopuszczającej stosowanie art. 130 ust. 3 tej ustawy bez względu na liczbę otrzymanych przez kierowcę punktów. Rolą instytucji zmniejszania liczby punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego w drodze udziału w szkoleniu jest uświadomienie skutków naruszania przepisów ruchu drogowego, zwłaszcza przepisów kształtujących zasady bezpiecznego zachowania się w tym ruchu. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. t.p.