II GZ 469/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 476/11 w zakresie wniosku M. B. o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] maja 2011 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił przywrócenia terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] maja 2011 r. odmawiającego M. B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne. M. B. złożyła skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] grudnia 2010 r., w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego. Do skargi został dołączony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone [...] maja 2011 r. na podany przez Skarżącą adres do doręczeń będący adresem miejsca pracy skarżącej (vide: karta 39 akt sądowych). Dnia [...] czerwca 2011 r. skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym wniosła m.in. o przywrócenie terminu do jego złożenia, wskazując, że dotychczasowa korespondencja błędnie kierowana była na nieaktualny adres i była odbierana przez osobę do tego nieuprawnioną, a o postanowieniu z dnia [...] maja 2011 r. skarżąca dowiedziała się przypadkowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie sposób przychylić się do twierdzenia strony o braku winy w uchybieniu terminu z uwagi na to, że wykazane przez skarżącą okoliczności nie wykluczały możliwości zachowania terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Sąd wskazał, że skarżąca we wszystkich pismach adresowanych do sądu podawała adres kancelarii, na który zostało wysłane postanowienie referendarza sądowego. Zdaniem WSA, skoro skarżąca wskazała adres do doręczeń, powinna być świadoma skutków kierowania korespondencji na ten adres, a utrudnienia w odbiorze tej korespondencji przez samą stronę stanowią jej ryzyko. Skarżąca [...]września 2011 r. (data stempla pocztowego) złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza z uwagi na naruszenie art. 41 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r.; dalej przywoływany jako Kpa.) poprzez jego "niewłaściwe zastosowanie w wyniku przyjęcia, że doręczenie zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego dokonane do rąk pracownika sekretariatu ma charakter doręczenia skutecznego, podczas gdy prawidłowe zastosowanie nakazuje doręczenie pisma w miejscu pracy tylko do rąk adresata, zaś pokwitowanie odbioru przez zakład pracy nie powoduje skutecznego doręczenia". Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że korespondencję skierowaną do niej odbierał pracownik sekretariatu w byłym miejscu zatrudnienia, tj. miejscu odbywania przez skarżącą aplikacji. Skarżąca nie była informowana o nadejściu przesyłki, nie mogła więc jej odebrać w terminie Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje jego oddaleniem. Na wstępie niniejszych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zarzut sformułowany przez Skarżącą jest niewłaściwie. Niepoprawnym jest bowiem stawianie Sądowi zarzutu błędnego zastosowania przepisów Kpa., regulującego postępowania administracyjne, podczas gdy Sąd proceduje na podstawie p.p.s.a., regulującego postępowanie sądowoadministracyjne. Kwestie dotyczące czynności niepodjętej w terminie oraz przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy art. 85 i 87 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Możliwe jest jednak przywrócenie terminu do dokonania czynności, jeżeli strona nie zawiniła uchybieniu terminu. Zgodnie z przepisem art. 87 § 2 p.p.s.a. brak winy strony w uchybieniu terminu musi zostać uprawdopodobniony w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu. Wymóg ten oznacza, że strona, która nie dokonała w terminie czynności, zobowiązana jest do uprawdopodobnienia dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd oceniając należytą staranność powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, tj. sąd bada, czy strona była w stanie pokonać (usunąć) przeszkodę przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem lub życiem własnym bądź innych, lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (tak: Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 1998, sygn. akt IV SA 1153/96). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie złożyła w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, jak twierdzi, bez swojej winy. Strona podniosła, że nie miała możliwości zapoznania się z postanowieniem ze względu na doręczenie go na adres byłego miejsca pracy skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argument ten nie zasługuje na uznanie. Podkreślić należy, że wraz z pierwszym pismem procesowym złożonym w sprawie strona zobowiązana jest, zgodnie z treścią przepisu art. 46 § 2 p.p.s.a., oznaczyć miejsce zamieszkania, a w razie jego braku adres do doręczeń. Strona zobowiązana jest, na mocy art. 70 § 1 p.p.s.a., zgłosić Sądowi, przed którym toczy się sprawa z jej udziałem, każdorazową zmianę adresu zamieszkania albo adresu do doręczeń. W przypadku niezgłoszenia jej, doręczenie pisma z Sądu na adres wskazany w aktach sprawy należy uznać za zasadne i skuteczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2006 r., sygn. akt II FSK 982/05, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt I FZ 528/08). W przedmiotowej sprawie jako adres do doręczeń strona wskazała adres kancelarii, w której odbywała aplikację. O zmianie adresu do doręczeń strona zawiadomiła Sąd 2 sierpnia 2011 r., czyli już po wydaniu zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Nie sposób więc uznać, że strona dołożyła należytej staranności w dbaniu o własne interesy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 70 § 1 p.p.s.a., co spowodowało uprawomocnienie się postanowienia referendarza sądowego, i w konsekwencji jego niezaskarżalność. Nie do zaakceptowania jest, iż strona uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu okolicznością niedoręczenia jej osobiście postanowienia na właściwy jej zdaniem adres w sytuacji, gdy o adresie tym nie zawiadomił Sądu. Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że, zgodnie z brzmieniem przepisu art. 72 § 2 p.p.s.a., w razie nieobecności adresata w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do obioru pism. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2001, sygn. akt. V CZ 85/01, "upoważnienie do odbioru pism sądowych jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenie takiego upoważnienia można dorozumiewać na podstawie innych zachowań i czynności, takich jak odbieranie przez daną osobę pism i niekwestionowanie (w innych przypadkach) skuteczności takich doręczeń przez stronę. W rozpoznawanej sprawie za taką osobę należy uznać pracownicę sekretariatu Kancelarii, w której Skarżąca odbywała aplikację. Z uwagi na fakt, że wcześniejsze doręczenie pism nie było przez Skarżącą kwestionowane, zarówno Sąd jak też doręczający mieli prawo przyjąć, że zachodzi okoliczność opisana cyt. przepisem. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 197 § 2 w związku z art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.