I SA/Wa 2328/10

WyrokWSA w Warszawie2011-07-29

Skład orzekający: WSA Dariusz Chaciński, WSA Elżbieta Lenart, WSA Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze pierwokupu na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a konkretnie na podstawie art. 30 tej ustawy, stanowi wywłaszczenie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające prawo do żądania zwrotu nieruchomości?
Ratio decidendi
Nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze pierwokupu na podstawie art. 30 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie jest traktowane jako wywłaszczenie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 216 tej ustawy, który rozszerza stosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości na inne przypadki nabycia przez Skarb Państwa, enumeratywnie wymienia ustawy i ich konkretne przepisy, a art. 30 ustawy z 1961 r. nie został w nim uwzględniony. W związku z tym, brak jest materialnoprawnych podstaw do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości, co uzasadnia jego umorzenie jako bezprzedmiotowego.
Stan faktyczny
Skarżący W. Z. domagał się zwrotu części nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa w drodze pierwokupu na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. Organy administracji uznały, że nabycie to nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., a zatem nie ma podstaw do żądania zwrotu nieruchomości. W konsekwencji, postępowanie w sprawie zwrotu zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Skarżący kwestionował tę interpretację, twierdząc, że nabycie w drodze pierwokupu powinno być traktowane jako wywłaszczenie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2011 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej [...] nr [...] - jako bezprzedmiotowe. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1974 r. Rep. Nr [...] S. B., jako właścicielka niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], sprzedała W. Z. [...] udziału ww. nieruchomości - pod warunkiem, że Skarb Państwa nie wykona prawa pierwokupu, przysługującego mu na mocy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. W związku z niewykonaniem prawa pierwokupu przez Skarb Państwa, aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1975 r. Rep. Nr [...] dokonano przeniesienia własności [...] udziału w przedmiotowej nieruchomości na rzecz W. Z. Następnie zaś aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1975 r. Rep. Nr [...] S. B. sprzedała W. Z. pozostały udział wynoszący połowę nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] – również pod warunkiem że Skarb Państwa nie skorzysta z prawa pierwokupu w trybie ww. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. Sprzedająca pokwitowała odbiór kwoty [...] zł. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 1975 r. Prezydent W., na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, skorzystał z prawa pierwokupu powyższej nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż wymieniona działka przeznaczona jest do podziału na dwie działki, z których każda przewidziana jest pod budowę domu jednorodzinnego wolnostojącego, zgodnie z opinią Wydziału Architektury i Gospodarki Komunalnej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1975 r. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 1976 r. nr [...] Prezydent W. orzekł o wypłacie na rzecz S. B. kwoty [...] zł - tytułem ceny nabycia udziału przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] marca 1977 r. sygn. akt III Ns [...] Sąd Rejonowy dla W., Wydział III Cywilny dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], na podstawie mapy złożonej w [...] Przedsiębiorstwie [...] za numerem [...], przyznając Skarbowi Państwa nowo utworzoną działkę nr [...], zaś W. Z. działkę nr [...]. Pismem z dnia 21 października 1996 r. W. Z. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Gminy W. o odsprzedanie części nieruchomości uregulowanej w [...] wskazując, iż zabudowanie jego działki jest niemożliwe w obecnym stanie. Uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. Rada Gminy W. wyraziła zgodę na sprzedaż w trybie bezprzetargowym na rzecz W. Z. gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², opisanej w KW nr [...]. Pismem z dnia. 16 stycznia 2002 r. W. Z. wystąpił do Starosty Powiatu W. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. Starosta Powiatu W. orzekł o umorzeniu postępowania stwierdzając, iż W. Z. nie jest stroną uprawnioną do wystąpienia z roszczeniem o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wojewódzki wskazał, iż Starosta Powiatu W. nie był uprawniony do orzekania w sprawie zwrotu omawianej nieruchomości, gdyż działka ewidencyjna nr [...] stanowi mienie komunalne z mocy prawa, co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1996 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...] - jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Równolegle do toczącego się postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości, w Ministerstwie Infrastruktury prowadzono postępowanie z wniosku W. Z. o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] października 1975 r., na podstawie którego Skarb Państwa skorzystał z prawa pierwokupu 1/2 udziału w omawianej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Minister Infrastruktury odmówił stwierdzenia nieważności ww. postanowienia Prezydenta W. Następnie zaś postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Minister Infrastruktury stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta W. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej [...] - jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż w momencie dokonania wywłaszczenia współwłaścicielami nieruchomości byli W. Z. w [...] części oraz S. B. w [...] części. Ponieważ postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 1975 r. Prezydent W. dokonał nabycia udziału należącego do S. B. - zatem W. Z. nie był uprawniony do wystąpienia z roszczeniem o zwrot przedmiotowej nieruchomości. W. Z. pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. wniósł odwołanie od decyzji Starosty W. Podniósł w nim, iż porównanie konstrukcji nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie umowy określonej w art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i art. 29-36 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - upoważnia do traktowania nieruchomości nabytej w trybie pierwokupu za zrównaną z nabytą w trybie art. 6 ww. ustawy. Zatem do nieruchomości nabytych w związku z wykonaniem prawa pierwokupu mają zastosowanie przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty W. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że rozstrzygnięcie Starosty W. w przedmiocie umorzenia postępowania jest zasadne - jednakże z innych powodów niż wskazane w uzasadnieniu decyzji. Art.136 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ww. ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu .stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany. Stosownie do art. 216 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału dotyczącego zwrotów wywłaszczonych nieruchomości mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Zaś art. 105 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowaniu. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie staje się bezprzedmiotowe - bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego - że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, uregulowana w księdze wieczystej [...], została nabyta na rzecz Skarbu Państwa postanowieniem Prezydenta P. nr [...] z dnia [...] października 1975 r. w drodze pierwokupu, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 1977 r. sygn. akt [...]Sąd Rejonowy dla W., Wydział III Cywilny dokonał zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, przyznając jedną z działek Skarbowi Państwa, a drugą W. Z. W świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2000r r. sygn. akt I SA 537/99, art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest normą o charakterze szczególnym i nie podlega interpretacji rozszerzającej. Oznacza to, iż art. 216 w sposób taksatywny wylicza kategorię nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa zrównanych z nieruchomością wywłaszczoną. Ponadto zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 1335/09, nabycie nieruchomości w drodze pierwokupu w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, nie zostało objęte przepisem art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r., który to przepis zezwala na odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III ustawy. Jednocześnie NSA uznał, iż w takiej sytuacji prawidłowe jest orzeczenie o umorzeniu postępowania administracyjnego o zwrocie nieruchomości. Wyjaśnił też, iż przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w znaczeniu przedmiotowym) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego. Podstawową cechą instytucji wywłaszczenia jest przy tym zastosowanie przymusu odjęcia własności oraz wypłata odszkodowania za dokonane wywłaszczenie. Mając powyższe na uwadze Wojewoda uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do wywłaszczenia w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. Stanął na stanowisku, iż nabycie nieruchomości w drodze pierwokupu na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie stanowi wywłaszczenia - bowiem takie nabycie nie zostało wskazane w art. 216 ust. 1 ww. ustawy z 21 sierpnia 1997 r., który enumeratywnie wymienia przypadki, do których należy stosować przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości. Dodał, iż Istotnym faktem jest również okoliczność, że za wykonane prawo pierwokupu Skarb Państwa dokonał zapłaty kwoty [...] zł, tytułem ceny nabycia udziału, która to kwota była równowartością ceny zapłaconej przez W. Z. sprzedającej nieruchomość. Cena ta nie była zatem ustalana za zasadach określonych przy ustalaniu odszkodowania za wywłaszczenie. Podsumowując Wojewoda stwierdził, iż decyzja Starosty [...] orzekająca o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, była zasadna - pomimo błędnego ustalenia, iż nieruchomość ta została wywłaszczona. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. Z. - wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Podniósł, że decyzja ta narusza interes prawny skarżącego poprzez błędne ustalenie, iż nabycie nieruchomości w drodze pierwokupu na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach nie stanowi wywłaszczenia w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 136 w zw. z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 206 kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, iż współwłaścicielom przysługuje prawo do fizycznie wydzielonej części nieruchomości, - art. 36 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 36 poprzez nierówne traktowanie przez władze publiczne współwłaścicieli nieruchomości w przedmiocie wywłaszczenia, - przepisów art. 7, 8 i 107 kpa , albowiem organ nie podjął kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zaś zaskarżone działania organu były sprzeczne z przepisami materialnymi, jak również z podstawowymi zasadami porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego. Generalnie zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" - a w szczególności art. 136 oraz art. 216. Art. 136 ust. 3 stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z kolei art. 216 rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw enumeratywnie w tym przepisie określonych oraz przejętych na rzecz wymienionych tam podmiotów. Zasadniczo w orzecznictwie przyjmuje się, iż przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej sensu stricto. Oznacza to wywłaszczenie na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i w konkretnej (przedmiotowej) decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązującego porządku prawnego regulującego zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności lub innych praw rzeczowych za odszkodowaniem. Nie ulega więc wątpliwości, iż w świetle w/w założenia Skarb Państwa nie nabył prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] - w drodze tak rozumianej instytucji wywłaszczenia nieruchomości. Prawidłowo organ II instancji zauważył, iż rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, również na nieruchomości, której własność Skarb Państwa nabył na zasadach i trybie nie mieszczącej się w konstrukcji wywłaszczenia sensu stricto - zawiera art. 216 ustawy. Słusznie też organ przyjął, że przepis ten w sposób taksatywny wylicza kategorię nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa za zrównane z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy. Wśród tych nieruchomości omawiana regulacja wymienia także nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.). Ustawodawca jednak ograniczył stosowanie powyższej ustawy jedynie do jej art. 22. Zasadniczo przepis ten reguluje przechodzenie nieruchomości na własność Państwa z mocy samego prawa. Tymczasem w niniejszej sprawie nieruchomość została przejęta na podstawie art. 30 ww. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. – który nie został objęty przepisem art. 216 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Słusznie zatem organ II instancji przyjął, iż z uwagi na konstrukcję art. 216 (enumeratywne wyliczenie) normy prawne zawarte w omawianej jednostce redakcyjnej mają charakter wyjątkowy, rozszerzający pojęcie nieruchomości wywłaszczonej i jako takie nie mogą być wykładane w sposób rozszerzający (por. wyrok NSA z 05 maja 2000 r. sygn. I SA 537/99, wyrok WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 156/04, wyrok NSA z 3 listopada 2003 r. sygn. I SA 322/02). Również prawidłowo przyjął, że brak jest podstaw do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Można zatem podzielić pogląd organu, że w sprawie objętej przedmiotowym wnioskiem brak jest podstaw materialno-prawnych do uwzględnienia wniosku w trybie administracyjno-prawnym. W ocenie składu orzekającego odmienna wykładnia omawianych przepisów - w ślad za przywołanym przez stronę skarżącą orzeczeniem NSA w sprawie II SA/Kr 786/01 - jest nieprzekonująca i nie uzyskała aprobaty Sądu. Orzeczenie to miało charakter incydentalny i spotkało się z krytyką doktryny – Adam Zieliński glosa do przedmiotowego wyroku zamieszczona w orzecznictwie Sądów Polskich w 2002/9/119. Wbrew też zarzutom skargi Sąd nie doszukał się sprzeczności regulacji objętych art. 136 ust. 3 i 4 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z przywołanymi przez skarżącą wzorcami Konstytucyjnymi. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2008 r. SK 43/07 OTK-A 2005 nr 10, poz. 175, Trybunał Konstytucyjny podzielił stanowisko wyrażone we wcześniejszym wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK ZU 2001, Nr 7, poz. 216), że ustawa z 21 sierpnia 1997 r. utrzymała zasadę zwrotu i – w art. 136 – odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego art. 136 ustawy znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 ustawy przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule bądź na rzecz powiatowych i spółdzielczych przedsiębiorstw, bądź w związku z potrzebami Terytorialnego Parku Narodowego. Podsumowując Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie, dokonały właściwej oceny kwestii niemożliwości zastosowania art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, do zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 30 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Wynika to ewidentnie z treści art. 216, w którym wyliczono enumeratywnie ustawy, do których mają zastosowanie powyższe przepisy. W takiej sytuacji starosta - jako organ orzekający w sprawach zwrotu nieruchomości - zobowiązany był do wydania decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, bowiem brak było materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie było dopuszczalne. Takie same stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lipca 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1335/09 Konkludując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przekonująco swoje decyzje nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło