II GSK 2431/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie NSA Hanna Kamińska (spr.) Joanna Sieńczyło-Chlabicz Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt III SA/Wr 260/11 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej [...] 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt III SA/Wr 260/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], o uznaniu zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony. Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w sprawie. Organy te stwierdziły, że decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] orzekł o odpowiedzialności W. K. za zobowiązania [...] S.A., gdyż egzekucja w stosunku do majątku spółki okazała się bezskuteczna. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. W. K. wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w stosunku do niego w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...], wystawione przez wierzyciela – Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...]. Dłużnik podniósł, że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a."), bowiem nie wskazano w nich prawidłowej podstawy prawnej dochodzonej należności, to jest numeru decyzji nakładającej obowiązek. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. wierzyciel uznał ten zarzut za bezzasadny, wskazując, że tytuły wykonawcze zawierają wszystkie niezbędne elementy przewidziane w art. 27 u.p.e.a., w tym także numer decyzji. Po rozpoznaniu zażalenia dłużnika, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela. Organ odwoławczy uznał, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo i bez wątpienia dotyczą dochodzonych należności. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, odnośnie do podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku wystarczające jest wskazanie w tytułach wykonawczych decyzji określającej obowiązek. W ocenie organu administracji, orzeczenie z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], stanowi podstawę do identyfikacji konkretnego pisma, to jest decyzji nr [...] z 2005 r. o orzeczeniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki akcyjnej, a zatem podstawa prawna dochodzonej należności została oznaczona w sposób prawidłowy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie naruszało prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu. Wobec tego Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Sąd pierwszej instancji przyjął, że skarżący zarzucając błędne wskazanie podstawy prawnej należności poprzez błędne wskazanie numeru decyzji, w istocie zarzucił - mimo powołania art. 26 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - błędne wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, który to element również powinien zawierać tytuł wykonawczy w myśl art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zdaniem Sądu, zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu pierwszej instancji, jeżeli dany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej, to powołanie jako podstawy prawnej obowiązku samej decyzji spełnia wymóg określony w tym przepisie. Wskazane w pozycji nr 30 tytułu wykonawczego orzeczenie z dnia [...] maja 2005 r., którego numer określono jako "[...]" zamiast "[...]", stanowiło - zdaniem Sądu - podstawę do identyfikacji konkretnego pisma, tj. decyzji nr [...] z 2005 r. o orzeczeniu o odpowiedzialności za zobowiązania spółki akcyjnej. Tak określony numer pozwalał na jednoznaczną identyfikację decyzji, którą określono dochodzoną w drodze egzekucji administracyjnej należność. Natomiast wstępna część sygnatury decyzji, tj. "[...]" to stały i niezmienny element decyzji, stanowiący podstawę identyfikacji jednostki organizacyjnej ZUS, komórki organizacyjnej danej jednostki oraz zakresu rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że z treści tytułów wykonawczych wynika jednoznacznie: co stanowiło podstawę prawną dochodzonej należności (poz. 30), jaki akt normatywny był podstawą wydania decyzji określającej zobowiązanie (poz. 29), jakiego okresu dotyczyło zobowiązanie (poz. 32), jaka jest wysokość należności głównej (poz. 33) . Ponadto tytuły te zawierają oznaczenie danych identyfikujących osobę zobowiązanego (poz. 10 - 14). Wobec tego Sąd uznał, że w treści tytułu wykonawczego w żaden sposób nie zmodyfikowano zobowiązania skarżącego, a zatem wystawione tytuły wykonawcze, pomimo wskazania w nich niepełnego numeru decyzji orzekającej o odpowiedzialności za zobowiązania, mogły być podstawą prowadzonej egzekucji administracyjnej. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył W. K. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania podług norm przepisanych. Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego: 1. art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie brak wskazania prawidłowej (pełnej) podstawy prawnej dochodzonej należności na podstawie wystawionych przez Dyrektora Oddziału ZUS [...] tytułów egzekucyjnych od nr [...] do [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nie stanowi naruszenia prawa, wobec stwierdzenia, że wierzyciel zawarł wszystkie dane potrzebne do identyfikacji podstawy prawnej obowiązku, które miało wpływ na wynik postępowania 2. art. 135 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środków przewidzianych ustawą w celu usunięcia rażącego naruszenia prawa w aktach wydanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i postępowaniach zażaleniowych – w sprawie, której dotyczy skarga, a głównie poprzez błędne przyjęcie w ślad za Dyrektorem Izby Skarbowej, że tytuły wykonawcze w niniejszej sprawie zostały wydane bez naruszenia przepisów u.p.e.a. (art. 27 § 1 pkt 3) i na podstawie prawomocnej decyzji Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] maja 2005 r. o nr [...], pomimo nieprawidłowego wypełnienia tytułów wykonawczych, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi przez Sąd pierwszej instancji, mimo rażącego naruszenia przepisów postępowania przez organ egzekucyjny i odwoławczy – mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przyjęcie błędnie w ślad za organem egzekucyjnym, że wystawione tytuły wykonawcze odpowiadają prawu pomimo naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zakresie braku prawidłowego wskazania podstawy prawnej w wystawionym tytule wykonawczym i odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, 4. art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.u.s.a.") oraz art. 3 § 2, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 6 u.p.e.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. – poprzez błędne przyjęcie w zaskarżonym wyroku, iż egzekucja administracyjna przeciwko skarżącemu jest dopuszczalna, wobec nieprawidłowo wypełnionego tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził w szczególności, że prawidłowe wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku - w przypadku, gdy stanowi ją decyzja administracyjna - polega na powołaniu tej decyzji w tytule wykonawczym – w tym jej prawidłowego oznaczenia. W sytuacji, gdy w tytule wykonawczym wskazano jedynie datę decyzji oraz niepełny numer decyzji, to nie można przyjąć, że organ egzekucyjny zawarł dane pozwalające na identyfikację decyzji. Bez sprecyzowania danych identyfikujących decyzję, jako podstawę prawną dochodzonego obowiązku, wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Niespełnienie jakiegokolwiek warunku określonego w tym przepisie – niezależnie od istotności stwierdzonych wad – stanowi z mocy prawa obligatoryjną przesłankę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego. Niewskazanie w tytułach wykonawczych podstawy prawnej należności winno prowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego, albowiem wskazane uchybienie ma istotny wpływ na to postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Zarzut naruszenia tego przepisu został ściśle powiązany z pozostałymi wymienionymi w osnowie skargi kasacyjnej przepisami proceduralnymi tj. art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2, art. 141, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 6 u.p.e.a. i art. 151 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej szczególnie zaakcentowano, powołując się na poglądy wyrażone w orzecznictwie, że prawidłowe wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku, w przypadku gdy stanowi ją decyzja administracyjna, polega na powołaniu tej decyzji w tytule wykonawczym, w tym jej prawidłowego oznaczenia. Dlatego też w pozycji 30 tytułu wykonawczego powinny być zawarte dane identyfikujące decyzję w sposób jednoznaczny. W sytuacji natomiast, gdy w tytule wykonawczym wskazano jedynie datę i niepełny numer decyzji, nie można przyjąć, iż organ egzekucyjny zawarł dane pozwalające na identyfikację tej decyzji. Brak sprecyzowania danych identyfikujących decyzję, jako podstawy prawnej dochodzonego obowiązku, sprawia że wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W ocenie skarżącego, za błędny należy uznać pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, że wstępne oznaczenie decyzji nie ma znaczenia dla jej identyfikacji. Bowiem z treści przepisów u.p.e.a. jednoznacznie wynika, iż wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku jest wymogiem formalnym tytułu wykonawczego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał tak sformułowany zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. za niezasadny. Przepis art. 27 § 1 u.p.e.a. określa elementy, które powinien zawierać każdy tytuł wykonawczy, m.in. wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku oznacza podanie aktu prawnego - gdy podstawą egzekucji jest przepis - z którego wprost wynikają określone obowiązki lub - w przypadku, gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej - koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy zatem rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego, na podstawie którego wydano decyzję lub też wystarczające jest powołanie samej decyzji (por. wyroki NSA: z dnia 27 lutego 2007 r. o sygn. akt II FSK 304/06; z dnia 8 grudnia 2006 r. o sygn. akt II FSK 1121/06; z dnia 27 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II OSK 749/10 – treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Organ egzekucyjny wskazał w tytule wykonawczym, jako podstawę prawną, decyzję określającą egzekwowany obowiązek. W tytule wykonawczym w pozycji 30 wymieniono bowiem orzeczenie będące podstawą tego obowiązku, tj. decyzję nr "[...]" z dnia [...] maja 2005 r., pomijając wstępną część sygnatury decyzji "[...]". Jednocześnie organ wyjaśnił, że wstępna część oznaczenia decyzji to stały i niezmienny element, stanowiący podstawę identyfikacji jednostki organizacyjnej ZUS, komórki organizacyjnej danej jednostki oraz zakresu rozstrzygnięcia. Pierwsza część numeru decyzji "[...]" oznacza odpowiednią jednostkę terenową ZUS – Odział ZUS [...], oznaczenie "[...]" określa wydział, który wydał decyzję – Wydział [...], zaś "[...]" określa zakres rozstrzygnięcia tzn. dochodzenie istniejących należności. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku, że wskazany w poz. 30 tytułu wykonawczego numer decyzji ("[...]") oraz data jej wydania ([...] maja 2005 r.) pozwalają na identyfikację decyzji, którą określono dochodzoną w drodze egzekucji należność. Nadto, z treści tytułu wykonawczego jednoznacznie wynika, co stanowiło podstawę prawną dochodzonej należności (poz. 30), jaki akt normatywny był podstawą do wydania orzeczenia (poz. 29), jakiego okresu dotyczyło zobowiązanie (poz. 32), kwota należności głównej (poz. 33). Tytuł wykonawczy również zawiera prawidłowe oznaczenie danych identyfikujących osobę zobowiązanego (poz. 10-14). Zatem organ w treści tytułu wykonawczego zawarł wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., pozwalające na prawidłową identyfikację zobowiązania ciążącego na skarżącym. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że brak podania w poz. 30 tytułu wykonawczego wstępnej części sygnatury decyzji tylko wtedy można byłoby uznać za naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia przepisów postępowania wymienionych w osnowie skargi kasacyjnej został zredagowany z pominięciem wykazania przesłanki "istotnego wpływu na wynik sprawy" i dlatego też nie mógł odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek pełnomocnika strony o odroczenie terminu rozprawy (motywowany kolizją z terminem rozprawy przed sądem karnym) z uwagi na okoliczność, że zawiadomienie o terminie posiedzenia jawnego w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik otrzymał z wyprzedzeniem pozwalającym na odpowiednie zorganizowanie pracy, a jednocześnie nie zachodziły przesłanki do odroczenia rozprawy wymienione w art. 109 p.p.s.a. Nie stanowi przyczyny odroczenia rozprawy kolizja terminów rozpraw, ponieważ terminy te znane są wcześniej, dlatego też nie stanowi ona przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.