I OSK 2722/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-05-29

Skład orzekający: Joanna Banasiewicz, Monika Nowicka, Jacek Fronczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy oświadczenie pozostałych spadkobierców wskazujące jednego spadkobiercę jako uprawnionego do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, złożone po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, jest skuteczne, jeśli wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony przez tego jednego spadkobiercę w ustawowym terminie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że termin określony w art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (31 grudnia 2008 r.) dotyczy wyłącznie złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jednego ze spadkobierców. Oświadczenia pozostałych spadkobierców wskazujące jednego z nich jako uprawnionego do rekompensaty, złożone po tym terminie, są skuteczne, pod warunkiem że wniosek został złożony w ustawowym terminie przez co najmniej jednego ze spadkobierców. Błędna wykładnia tego przepisu przez sąd pierwszej instancji stanowiła podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji organów.
Stan faktyczny
Z. P. wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez swojego dziadka J. K. Wojewoda Lubuski i Minister Skarbu Państwa potwierdzili prawo do rekompensaty, ale w ograniczonej wysokości, uznając oświadczenia sióstr Z. P. wskazujące go jako uprawnionego do całości rekompensaty za nieskuteczne z uwagi na złożenie ich po terminie (31 grudnia 2008 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. P. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów, uznając oświadczenia sióstr za skuteczne.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1449/11 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1449/11 oddalił skargę Z. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu wyroku podano następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. P. od decyzji Wojewody Lubuskiego z dnia [...] lutego 2011 r. potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z dnia [...] października 2008 r. Z. P. wystąpił do Wojewody Lubuskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda Lubuski decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. potwierdził Z. P. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wartość pozostawionej nieruchomości ustalono w oparciu o opinię biegłego rzeczoznawcy na kwotę 54.533,56 zł, z czego 20% stanowi kwotę 10.906,71 zł. Kwotę należną Z. P. w wysokości 1/3 powyższej wartości, organ ustalił na kwotę 3.635,57 zł. Organ podniósł, że w sprawie ustalono, że J. K. pozostawił w miejscowości J., powiat C., województwo t. nieruchomość, w skład której wchodziła chata o kubaturze 72 m3, stajnia o kubaturze 77 m3 oraz ziemia rolna o pow. 0,56 ha. J. K. przybył na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w 1945 r. i zamieszkiwał w miejscowości N., co wynika z potwierdzonej urzędowo za zgodność z oryginałem karty ewakuacyjnej z dnia 14 kwietnia 1945 r. oraz oświadczenia wnioskodawcy Z. P. (z dnia 14 sierpnia 2009 r. i z dnia 20 kwietnia 2010 r.). Organ wskazał, że z postanowień Sądu Rejonowego w N. wynika, że spadek po J. K. nabyły żona A. K. i córka J. P. po 1/2 części. Spadek po zmarłej w dniu 16 lutego 1981 r. A. K. nabyła córka J. P. Natomiast spadek po zmarłej w dniu 25 września 2002 r. J. P. nabyły jej dzieci: Z. P., H. B. i D. B., każde z nich po 1/3 części. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej złożył tylko Z. P. Pozostali spadkobiercy; H. B. i D. B., oświadczeniami poświadczonymi notarialnie wskazały Z. P. jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty, które to oświadczenia zostały złożone po dniu 31 grudnia 2008 r. Wobec tego nie mogły być zdaniem organu uwzględnione, jako złożone z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Oświadczeniem z dnia 3 października 2010 r. Z. P. dokonał wyboru formy realizacji prawa do rekompensaty jako świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Z. P. złożył od decyzji Wojewody Lubuskiego z dnia [...] lutego 2011 r. odwołanie do Ministra Skarbu Państwa podnosząc, że jeszcze za życia jego matka J. P., złożyła oświadczenie przed notariuszem w dniu 8 marca 1990 r., że wszelkie prawa związane z mieniem pozostawionym poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przechodzą na niego, jego siostry zrzekły się praw do tej części spadku. Minister Skarbu Państwa utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Lubuskiego powołał się na przepis art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty w wysokości wyższej niż kwota orzeczona przez organ wojewódzki. Zdaniem organu termin określony w art. 5 ust. 1 ustawy (do dnia 31 grudnia 2008 r.) jest także wiążący dla osoby dokonującej wskazania, o jakim mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Dokonanie wskazania po tym terminie jest nieskuteczne z uwagi na utraconą możliwość dochodzenia roszczeń zabużańskich, dlatego znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o wskazaniu Z. P. nie mogą być podstawą do zasądzenia rekompensaty w wyższej wysokości niż wskazana w zaskarżonej decyzji Wojewody. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł Z. P. Podniósł, że zarówno decyzja Ministra Skarbu Państwa, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody Lubuskiego pozbawiają go prawa do 2/3 wysokości rekompensaty. Uznanie przez organy, że oświadczenia złożone przez siostry skarżącego, złożone zostały po terminie jest dla niego niezrozumiałe. Wojewoda Lubuski wezwał do usunięcia braków wniosku w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania wezwania, wezwanie to skarżący otrzymał dopiero w grudniu 2008 r. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi – był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Stosownie do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. W myśl natomiast art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Sąd I instancji podniósł, że z materiału dokumentacyjnego przedmiotowej sprawy wynika bezspornie, że z 3 spadkobierców J. K. wniosek o przyznanie rekompensaty w terminie złożył jedynie Z. P. i, że działał on wyłącznie w imieniu własnym. Termin ten ma charakter zawity i nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym, po upływie tego okresu roszczenie wygasa i nie może być dochodzone. Wprawdzie z treści art. 5 ust. 1 powyższej ustawy określającego termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty do dnia 31 grudnia 2008 r. nie wynika wprost, że oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy wskazujące osobę uprawnioną do rekompensaty, powinno też zostać złożone w tym terminie, zaś złożone później jest bezskuteczne. Zdaniem Sądu I instancji oświadczenia te mogłyby zostać złożone w terminie późniejszym, tylko w takiej sytuacji, gdy osoby je składające w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. złożyły wniosek o przyznanie rekompensaty, taka jednak sytuacja w sprawie nie zaistniała. Z wniosku złożonego w dniu 7 października 2008 r. wynika wprost, że złożył go jedynie skarżący działający wyłącznie w imieniu własnym, dlatego też oświadczenia H. B. (winno być B.) i D. B. wskazujące Z. P. jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie mogły odnieść skutku prawnego oczekiwanego przez skarżącego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. P. reprezentowany przez adwokata ustanowionego z urzędu. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 5. ust. 1, a w konsekwencji niewłaściwe określenie terminu, w którym na podstawie art. 3 ust. 2 tej ustawy pozostali spadkobiercy mogą wskazać osobę uprawnioną do rekompensaty; 2) naruszenie przepisów postępowania, to jest: art. 134 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że zaskarżona decyzja nie odniosła się do okoliczności, iż organ I instancji nie poinformował skarżącego w należyty i wyczerpujący sposób o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a ponadto wprowadził w błąd skarżącego co do terminu do uzupełnienia jego wniosku, czym naruszył art. 8 i 9 k.p.a.; art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niezawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, tj. w szczególności zarzutu błędnego poinformowania skarżącego przez organy administracyjne. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie zachodzą jedynie naruszenia prawa materialnego, o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o rozpoznanie skargi poprzez uchylenie w całości decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia 20 maja 2011 r. oraz zmianę decyzji Wojewody Lubuskiego z dnia [...] lutego 2011 r. w części, tj. w punkcie 4, poprzez ustalenie, że wysokość rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości J., powiat C., woj. T. przysługuje w całości, tj. w kwocie 10.906,71 zł skarżącemu Z. P. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego Z. P. kosztów postępowania według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej wniesiono o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z jej art. 21 ust. 2 oraz art. 64. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że w ocenie skarżącego, pogląd WSA w Warszawie, że "oświadczenia [o wskazaniu osoby uprawnionej do rekompensaty] mogłyby zostać złożone w terminie późniejszym, tylko w takiej sytuacji, gdy osoby je składające w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. złożyły wniosek o przyznanie rekompensaty", nie może zostać uznany za słuszny. Jego przyjęcie zmuszałoby bowiem osoby, chcące wskazać swoich współspadkobierców jako uprawnionych do rekompensaty, do uprzedniego złożenia wniosku o jej przyznanie także im samym – a zatem wywołania skutku przeciwnego do zamierzonego. Zamiarem ustawodawcy nie było zaś piętrzenie zbędnych trudności przed obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej, którzy utracili swoje mienie, lecz raczej umożliwienie im najbardziej dogodnego sposobu uzyskania rekompensaty. Takim zaś bez wątpienia jest możliwość wskazania członków rodziny (bo w tej kategorii zwykle mieści się krąg osób określony w art. 3 ust. 2 ustawy), bez uprzedniego występowania z wnioskiem we własnym imieniu. Co za tym idzie, trudno uznać za właściwy mechanizm, jaki musiałby znaleźć zastosowanie, gdyby zaakceptować pogląd Sądu I instancji wyrażony w zaskarżonym wyroku. Skarżący złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy. W dniu 30 listopada 2008 r. Wojewoda Lubuski wezwał go do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wskazując mu w tym celu 6-miesięczny termin. Wezwaniu temu skarżący zadośćuczynił, dołączając m.in. oświadczenia swoich sióstr złożone na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy, o wskazaniu go jako uprawnionego do rekompensaty. Gdyby zostało wyraźnie wskazane, że jeden z braków formalnych (tj. oświadczenie przewidziane w art. 3 ust. 2 ustawy) może – zdaniem Wojewody – zostać uzupełniony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r., skarżący miałby możliwość wcześniejszego zareagowania i dostarczenia wymaganych dokumentów także i w tym terminie. Niepełna informacja w tym zakresie spowodowała, że nie wiedział on, iż według Wojewody utraci możliwość wywołania skutków pismem wniesionym po dacie określonej w art. 5 ust. 1 ustawy. Przepis art. 5. ust. 1 ustawy, poprzez wprowadzenie terminu, z upływem którego osoba pozbawiona prawa własności traci prawo do odszkodowania, narusza powołaną wyżej zasadę. W ocenie skarżącego przepis ten jest niezgodny z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP. W konsekwencji – niezależnie od oceny prawidłowości jego interpretacji dokonanej przez WSA w Warszawie – wskazane jest aby NSA zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w tym zakresie. Odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł Minister Skarbu Państwa reprezentowany przez radcę prawnego wnosząc o jej oddalenie w całości z uwagi na brak jakichkolwiek podstaw uzasadniających jej uwzględnienie, jak również z uwagi na zgodność zaskarżonego orzeczenia z przepisami obowiązującego prawa oraz domagając się zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie Ministra Skarbu Państwa zarzuty stawiane przez stronę są chybione, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest prawidłowy, Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku właściwie zastosował odpowiednie przepisy prawa materialnego oraz postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Skarżący zasadnie zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając niniejszą sprawę naruszył poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji także przez niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Jednocześnie w myśl art. 3 ust. 2 tej ustawy: "W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej". Jak słusznie stwierdzono w skardze kasacyjnej, termin określony w art. 5 ust. 1 nie ma zastosowania do wskazania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Podnieść należy, że stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. W przepisie tym nie został zawarty wymóg, by stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożone zostały od razu przez wszystkie osoby uprawnione. Taki zapis ustawowy oznacza jedynie wymóg złożenia w terminie do 31 grudnia 2008 r. stosownego wniosku przez jedną z uprawnionych w art. 5 ust. 2 ustawy osób. Złożenie wniosku w terminie przez jednego ze spadkobierców odnosi więc skutek wobec pozostałych. Nieuprawnione jest twierdzenie Sądu I instancji, że również oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy, wskazujące osobę uprawnioną do rekompensaty powinno zostać złożone nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r., gdyż oświadczenie złożone w terminie późniejszym jest bezskuteczne. W art. 5 ust. 1 ustawy ustanowiony został jedynie termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez jedną ze wskazanych osób i z treści tego przepisu nie wynika, by określony tam termin miał mieć zastosowanie do wskazania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela analogiczne stanowisko wyrażone m.in. w wyroku tego Sądu z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 585/11 i z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2019/12 i I OSK 2111/12. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że Z. P. będący jednym ze współspadkobierców J. K. – właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stosowny wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty złożył w dniu 3 października 2008 r. Wobec przedstawionej wyżej wykładni art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. złożenie przez skarżącego wniosku w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy odniosło też skutek wobec pozostałych współspadkobierców. Wskazania osoby uprawnionej do rekompensaty dokonane przez D. B. i H. B. w trybie określonym w art. 3 ust. 2 ustawy, mimo że nastąpiły po dniu 31 grudnia 2008 r., z przedstawionych wcześniej względów nie mogły być uznane za bezskuteczne. Naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stanowiło przyczynę oddalenia skargi Z. P. Sąd I instancji niezasadnie podzielił stanowisko organów, że wskazanie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy, winno nastąpić w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. W konsekwencji Sąd nieprawidłowo przyjął, że dokonane po tej dacie wskazania są bezskuteczne, zamiast uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. z powodu naruszenia prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie, nie zostało bowiem wykazane, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego wyroku doszło do naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej norm proceduralnych w sposób, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 188 p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonego wyroku, a następnie rozpoznania skargi. Omówione wcześniej naruszenie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. W dalszym postępowaniu organy winny rozpatrzeć sprawę z wniosku Z. P. mając na uwadze, że wskazania dokonane przez D. B. i H. B. w trybie określonym w art. 3 ust. 2 powołanej ustawy są skuteczne. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło