II GSK 100/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Dudra Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. D’A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1279/11 w sprawie ze skargi L. D. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 25 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości w opłacie eksploatacyjnej 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od L. D. na rzecz Ministra Środowiska 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 6 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1279/11 oddalił skargę L. D na decyzję Ministra Środowiska z dnia 25 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej osób trzecich za zaległości w opłacie eksploatacyjnej. Sąd pierwszej instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda G. decyzją z 15 maja 1996 r. przyznał "I. D." Spółce z o.o. koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża "P. G.". W latach 2002- 2006 r. Marszałek Województwa Pomorskiego wydawał decyzje administracyjne, w których określał wobec Spółki opłaty eksploatacyjne związane z wydobyciem kopaliny. Opłaty te były wpłacane przez Spółkę w całości, lecz po terminie. W dniu 10 grudnia 2007 r. Marszałek Województwa Pomorskiego w związku z przedstawieniem przez Spółkę nowych danych o operatach ewidencyjnych według stanu na 31 grudnia 2005 r. oraz na 31 grudnia 2006 r., z których wynikały inne ilości wydobycia kopalin niż w złożonych informacjach za kwartał III i IV 2005 r. oraz za II kwartał 2006 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawach zakończonych decyzjami Wojewody Pomorskiego z 2005 r. oraz z 2006 r. ustalającymi opłaty eksploatacyjne za wymienione okresy. Marszałek Województwa Pomorskiego decyzjami z 14 marca 2008 r. wydanymi w trybie art. 151 k.p.a. uchylił z urzędu decyzje Wojewody Pomorskiego określił je w nowych wysokościach za III kwartał 2005 r. w kwocie 12,027,39 zł za IV kwartał 2005 r. 12035,43 zł, oraz za II kwartał 2006 r. w kwocie 7128, 50 zł. W związku z zaleganiem przez Spółkę z zapłatą wymienionych należności oraz bezskuteczną ich egzekucją z majątku Spółki Prezes Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: Prezes Zarządu NFOŚiGW) decyzją z 17 grudnia 2010 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności członka Zarządu L. D. za IV kwartał 2005 r. z tytułu opłaty eksploatacyjnej w kwocie 12035,43 zł obejmującej odsetki. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w okresie od 30 marca 1992 r. r. do 13 czerwca 2008 r. L. D. pełnił funkcję członka jednoosobowego zarządu Spółki. Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości bezskuteczna a członek zarządu nie wskazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy i nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zaległości podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Organ pierwszej instancji stwierdził, że członek zarządu odpowiada za zobowiązania podatkowe spółki, jeżeli ujawnienie zaległości podatkowych nastąpiło już po zakończeniu pełnienia funkcji członka zarządu a zaległości dotyczą zobowiązań podatkowych w czasie, gdy tę funkcję pełnił (art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej). Zarząd Spółki złożył w dniu 30 marca 2007 r. wniosek o upadłość Spółki, który ze względów formalnych został oddalony. Sąd Rejonowy G- P oddalił wniosek z uwagi na nieposiadanie przez Spółkę żadnego majątku i brak środków na pokrycie kosztów postępowania. W związku z tym wystąpił stan równoznaczny z takim, jakby wniosek nie został w ogóle złożony. Organ pierwszej instancji podkreślił, że ze składanych sprawozdań finansowych Spółki wynika, że w latach 2002- 2007 kapitał własny Spółki wskazywał wartość ujemną, co oznacza, że przesłanki do zgłoszenia wniosku o upadłość wystąpiły we wcześniejszym okresie. Minister Środowiska decyzją z 25 marca 2011 r. po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania L D utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że do opłaty eksploatacyjnej stosuje się, na podstawie art. 87 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 228, poz. 1947 ze zm., dalej: Prawo geologiczne i górnicze), przepisy Ordynacji podatkowej (dział III) co oznacza, że Prezes Zarządu NFOŚiGW posiada kompetencje organu podatkowego i może orzec o odpowiedzialności osób trzecich. Zdaniem organu drugiej instancji, członek zarządu ponosi odpowiedzialność z tytułu nieuregulowanych zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, nawet jeżeli ujawnienie zaległości nastąpiło po zaprzestaniu pełnienia funkcji członka zarządu. L. D. na podstawie art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej ponosi solidarną odpowiedzialność z tytułu nieuregulowanej przez Spółkę opłaty eksploatacyjnej we wskazanym okresie. W ocenie organu odwoławczego, zakwestionowana decyzja została podpisana przez osobę uprawnioną, gdyż art. 268a k.p.a. dotyczy także organów administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. Prezes Zarządu NFOŚiGW mógł więc upoważnić w trybie art. 268a k.p.a. pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych. L. D. wniósł skargę na powyższą decyzję Ministra Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana przez osoby, które były prawidłowo umocowane przez Prezesa Zarządu NFOŚiGW i podzielił w tym zakresie argumentację organu przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że członek zarządu nie może powoływać się na okoliczności zwalniające z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, jeżeli ujawnienie zaległości podatkowych nastąpiło po zakończeniu pełnienia funkcji członka zarządu, a zobowiązania dotyczą zaległości powstałych w czasie, kiedy tę funkcję pełnił. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności zwalniające skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, gdyż zaległość dotyczy opłaty eksploatacyjnej powstałej w czasie, kiedy był on Prezesem Zarządu Spółki. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że taką okolicznością mógłby być fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. W ocenie Sądu nie jest konieczne aby ten wniosek był zasadny, natomiast istotne jest aby wniosek ten był rozpoznany. Złożony wniosek nieodpowiadający wymogom formalnym może być zwrócony, co będzie równoznaczne z niewystąpieniem po stronie członka zarządu przesłanki zwalniającej go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Zdaniem Sądu, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony zbyt późno co spowodowało, że opłata eksploatacyjna na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie została uregulowana. Sąd podniósł, że skarżący pełnił obowiązki Prezesa Zarządu Spółki w okresie, w którym powstały zaległości z tytułu opłaty eksploatacyjnej. W związku z tym organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżący jest osobą wobec której można wszcząć postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania Spółki. Zdaniem Sądu prawidłowo zbadano i ustalono przesłanki decydujące o odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. L. D. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji: I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez: 1. Błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na: a. przyjęciu, że Spółka pomimo ustawowego obowiązku wynikającego z art. 84 ustawy Prawo geologiczne i górnicze dokonała wpłaty opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał 2005 r. po terminie, podczas gdy Spółka uiściła terminowo w wysokości przez siebie wyliczonej; b. pominięciu faktu skutecznego złożenia przez Zarząd Spółki w dniu 27 sierpnia 2007 r. wniosku o upadłość 2. Nieodniesienie się do zarzutu skargi naruszenia przez organ orzekający art. 7 konstytucji RP, polegającego na braku po stronie Prezesa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej procedury postępowania w sprawie wydawania decyzji w sprawach podatkowych. II. Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: 1. art. 268a k.p.a. sprowadzające się do stwierdzenia, że unormowania tego przepisu stanowią wystarczającą podstawę udzielenia upoważnień pracownikom jednostek organizacyjnych niebędących organami administracji publicznej, których to jednostek organ wykonawczy został ustawowo upoważniony do wydania decyzji; 2. art. 116 Ordynacji podatkowej polegającej na przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy z okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za zobowiązania spółki skarżący nie może skorzystać nawet, jeżeli ujawnienie zaległości podatkowych nastąpiło już po zakończeniu pełnienia funkcji członka zarządu, w sytuacji gdy zaległości te dotyczą zobowiązań powstałych w czasie, kiedy te funkcje pełnił. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że Spółka samodzielnie nie dokonała opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał 2005 r. Spółka bowiem prawidłowo według swej wiedzy ustaliła wysokość tej opłaty i uiściła ją w terminie. Była więc na ten moment wypłacalna. Tym samym w dniu składania wniosku o upadłość tj. 27 sierpnia 2007 r. nie istniały po jej stronie żadne zobowiązania z tego tytułu. Sąd ustalając nieskuteczność złożenia wniosku o upadłość dokonał analizy wniosku z 30 marca 2007 r., który został oddalony ze względów formalnych. Pominął natomiast okoliczność, że w dniu 27 sierpnia 2007 r. zarząd spółki złożył kolejny wniosek o upadłość nie zawierający błędów formalnych. Zatem błędne jest twierdzenie Sądu, że w sprawie wystąpił stan równoznaczny z takim, jakby wniosek nie został w ogóle złożony. Skarżący podniósł, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w czasie, w którym pełnił on funkcję członka zarządu Spółki a przed wznowieniem postępowania w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej w dniu 10 grudnia 2007 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten bowiem jest uprawniony jedynie do zbadania, czy zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego czy też procesowego znalazły potwierdzenie. Zakres kontroli zatem wyznacza sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza dla wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu, oraz uzasadnienia ich naruszenia. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a przy zarzutach uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne z uwagi na sposób, w jaki została zredagowana skarga kasacyjna. W rozpoznawanej sprawie został sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez "błędne ustalenie stanu faktycznego". Zasadniczym mankamentem skargi kasacyjnej w tym zakresie jest zaniechanie powołania jakichkolwiek przepisów postępowania, które – zdaniem skarżącego - naruszył Sąd pierwszej instancji. Autor skargi kasacyjnej nie nawiązał ani do przepisów regulujących postępowanie administracyjne, ani przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak już wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do formułowania za stronę zarzutów, w tym wskazywania przepisów, które jej zdaniem, zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie tylko nie wykonała obowiązku wskazania podstaw kasacyjnych, ale także nie podała, na czym polegał wpływ zarzucanych uchybień (przedstawionych w sposób opisowy) na wynik sprawy. W związku z powyższym należało uznać, że w omawianym zakresie skarga kasacyjna nie odpowiada w pełni warunkom określonym w art. 176 p.p.s.a., a tym samym nie jest możliwa ocena jej trafności. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się do zarzutu naruszenia przez organ orzekający art. 7 Konstytucji RP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut ten jest chybiony. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji także wskazania co do dalszego postępowania. Lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku potwierdza zarzut skarżącego, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji RP. Nie oznacza to jednak, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest trafny. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyroki NSA: z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 366/08, z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II FSK 784/08). Zgodnie natomiast z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (publ. ONSAiWSA 2010/3/39, ZNSA 2010/2/122). Żadna z opisanych sytuacji nie wystąpiła w tej sprawie, a podnoszona w zarzucie okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przeprowadzono analizy zarzutu naruszenia art. 7 Konstytucji RP podniesionego w skardze, mogłaby stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 470/08). Autor skargi kasacyjnej takiego wpływu nie wykazał. Przystępując do oceny zarzutów "obrazy prawa materialnego" poprzez błędną wykładnię stwierdzić należy, że również w tej części skarga kasacyjna nie jest wolna od wad. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że zarzut naruszenia art. 116 Ordynacji podatkowej nie poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego z powodu niewskazania konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu. Powołany przepis podzielony jest na dalsze jednostki redakcyjne (paragrafy, punkty i litery), zaś skarżący nie określił dokładnie przepisu, którego naruszenie zarzuca Sądowi pierwszej instancji. Mając na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do konkretyzowania zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, ani nie jest rzeczą tego Sądu domyślanie się w tym zakresie intencji strony, należało uznać, że również ten zarzut nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia art. 268a k.p.a. poprzez uznanie, że przepis ten stanowi dla organu administracji publicznej samodzielną podstawę do upoważnienia pracowników jednostki organizacyjnej, przy pomocy której wykonuje swoje zadania do wydawania decyzji administracyjnych w jego imieniu. Zdaniem skarżącego uprawnienie takie musi wynikać przede wszystkim z przepisów ustrojowych tego organu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał powyższy zarzut za chybiony. Zgodnie z art. 87 § 3 Prawa geologicznego i górniczego organem właściwym do podejmowania decyzji w sprawie opłat przypadających Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jest Prezes Zarządu tego Funduszu. W okolicznościach sprawy nie budzi wątpliwości, że Prezes Zarządu NFOŚiGW jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. (organem w znaczeniu funkcjonalnym). Z art. 87 § 1 Prawa geologicznego i górniczego wynika, że do opłat stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych (Dział III Ordynacji podatkowej). Prawo geologiczne i górnicze nie zawiera natomiast odesłania do stosowania przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej. W związku z tym, mając na uwadze treść art. 1 pkt 2 k.p.a., należy przyjąć, że postępowanie w sprawie opłat prowadzone przez Prezes Zarządu NFOŚiGW normuje Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może upoważnić pracownika kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwienia sprawy w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Wykładnia gramatyczna powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że stanowi on samodzielną podstawę do upoważnienia pracownika do załatwiania spraw. Wbrew twierdzeniom skarżącego, ustawodawca nie powiązał możliwości upoważnienia pracownika do załatwienia spraw od istnienia takiego uprawnienia w przepisach ustrojowych organu upoważniającego. Posługując się zaś określeniem "organ administracji publicznej" przewidział możliwość upoważnienia pracowników przez organy administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., a więc także organy administracji publicznej w znaczeniu funkcjonalnym. W związku z tym Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że upoważnienie udzielone przez Prezesa Zarządu NFOŚiGW było zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).