II SA/Ke 329/11
WyrokWSA w Kielcach2011-08-19
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Jacek Kuza, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie projektu budowlanego zamiennego i robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, jeśli inwestor istotnie odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę, nawet jeśli decyzja o pozwoleniu na budowę została następnie uchylona?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nakładając na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Istotne odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę, nawet jeśli decyzja o pozwoleniu na budowę została następnie uchylona na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, stanowią podstawę do wszczęcia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. i J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała im wykonanie projektu budowlanego zamiennego i robót budowlanych (zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych w zachodniej ścianie budynku) w celu doprowadzenia budynku mieszkalnego do zgodności z prawem. Inwestorzy istotnie odstąpili od zatwierdzonego projektu budowlanego, wykonując otwory w ścianie budynku usytuowanej blisko granicy działki sąsiedniej oraz budując ganek zamiast projektowanego łącznika. Organy nadzoru budowlanego wielokrotnie prowadziły postępowania w tej sprawie, a inwestorzy kwestionowali możliwość prowadzenia postępowania legalizacyjnego po uchyleniu pierwotnych decyzji o pozwoleniu na budowę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2011r. sprawy ze skargi B. G. i J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu zamiennego i wykonania robót budowlanych oddala skargę.
Decyzją z dnia 30 marca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623), po rozpatrzeniu odwołania B. i J. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 grudnia 2010r. nakazującej, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego, B. i J. G. doprowadzenie do zgodności z prawem budowlanym i warunkami technicznymi budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr ewid. 314 i 315/1, położonych w miejscowości N. 35, gm. B. poprzez: wykonanie w terminie do dnia 30 czerwca 2011r. zamurowania murem pełnym lub wypełnienie materiałem przepuszczającym światło (luksfery, cegła szklana itp.) czterech otworów okiennych i otwór drzwiowy umiejscowionych w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego usytuowanego w odległości około 2,0m od granicy z działką nr ewid. 314/2 oraz sporządzenie i przedłożenie w w/w terminie w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, zrealizowanych w oparciu o uchylone decyzje Starosty Powiatowego z dnia 30.11.1999r. nr [...] i z dnia 05.05.2000r. znak: [...] udzielające pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. 315/1 położonej w miejscowości N. oraz w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem - uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i nałożyło, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane na inwestorów B. i J. G.:
- obowiązek sporządzenia i przedłożenia w terminie do dnia 30 czerwca 2011r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, zrealizowanych w oparciu o uchylone decyzje Starosty Powiatowego z dnia 30 listopada 1999r. nr [...] i z dnia 5 maja 2000r. znak: [...] udzielające pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. 315/1 położonej w miejscowości N.; w/w projekt budowlany zamienny winien być opracowany w 4-ch egzemplarzach przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i należącą do właściwej izby samorządu zawodowego oraz
- wykonanie w terminie do dnia 30 czerwca 2011r. następujących robót budowlanych: zamurowanie murem pełnym lub wypełnienie materiałem przepuszczającym światło (luksfery, cegła szklana itp.) następujących otworów w ścianie budynku od strony sąsiedniej działki nr ewid. 314/2: jednego otworu okiennego w poziomie piwnic i otworu drzwiowego w wiatrołapie, dwóch okien w poziomie parteru (tj. z pomieszczenia łazienki i klatki schodowej) oraz okna z drzwiami balkonowymi na poddaszu użytkowym, w celu doprowadzenia zrealizowanego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działkach nr ewid. 314/1 i 315/1 położonych w miejscowości N. do stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją z dnia 30 listopada 1999r. Starosta zatwierdził projekt budowlany i wydał B. i J. G. pozwolenie na budowę: budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 10,18 x 9,70 m wg projektu gotowego [...], łącznika o wymiarach 8,0 x 4,0 m wg projektu indywidualnego i zbiornika bezodpływowego na ścieki wg projektu gotowego [...], na działce Nr 315/1 w N. W decyzji tej zawarto warunek, że projektowany budynek mieszkalny należy usytuować w odległości 2,0 m od granicy działki D. B. i w odległości 11,50 m od granicy działki K. S. oraz w odległości 10,0 m od krawędzi drogi P. – Ż.. Załącznikami do decyzji z dnia 30 listopada 1999r. są m.in. : rysunki zamienne do projektu gotowego budynku mieszkalnego, obejmujące: elewację południową, przekrój A-A, rzut parteru, rzut piwnic, rzut fundamentów, elewację zachodnią (przedstawiającą ścianę bez otworów okiennych).
Powyższa decyzja, na wniosek inwestorów została zmieniona decyzją Starosty z dnia 5 maja 2000r. w części dotyczącej usytuowania budynku jednorodzinnego oraz usytuowania zbiornika bezodpływowego (szamba) w ten sposób, że budynek mieszkalny jednorodzinny należy usytuować w odległości 8,0 m zamiast 10,0 m od krawędzi drogi powiatowej (uzgodnienie z Zarządem Dróg Powiatowych), a zbiornik szczelny bezodpływowy (szambo) w odległości 2,0 m zamiast 7,5 m od granicy działki Pana D. B..
Interwencje J. S., aktualnej właścicielki działki sąsiedniej od strony zachodniej poskutkowały podjęciem działań przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem z dnia 5 czerwca 2002r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie przedmiotowego budynku.
Zażalenie B. i J. G. na postanowienie poskutkowało postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lipca 2002r., uchylającym w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z przyczyn omówionych w uzasadnieniu.
Niezależnie od powyższego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w pismem z dnia 17.07.2002r. zwrócił się do Wydziału Rozwoju Regionalnego działającego w imieniu Wojewody o sprawdzenie zgodności z prawem decyzji Starosty z dnia 30 listopada 1999r. W piśmie z dnia 5 września 2002r. Wydział Rozwoju Regionalnego Urzędu Wojewódzkiego wyraził opinię, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia 30 listopada 1999r. gdyż decyzją tą udzielono pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego usytuowanego w odległości 2,0 m od zachodniej granicy ścianą pełną bez otworów okiennych i drzwiowych. Wynika to z rysunku zamiennego do projektu gotowego budynku mieszkalnego typ [...]- elewacja zachodnia, natomiast luźny rysunek elewacji znajdujący się w aktach sprawy organu I instancji, na którym pokazano otwory okienne w ścianie usytuowanej w odległości 2,0 m od granicy działki nie jest częścią zatwierdzonego projektu budowlanego, będącego załącznikiem do w/w decyzji.
Powyższe ustalenia poskutkowały postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 października 2002r., nakazującym wstrzymanie robót budowlanych przy realizacji przedmiotowego budynku mieszkalnego, z uwagi na ich niezgodność z pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego 17 grudnia 2002r.
W dacie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z dnia 3 stycznia 2003r., nakładającą na B. i J. G. obowiązek przedłożenia stosownej dokumentacji prowadzonej budowy budynku mieszkalnego na działce Nr 315/1 w N. W trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28 marca 2003r. utrzymał w/w decyzję w mocy.
Rozpoznając skargę B. i J. G. na powyższe rozstrzygnięcia organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006r. sygn. akt II SA/Kr 110/03 uchylił postanowienia organów II i I instancji w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, oraz wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2006r. sygn. akt II SA/Kr 1050/03 uchylił decyzje organów II i I w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W powyższych wyrokach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zarzucił przede wszystkim, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości, który projekt budowlany został zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 30 listopada 1999r., jak również nie wyjaśniły, czy zatwierdzony nią projekt budowlany nie zawierał w ścianie zachodniej otworów okiennych. Ponadto w ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego uznając, że realizowane przez inwestorów roboty budowlane przy budowie przedmiotowego obiektu budowlanego są wykonywane w sposób istotnie odbiegający od pozwolenia na budowę nie wykazały, jakie okoliczności na to wskazują, tj. na czym odstępstwa te polegają.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę decyzją z dnia 6 lutego 2007r. umorzył postępowanie administracyjne dotyczące prowadzonej budowy budynku mieszkalnego budowlanego w miejscowości N.
Z takim stanowiskiem nie zgodził się Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, który po rozpatrzeniu odwołania J. S. decyzją z dnia 14 maja 2007r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazał, że postępowanie administracyjne nie stało się bezprzedmiotowe, bowiem jego przedmiot, tzn. będący w budowie budynek mieszkalny na działce w N. istnieje, a w takiej sytuacji organ I instancji winien był wydać decyzję rozstrzygającą merytorycznie co do istoty sprawy.
Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 lipca 2007r., podjętą w oparciu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nałożył na B. i J. G. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w terminie do dnia 31 grudnia 2007r. projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych budowanego budynku mieszkalnego na działce w miejscowości N. w celu doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem.
Odwołanie Państwa B. i J. G. poskutkowało decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lutego 2008r. uchylającą w całości w/w decyzję organu I
instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. U podstaw takiego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał przedwczesność decyzji organu I instancji, spowodowaną brakiem ustaleń faktycznych, oraz brakiem stosownej analizy dotyczącej czy i jakie wystąpiły istotne odstępstwa określone w art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, czy wymagane jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i jaki ewentualnie wymagany byłby zakres obowiązków inwestorów. Wskazano również na potrzebę jednoznacznego zweryfikowania dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w celu wykluczenia istniejących w tym zakresie wątpliwości, stosownie do wskazówek wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2006r.
W toku ponownego postępowania B. i J. G. stawili się w organie I instancji w dniu 20 maja 2008r. i oświadczyli do protokołu, że budowa ich budynku została zakończona.
Organ I instancji uzyskał ze Starostwa Powiatowego m. in.:
* potwierdzone za zgodność z oryginałami kserokopie załączników do decyzji Starosty z dnia 30 listopada 1999r. Nr 18/99 udzielającej B. i J. G. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego w N. na działce nr 315/1,
* mapę geodezyjną z 1999r. (z oryginalną pieczęcią Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej potwierdzającą jej przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 25.10.1999r. i zaewidencjonowanie pod Nr 2469-7/99), na kopii której został opracowany projekt zagospodarowania działki, stanowiący załącznik do w/w decyzji Starosty Opatowskiego z dnia 30 listopada 1999r.,
* mapę przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 26.03.2002r. i zaewidencjonowaną pod Nr [...] z projektem podziału nieruchomości Nr 314,
* oryginał inwentaryzacji powykonawczej budynku inwestorów.
W wyniku przeprowadzonego postępowania zapadła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2008r., podjęta na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nakładająca na B. i J. G. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych budowanego budynku mieszkalnego na działce w miejscowości N. , w celu doprowadzenia budowy do stanu zgodnego z prawem. W trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 września 2008r. utrzymał w/w decyzję mocy.
W dniu 2 grudnia 2008r. B. i J. G. przedłożyli do organu I instancji żądany w/w decyzją z dnia 1 lipca 2008r. projekt zamienny budynku mieszkalnego, sporządzony dnia 15 listopada 2008r. przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane.
Skarga Pani J. S. do sądu na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego poskutkowała wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 stycznia 2009r., sygn. akt II SA/Ke 673/08, uchylającym decyzje organów I i II instancji, zaś skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 29 kwietnia 2010r. sygn. akt II OSK 649/09.
Natomiast w związku z decyzją PINB z dnia 1 lipca 2008r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3, Starosta decyzjami z dnia 16 stycznia 2009r. znak: [...] i znak: [...] na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane uchylił swą decyzję z dnia 30 listopada 1999r. i decyzję z dnia 5 maja 2000r. - w części dotyczącej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i łącznika.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy i po ustaleniu nowego kręgu stron postępowania zapadła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 września 2010r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, nakazująca B. i J. G. wykonanie w określonym terminie robót budowlanych, mających na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem i obowiązującymi przepisami budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowany na działkach nr ewid. 314/1 i 315/1 położonych w miejscowości N. polegających na: zamurowaniu murem pełnym lub wypełnieniu materiałem przepuszczającym światło (luksfery, cegła szklana itp.) cztery otwory okienne i jeden otwór drzwiowy umiejscowione w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego usytuowanej w odległości około 2,0 m od granicy z działką nr ewid. 314/2.
W trybie odwoławczym decyzja ta została uchylona decyzją z dnia 10 listopada 2010r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, że wobec uchylenia decyzji z dnia 30 listopada 1999r. i decyzji z dnia 5 maja 2000r. w części dotyczącej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego i łącznika udzielonego B. i J. G. , nie istnieje w obrocie prawnym pozwolenie na budowę, a w związku z tym organ I instancji stwierdzając istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego zobowiązany był orzec w myśl przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z dnia 14 grudnia 2010r., będącą przedmiotem obecnego postępowania odwoławczego. Rozpoznając odwołanie B. i J. G. od powyższej decyzji z dnia 14 grudnia 2010r. organ odwoławczy, stwierdził, że z przekazanych przez Starostwo Powiatowe kserokopii dokumentów, potwierdzonych za zgodność z oryginałem wynika, że załącznikiem do w/w decyzji z dnia 5 maja 2000r. jest projekt zagospodarowania działki inwestorów, uwzględniający w części graficznej zmianę usytuowania budynku mieszkalnego z 10,0m na 8,0m od krawędzi drogi powiatowej (na projekcie tym znajduje się uzgodnienie Zarządu Dróg Powiatowych, dotyczące usytuowania budynku minimum 8,0m od krawędzi jezdni drogi powiatowej), zmianę usytuowania szamba bezodpływowego z 7,5m na odległość 2,0m od granicy z działką D. B. (działka Nr 314) oraz odwrócenie budynku mieszkalnego o 180 stopni.
Z analizy części rysunkowej zamiennego projektu zagospodarowania działki i rysunków zamiennych parteru i piwnic oraz rysunków poddasza wynika, że projektowany budynek mieszkalny został obrócony o 180° i w ten sposób uskok budynku, pierwotnie przewidziany od strony podwórka (przy łączniku), obecnie znalazł się od strony drogi, a najdłuższa ściana budynku nie posiadająca otworów, znalazła się po stronie zachodniej, tj. od strony granicy działki Pana D. B.
Powyższe ustalenia potwierdza również stanowisko zawarte w piśmie z dnia 29 stycznia 2008r. Wydziału Infrastruktury i Geodezji Urzędu Wojewódzkiego oraz w piśmie z dnia 28 maja 2008r. Wydziału Budownictwa, Zagospodarowania Przestrzennego Starostwa Powiatowego, załączone do akt przedmiotowej sprawy.
W/w organy architektoniczno - budowlane jednoznacznie stwierdziły, że kserokopia rysunku elewacji zachodniej (przedstawiającego otwory okienne) znajdującego się w aktach sprawy, na którą w szczególności powołują się skarżący, nie jest załącznikiem do tej decyzji.
W świetle wyżej wymienionych dokumentów dotyczących udzielonego pozwolenia na budowę i porównania z ustalonym stanem faktycznym wykonanych przez inwestorów robót budowlanych jednoznacznie wynika, zdaniem organu odwoławczego, że realizacja przedmiotowego budynku nastąpiła w sposób o którym mowa w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z 1994r. Prawo budowlane, tj. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń warunków określonych w pozwoleniu na budowę oraz zatwierdzonym tą decyzją projekcie budowlanym.
Inwestorzy niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym wykonali otwory okienne i drzwiowe w ścianie budynku od strony działki należącej obecnie do K. i Ł. S., a ponadto wykonali ganek o wymiarach 2,55 x 5,00 m od strony południowej, zamiast projektowanego łącznika o wymiarach 8,0 x 4,0 m pomiędzy budynkiem a istniejącą oborą, które to odstępstwa należy traktować za istotne, gdyż spowodowały zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego jak : kubatura, powierzchnia zabudowy.
Wg projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę budynek mieszkalny wraz z łącznikiem ma łączną powierzchnię zabudowy 123,41m² (91,41m² + 32,00m²) i kubaturę 750m³ (tj. 670,0 + 80,0 m³), natomiast w rzeczywistości inwestorzy wykonali budynek mieszkalny wraz z gankiem o innej kubaturze i powierzchni zabudowy, bo o kubaturze 713,37 m³ i powierzchni zabudowy 110,95 m², czego potwierdzeniem jest projekt zagospodarowania działki "Inwentaryzacja powykonawcza budynku", załączony do projektu zamiennego budynku mieszkalnego przedłożonego przez małż. G. w 2 grudnia 2008r.
Organ odwoławczy wskazał, że przepis art. 51 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego, zastosowany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego, właściwy organ w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
W wyniku aktualnego brzmienia przepisu art. 51 ust 7, przepis art. 51 ust 1 pkt 3 znajduje zastosowanie do przypadku określonego w przepisie art. 50 ust 1 pkt 4 Prawa budowlanego, tj. wykonywania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.
W ocenie organu odwoławczego, skoro organ I instancji stwierdził, że doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, to prawidłowo wszczął procedurę legalizacyjną na podstawie wyżej cytowanego art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust 7 obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994r. i zaskarżoną decyzją nakazał inwestorom w ustalonym terminie sporządzenie i przedstawienie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz wykonanie określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Podstawą do przedłożenia projektu zamiennego była decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 lipca 2008r., utrzymana w mocy decyzją organu II instancji z dnia 5 września 2008r., które następnie zostały uchylone przez WSA w Kielcach wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009r. (sygn. akt II SA/Ke 673/08), zaś konsekwencją procedury wynikającej z przepisów art. 51 Prawa budowlanego jest wydanie przez organ I instancji rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3, w tym m.in. ponowne nakazanie inwestorom przedłożenia projektu budowlanego zamiennego.
Zdaniem organu odwoławczego istnienie czterech otworów okiennych (w tym otworu okiennego z drzwiami balkonowymi) w ścianie zachodniej przedmiotowego budynku mieszkalnego, znajdującej się w odległości 2,0 m od granicy z działką nr ewid. 314/2 sąsiada oraz jednego otworu drzwiowego w ścianie tego budynku znajdującej się w odległości ok. 3,50 m od tej granicy (tj. w wiatrołapie), w sytuacji gdy zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę projekt nie przewidywał wykonania otworów od strony sąsiada, powoduje naruszenie przepisów obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz.U. Nr75, poz.690 ze zm.), w tym § 12 ust. 1 pkt 1, który stanowi, że budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, a zarazem stanowi istotne odstępstwo od warunków określonych w pozwoleniu na budowę.
Zatem nakaz zamurowania w/w otworów okiennych i drzwiowych znajdujących się w odległości mniejszej niż 4,0 m od granicy z sąsiednią działką nr ewid. 314/2, jest konieczny w celu wyeliminowania stwierdzonego naruszenia i zmierza do doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem. Przy czym dopuszczono możliwość wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie.
Z uwagi na błędne określenie w sentencji decyzji organu I instancji nr ewid. działek, na których znajduje się przedmiotowy budynek oraz niejasne określenie otworów okiennych i drzwiowych, które nakazano zamurować murem pełnym lub materiałem przepuszczającym światło, należało dokonać stosownej reformacji omawianej decyzji. Z akt sprawy bowiem wynika, że działka nr ewid. 314 stanowiąca wcześniej własność Pana D. B. została podzielona w 2002r. na działkę nr ewid. 314/1 i 314/2 i własność działki nr 314/1 została przeniesiona na rzecz B. G., w związku z czym obecnie budynek zlokalizowany jest na działkach o nr ewid. 314/1 i 315/1 stanowiących własność Państwa B. i J. G.. Natomiast mając na uwadze, iż określenie użyte w zaskarżonej decyzji co do ilości otworów okiennych i drzwiowych może budzić wątpliwości i może być powodem niejednoznacznego zrozumienia, rozstrzygnięcie organu I instancji wymagało sprecyzowania, iż obowiązek ten dotyczy następujących otworów w ścianie budynku od strony sąsiedniej działki nr ewid. 314/2: jednego otworu okiennego w poziomie piwnic i otworu drzwiowego w wiatrołapie, dwóch okien w poziomie parteru (tj. z pomieszczenia łazienki i klatki schodowej) oraz okna z drzwiami balkonowymi na poddaszu użytkowym.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2011r. wnieśli B. i J. G., domagając się jej "uchylenia lub stwierdzenia nieważności i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości".
W uzasadnieniu skarżący wskazali na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2010r. sygn. II OSK 649/09, orzekającego w niniejszej sprawie, a mianowicie, że w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, ale wyrażenia w uzasadnieniu wyroku innej oceny prawnej niż Sąd I instancji - wiążąca jest ocena przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić stanowisko zaprezentowane wyroku NSA, a także na brak załączenia do akt sprawy tekstu projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją z dnia 30 listopada 1999r., który pozwalałby na stwierdzenie istnienia przedstawionych wyżej okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości.
Zarzuty skargi zostały zreasumowane w następujących punktach:
1. od daty orzekania w przedmiotowej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny stan sprawy uległ zmianie - albowiem wyeliminowane zostały z obrotu prawnego decyzje w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę,
2. sytuacja ta niewątpliwie wyklucza możliwość prowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego ponieważ nie może być mowy o odstąpieniu od projektu budowlanego, który po prostu nie istnieje,
3. konsekwentnie, decyzja organu II instancji jako wydana z przywołaniem art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego jest nieważna stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa,
4. na skutek wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę - w żadnym razie okoliczność wzniesienia przez skarżących budynku w taki sposób w jakim obecnie istnieje nie może być uznana za samowolę budowlaną podlegającą rozbiórce,
5. legalizacja wykonanych robót poprzez doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem mogłaby nastąpić jedynie w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, gdyby istotnie zachodziła potrzeba doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem,
6. doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych już robót budowlanych, a więc ich zalegalizowanie może być koniecznym jedynie wówczas gdyby obiekt wybudowany wzniesiony został niezgodnie z przepisami technicznymi i nie nadawał się do eksploatacji stwarzając zagrożenie dla środowiska naturalnego. Kwestia posadowienia zaś obiektu budowlanego względem granic nieruchomości to kwestia z natury rzeczy tycząca materii prawa cywilnego (prawa sąsiedzkiego) i nie może być traktowana jako warunki techniczne w rozumieniu art. 7 prawa budowlanego,
7. konsekwentnie spór z nowym właścicielem, w sytuacji gdy pozwolono na budowę w zbliżeniu do granicy działki sąsiedniej za przyzwoleniem uprzedniego właściciela nie należy do sfery publiczno-prawnej - lecz prywatno-prawnej,
8. konsekwentnie w realiach niniejszej sprawy organ nadzoru budowlanego nie jest władny do ingerowania poprzez stosowanie którejkolwiek z norm art. 51 ust. 1 prawa budowlanego - i skoro nie stwierdzono, aby roboty budowlane wykonane zostały wadliwie, skoro obiekt został wzniesiony zgodnie z przepisami technicznymi i nadaje się do eksploatacji nie stwarzając zagrożenia dla środowiska naturalnego, przedmiotowe postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno ulec umorzeniu, 9. jeśli właściciel sąsiedniej nieruchomości czuje się pokrzywdzonym w aspekcie naruszenia jego uprawnień chronionych prawem cywilnym - to nie może dochodzić swoich praw przed organami nadzoru budowlanego lecz tylko przed sądem powszechnym. Konsekwencja tego jest brak możliwości zobowiązywania inwestora w trybie art. 51 prawa budowlanego.
W świetle powyższego skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i jednocześnie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Jednocześnie, "z ostrożności procesowej" skarżący wskazali, że organ II instancji w ogóle nie rozważał podstawowej kwestii, że odnośnie obiektów, co do których uzyskano pozwolenie na budowę i które wzniesiono przed formalnym podziałem nieruchomości - nie mogą mieć odniesienia normy odległościowe. Organ II instancji nie zważył również na wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ze sprawy do sygn. II OSK 649/09 z dnia 29 kwietnia 2010 roku, gdzie wprost wskazano, że "problem w warunkach niniejszej sprawy stanowi brak załączenia do akt sprawy tekstu projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 30 listopada 1999 roku, który pozwalałby na stwierdzenie istnienia przedstawionych okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości". Tymczasem organ II instancji w relacji do wytycznych z NSA w tym zakresie nie poczynił żadnych ustaleń - a wręcz przeciwnie w decyzji pojawia się zdumiewające stwierdzenie, iż "budynek mieszkalny został obrócony o 180 stopni". W sposób zupełnie dowolny organ również ustalił jakoby kopie rysunków zamiennych na które powołują się skarżący nie są załącznikami do decyzji - pojawia się przecież proste pytanie - to dlaczego zostały opatrzone pieczęciami Starostwa Powiatowego. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie zalecił dołączenie do akt sprawy tekstu projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia 30 listopada 1999 roku -natomiast organ II instancji zaleceniu temu nie uczynił zadość, a jedynie oparł się na pismach innych organów - a własna analiza doprowadziła do tezy o rzekomym obróceniu budynku o 180 stopni.
Dla skarżących nie ulega wątpliwości, że teza wyrażająca istotę zaskarżonej decyzji jakoby nakaz zamurowania otworu był konieczny dla wyeliminowania stwierdzonego naruszenia i zmierza do doprowadzenia obiektu do zgodności z prawem - w świetle przywołanego w uzasadnieniu orzecznictwa sądów administracyjnych i poglądów doktryny jest, zdaniem skarżących chybiona. Powyższe wadliwości co do sposobu procesowania dowodowego są przejawem naruszenia przez organ II instancji art. 77 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 p.p.s.a. decyzja (lub postanowienie) podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które mogłyby stanowić podstawę uwzględnienia skargi, z przyczyn wskazanych w art. 145 p.p.s.a.
Organ nadzoru budowlanego dokonał prawidłowych ustaleń i prawidłowo zastosował przepisy art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623), zwanej dalej ustawą.
Będący w sprawie niniejszej podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy stanowi że "w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – właściwy organ, w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian". W myśl treści art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane "przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1". Z treści przedstawionych wyżej regulacji wynika, że ustawodawca także do obiektów już zrealizowanych z istotnymi odstąpieniami od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy) przewidział możliwość wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 4 ustawy). Podstawę prawną do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego w przypadku zakończenia budowy stanowi art. 51 ust. 4 ustawy. Wydanie tej decyzji winno być poprzedzone decyzją, o jakiej mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a więc zobowiązaniem do złożenia projektu zamiennego.
Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2010r., oddalającym skargę od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 stycznia 2009r., którym uchylone zostały decyzje organów I i II instancji, wydane w trybie art. 51 pkt 1 ust. 3 ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien był uwzględnić wykładnię powołanych przepisów prawa, zaprezentowaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
NSA w powołanym wyroku stwierdził także, że "w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, o jakiej mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego, a więc roboty budowlane zostały wykonywane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę". Takie też stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 28 stycznia 2009r., stwierdzając, że "w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego za prawidłowe uznać należy ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji, iż roboty budowlane zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, albowiem inwestorzy niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym m.in. w ścianie zachodniej budynku umieścili otwory okienne i drzwiowe", "w sytuacji gdy zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę projekt przewidywał od tej strony ścianę bez otworów".
Te ustalenia faktyczne i wykładnia przepisów prawa, dokonana przez sądy, na mocy art. 153 p.p.s.a. są wiążące w sprawie niniejszej. Sąd orzekający podziela powyższe ustalenia i uznaje, że organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie dokonania przez inwestorów istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wskazać należy, że dla oceny, czy odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę są istotne nie ma znaczenia stopień zawinienia inwestora.
Na fakt istotnego odstąpienia od warunków zatwierdzonego projektu budowlanego oraz warunków pozwolenia na budowę wskazują znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy następujące dokumenty:
- "projekt zagospodarowania", potwierdzony za zgodność z oryginałem w dniu 10 czerwca 2002r. przez Sekretarza Gminy, na którym wpisane są uzgodnienia Zarządu Dróg Powiatowych, co do usytuowania budynku oraz szamba w stosunku do krawędzi jezdni drogi powiatowej (w odległości mniejszej niż przewidziane w decyzji z dnia 30 listopada 1999r.), który został złożony do organu przez inwestorów w dniu 10 czerwca 2002r., jako załącznik do "zażalenia" – K-II-2), a który był załącznikiem do decyzji zmieniającej z dnia 5 maja 2000r.,
- "projekt zagospodarowania", potwierdzony za zgodność z oryginałem przez, działającego z upoważnienia Starosty, Kierownika Wydziału Budownictwa, Zagospodarowania Przestrzennego, na którym znajduje się pieczątka, że stanowi on "załącznik do decyzji Nr [...] z dnia 30 listopada 1999r.", załączony do pisma Starostwa Powiatowego z dnia 28 maja 2008r. znak [...],
- "inwentaryzacja powykonawcza budynku", na którym znajduje się adnotacja Starosty Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, że "wyeksponowane na mapie obiekty budowlane zostały zinwentaryzowane, a dokumenty powstałe w wyniku inwentaryzacji przyjęto do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 lutego 2007r. i zaewidencjonowano pod nr 2469-2/2007", złożona przez inwestorów do organu w marcu 2008r., po wykonaniu obiektu.
Z porównania położenia budynku mieszkalnego przedstawionego w powyższych dokumentach wynika, że budynek mieszkalny w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę z dnia 30 listopada 1999r. jest usytuowany w ten sposób, że jego ściana najdłuższa znajduje się od strony wschodniej (z działką nr 316 K. S.), zaś uskok budynku od strony południowej, przy łączniku. Tymczasem z "projektu zagospodarowania", będącego załącznikiem do decyzji zmieniającej z dnia 5 maja 2000r. wynika, że zmianie uległo nie tylko usytuowanie budynku i szamba w stosunku do drogi, ale również bryła budynku uległa obróceniu o 180º, co słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z porównania tych dokumentów wynika bowiem, że ściana najdłuższa budynku została usytuowana po stronie zachodniej (od strony nieruchomości nr 314 D. B.), zaś uskok budynku od strony północnej (od strony drogi); odległość 8,0m wskazano od krawędzi drogi do tego uskoku, podczas gdy w decyzji z dnia 30 listopada 1999r. odległość 10,0m wskazano od krawędzi jezdni do ściany budynku, nie do uskoku.
Z "inwentaryzacji powykonawczej budynku" wynika, że budynek mieszkalny został faktycznie zrealizowany w sposób przedstawiony w "projekcie zagospodarowania", na którym są zamieszczone uzgodnienia Zarządu Dróg Powiatowych (stanowiącym załącznik do decyzji zmieniającej z dnia 5 maja 2000r.). Skarżący (inwestorzy) twierdzą, że tylko taki projekt był w ich posiadaniu i wg niego zrealizowali inwestycję.
Z załączonej także przez skarżących do akt sprawy administracyjnej (wraz z "zażaleniem" z dnia 10 czerwca 2002r.) części opisowej projektu zagospodarowania działki budowlanej budynku mieszkalnego jednorodzinnego i szamba szczelnego wynika, że "usytuowanie budynku wskazano na planie zagospodarowania..". Nie zostało w tekście określone, czy ściana położona w odległości 2m od działki D. B. (zachodnia strona) jest najdłuższą ścianą budynku, wobec czego należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że najdłuższa ściana budynku mieszkalnego została zaprojektowana od strony zachodniej, czyli od strony nieruchomości nr 311, ówczesnego właściciela D. B., bo tak określono to w "planie zagospodarowania", będącym załącznikiem do decyzji zmieniającej z dnia 5 maja 2000r.
Analizując projekt budowlany, zatwierdzony decyzją z dnia 30 listopada 1999r, należy podzielić stanowisko organu, że najdłuższa ściana budynku, zarówno w rzucie parteru, piętra i poddasza nie miała otworów okiennych, ani drzwiowych. Miała się znajdować od strony wschodniej działki. Na skutek zmiany położenia budynku ściana ta, czyli bez otworów znalazła się po stronie zachodniej działki. Nie można sugerować się w tym przypadku określeniami projektu "elewacja zachodnia", gdyż skarżący złożyli odmienne widoki tej elewacji: jedna z nich (K-II 50.G), opatrzona pieczęcią Starosty, nie ma żadnych otworów, a druga (K-II-50.J) ma otwory okienne i drzwiowe. Dlatego należy, jak uczynił to organ uwzględnić projekt zawierający "rzuty" poszczególnych kondygnacji, a z nich wynika właśnie, że najdłuższa ściana budynku nie ma otworów.
