II GZ 467/11

Dnia 26 października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. K.– Przedsiębiorstwo [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 623/11 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi J. K. – Przedsiębiorstwo [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmówił J. K. – Przedsiębiorstwo [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego, z następującym uzasadnieniem. Zaskarżona decyzja organu II instancji została skarżącemu doręczona 18 maja 2011 r. Na stronie 8 decyzji organ zawarł pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w terminie 30 dni od doręczenia decyzji. Organ wskazał, że skarga winna być wniesienia za pośrednictwem Głównego Inspektora Transportu Drogowego, ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa. Wraz ze skargą skarżący wniósł o przywrócenie terminu do jej złożenia, wskazując w uzasadnieniu, że skargę omyłkowo wysłał na poprzedni adres organu. Do skargi dołączono kopertę, z której wynika, że skarga została nadana w dniu 17 czerwca 2011 r. na nieaktualny adres organu (k. 13 akt sądowych). Na kopercie w dniu 22 czerwca 2011 r. zaznaczono na poczcie, że "adresat wyprowadził się". Rozpoznając wniosek Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie ponosi winy za uchybienie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu błąd polegający na tym, że strona błędnie adresuje korespondencję zawierającą skargę - mimo wyczerpującego i jasnego pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ze wskazaniem adresu, na jaki należy przesłać skargę – nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. W ocenie Sądu, skoro strona posiadała wiedzę o właściwym adresie organu, a mimo to sekretarka pełnomocnika skarżącego nadała przesyłkę zawierającą skargę na poprzedni, nieaktualny już adres, to takie okoliczności nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Okoliczności takiej nie stanowi również zaniechanie zweryfikowania przez pełnomocnika prawidłowości wykonania powierzonych pracownicy czynności procesowych, z uwagi na – jak twierdził pełnomocnik – ilość pracy. Skarżący na podstawie art. 86 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie zgodził się z poglądem Sądu, że pełnomocnik strony odpowiada za winę osoby, którą się posługuje. Pełnomocnik wskazał, że prowadząc jednoosobową kancelarię, z uwagi na dużą ilość obowiązków, jest zmuszony pewne czynności powierzyć pracownikowi. Wskazał również na orzeczenie SN z 11 lipca 1935 r., sygn. akt C III 1146/34 oraz orzeczenie WSA we W. z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 470/07. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Oznacza to, że strona we wniosku tym powinna powoływać okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. post. SN z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. post. SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/08, zbiór lex nr 50679). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Instytucja przywrócenia terminu niewątpliwie ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach, gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. Nie może być natomiast wykorzystywana przez stronę do przeciwdziałania negatywnym skutkom procesowym wynikającym z jej zaniedbań i braku należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (postanowienie NSA z dnia 1 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10). Kryterium braku winy w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, ujmowane jest surowiej, bez względu na to, czy przy dokonywaniu danej czynności pełnomocnik posłużył się osobami trzecimi, które walorów profesjonalności nie spełniają. Ustanowiony pełnomocnik odpowiada bowiem za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za korespondencję dopuści się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania (postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt I OZ 946/10). Przedstawiona wykładnia treści art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. wskazuje, że Sąd I instancji trafnie ocenił, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dawały podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skoro pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego zawierało wskazanie adresu organu, za pośrednictwem którego czynności procesowej należy dokonać, to nieprawidłowe/omyłkowe zaadresowanie korespondencji zawierającej skargę nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Fakt, że pełnomocnik nie dokonywał czynności osobiście, lecz posługiwał się przy dokonywaniu tej czynności osobami trzecimi nie ma decydującego znaczenia. Jak już wyżej wskazano pełnomocnik ponosi bowiem odpowiedzialność za błędy i zaniechania pracowników kancelarii. Oczywiście nie znaczy to, że pełnomocnik – posługujący się przy dokonywaniu czynności osobami trzecimi – co do zasady pozbawiony jest możliwości wykazania, iż nie mógł zapobiec temu naruszeniu obowiązków. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy twierdzenie pełnomocnika o braku możliwości kontrolowania pracownika z uwagi na ilość pracy nie świadczy o tym, że pełnomocnik uczynił zadość wymaganiom staranności, troskliwości i ostrożności w prowadzeniu procesu, że w niczym nie uchybił swoim obowiązkom, nie dopuścił się żadnego niedbalstwa i dołożył staranności wymaganej od profesjonalisty, aby zapobiec nieprawidłowemu wykonaniu obowiązków przez pracownika. Podkreślenia wymaga też, że orzeczenie powołane w zażaleniu (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 470/07 i wskazane tam orzeczenie SN z 11 lipca 1935 r.) zostało wydane w odmiennym stanie faktycznym. Za okoliczność przemawiającą za brakiem winy pełnomocnika uznano tam nieuczciwe, przestępcze działanie pracownicy kancelarii, któremu to działaniu przy największej nawet staranności pełnomocnik nie mógł zapobiec. Takie okoliczności w rozpoznawanej sprawie miejsca nie miały. Zażalenie – jako bezzasadne – podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.