Z uwagi na to, że faktycznie skarżący zrealizowali budynek mieszkalny ze ścianą najdłuższą, zawierającą otwory drzwiowe i okienne, od strony zachodniej działki, w odległość 2 metrów od nieruchomości sąsiedniej, to uznać należy, że organ trafnie uznał, ze nastąpiło to z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Podkreślić także należy, że w decyzji zatwierdzającej projekt budowlany z dnia 30 listopada 1999r. określono, że budynek mieszkalny ma być wybudowany na działce nr 315, m.in. w odległości 2,0m od granicy działki D. B. W tym czasie (do marca 2002r.) w ewidencji gruntów figurowała jedna działka nr 314, stanowiąca własność D. B. W marcu 2002r. została ona podzielona na dwie działki: 314/1 i 314/2. Działkę nr 314/1 nabyła w kwietnia 2002r. skarżąca, zaś działkę nr 314/2 J. S. Zauważyć należy, że skarżącym w pozwoleniu na budowę jako miejsce realizacji nieruchomości określono jedynie działkę nr 315, tymczasem skarżący, wbrew pozwoleniu na budowę rozpoczęli i zakończyli budowę nie tylko na tej działce, ale również na działce nr 314/1, do której w dacie pozwolenia na budowę nie przysługiwał im tytuł prawny.
Budynek mieszkalny został zrealizowany w odległości 2 m od obecnej działki 314/2, ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi. W związku z powyższym rozważania skarżących i powoływanie się na wyroki NSA (w innych sprawach, dotyczących odmiennego stanu faktycznego), że spór z nowym właścicielem działki sąsiedniej, w sytuacji gdy pozwolono na budowę w zbliżeniu do granicy sąsiedniej za przyzwoleniem uprzedniego właściciela nie należy do sfery publiczno-prawnej, lecz prywatno-prawnej - nie są uprawnione.
Podkreślić należy, że w sprawie niniejszej istotne odstępstwo polega nie tylko na wykonaniu otworów okiennych i drzwiowych w ścianie zachodniej budynku mieszkalnego, które w tej ścianie nie były przewidziane w zatwierdzonym projekcie, ale także na wykonaniu niezgodnie z tym projektem budowlanym ganku o wymiarach 2,55 x 5,00 m od strony południowej, zamiast projektowanego łącznika o wymiarach 8,0 x 4,0 m pomiędzy budynkiem a istniejącą oborą. Słusznie organ nadzoru budowlanego uznał, że jest to istotne odstępstwo, gdyż spowodowało zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego - kubatury, powierzchni zabudowy. Wg projektu budowlanego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę budynek mieszkalny wraz z łącznikiem ma łączną powierzchnię zabudowy 123,41m² (91,41m² + 32,00m²) i kubaturę 750m³ (tj. 670,0 + 80,0 m³), natomiast w rzeczywistości inwestorzy wykonali budynek mieszkalny wraz z gankiem o innej kubaturze i powierzchni zabudowy, tj. o kubaturze 713,37 m³ i powierzchni zabudowy 110,95 m², czego potwierdzeniem jest projekt zagospodarowania działki "Inwentaryzacja powykonawcza budynku", załączony do projektu zamiennego budynku mieszkalnego przedłożonego przez małż. G. w dniu 2 grudnia 2008r.
Należy wspomnieć, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę (art. 36a ust. 1 ustawy). Brak takiej decyzji obliguje organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania w trybie przepisu art. 50 i 51 ustawy. W niniejszej sprawie organ prawidłowo zastosował przepis art. 51 pkt 1 ust. 3, zobowiązując inwestorów do sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, a także - w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem - do wykonania określonych czynności związanych z zamurowaniem otworów okiennych i drzwiowych.
Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w skardze, że nie jest obecnie możliwe prowadzenie postępowania w oparciu o przepis art. 51 pkt 1 ust. 3 ustawy, na co wskazywał NSA, ponieważ od daty orzekania przez ten Sąd stan sprawy uległ zmianie, gdyż wyeliminowane zostały z obrotu prawnego decyzje w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Okolicznością bezsporną jest, że decyzjami z dnia 16 stycznia 2009r. (wydanymi przed wyrokami WSA i NSA) została uchylona zarówno decyzja z dnia 30 listopada 1999r. zatwierdzająca projekt budowlany oraz udzielająca pozwolenia na budowę, jak i decyzja ją zmieniająca z dnia 5 maja 2000r. Nie bez znaczenia jest jednak podstawa prawna wydania decyzji uchylających. Przepis art. 36a ust. 2 ustawy stanowi bowiem, że właściwy organ uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania decyzji, o której mowa art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy. Uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 36a ust. 2 jest w takiej sytuacji obligatoryjne. Opiera się nie na wadliwości samej decyzji o pozwoleniu na budowę, lecz wynika z wadliwego postępowania inwestora, który w trakcie budowy, w sposób istotny odstąpił od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2003r., sygn. akt IV SA 1597/01, LexPolonica nr 360169). Zatem podstawą wydania takiej decyzji jest właśnie wadliwe, tzn. istotnie naruszające zatwierdzony projekt budowlany lub warunki pozwolenia na budowę, postępowanie inwestora.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organ nadzoru, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wykładni art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w pozostałym zakresie prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosował normę prawną zawartą w art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy, zobowiązując inwestorów do złożenia projektu budowlanego zamiennego oraz do wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych już robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Zatem zaskarżona decyzja Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2011r. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło