II GSK 1654/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 13 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Ś. oraz H. Ś. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 435/11 w sprawie ze skargi A. Ś. oraz H. Ś. na decyzję Dyrektora K.-P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. A. Ś. i H. Ś. pismem z dnia [...] marca 2011 r. (k. [...] akt sądowych) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] lutego 2011 r. Pod tym pismem skarżący podpisali się łącznie, jako "H. i A. Ś.". W związku z powyższym zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II WSA W Bydgoszczy z dnia [...] kwietnia 2011 r. wezwano A. i H. Ś. (k. [...] oraz [...] akt sądowych) do usunięcia braku formalnego skargi poprzez podpisanie skargi przez każdego ze skarżących z osobna. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłali pismo z [...] maja 2011 r., (k. [...] akt sądowych), pod którym złożyli, zgodnie z wezwaniem, dwa odrębne podpisy. Następnie postanowieniem z 17 maja 2011 r., WSA w Bydgoszczy – działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – odrzucił skargę A. Ś. oraz H. Św. W uzasadnieniu Sąd podał, że pismo skarżących z dnia [...] maja 2011 r., w treści swej odbiega od skargi z dnia [...] marca 2011 r., złożonej w tej sprawie. Podpisanie skargi, o co wezwani zostali skarżący, nastąpić mogło w dwojaki sposób – poprzez osobiste podpisanie przez oboje skarżących już wniesionej skargi lub też poprzez nadesłanie odpisu skargi podpisanego przez każdego ze skarżących. Sąd wskazał, że istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Zamieszczenie w piśmie kluczowych argumentów skargi nie stanowi o uznaniu pisma za jej odpis. W związku z powyższym pismo skarżących z dnia [...] maja 2011 r. nie może zostać uznane za odpis skargi. Zdaniem WSA, w sytuacji, w której strona nie posiada wymaganego odpisu pisma, może ona zwrócić się do sądu, który sporządza odpisy, zaświadczenia, wyciągi, a także kopie i wydruki dokumentów z akt sądowoadministracyjnych oraz wydaje dokumenty z akt sprawy. A. Ś. i H. Ś. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego postanowienia domagając się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności: 1. art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 3 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie wbrew okolicznościom sprawy, iż złożona w sprawie skarga nie była podpisana przynajmniej przez Annę Świątkowską i odrzucenie skargi w stosunku do niej 2. art. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że strony nie uzupełniły braku formalnego skargi w postaci braku podpisu pod skargą składając podpisany odpis skargi tylko w nieistotnych szczegółach różniący się od pierwowzoru odwzorowujący wszystkie merytoryczne treści pierwowzoru. Według skarżących Sąd pierwszej instancji zbyt pochopnie przyjął, że skarga nie była podpisana przez żadną ze stron. Zgodnie z art. 57 § 1, w związku z art. 46 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarga jak każde pismo procesowe powinna zawierać podpis strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W tej sprawie skarga została napisana w całości ręcznie i podpisana przez A. Ś. Przed imieniem małżonki – H. S. dopisał własnoręcznie swoje imię. W ocenie autora skargi kasacyjnej przynajmniej w odniesieniu do A. Ś. jej własnoręczny podpis jest podpisem w znaczeniu prawnym, albowiem wywodzi się od nazwiska i imienia składającej go osoby oraz zawiera cechy powtarzalności znaku graficznego pozwalające na grafologiczną identyfikację składającej podpis. Podpis A. Ś. na zakwestionowanym odpisie skargi pod względem kształtu i formy nie odbiega od pierwotnie złożonego przez nią podpisu. W związku z tym nie można przyjąć, że skarga nie została podpisana przynajmniej przez A. Ś. Przy tym dopisanie własnoręcznie imienia "H." przed - napisanym innym charakterem pisma imieniem i nazwiskiem A. Ś. - spełnia wymogi podpisu H. Ś. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej przez A. Ś. z powodu braku przymiotu bycia stroną oraz oddalenie skargi kasacyjnej wniesionej przez H. Ś. Wniósł też zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę A. Ś. i H. Ś. uznając, że przesłane w odpowiedzi na wezwanie Sądu pismo skarżących z dnia [...] maja 2011 r. (k. [...] akt sądowych) nie może zostać uznane za odpis ich skargi z [...] marca 2011 r., (k. [...] akt sądowych). Stanowisko to nie jest trafne, gdyż zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Podkreślić należy jednakże, iż obowiązek określony w art. 47 § 1 p.p.s.a. i art. 49 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 p.p.s.a. Odmienna interpretacja - zastosowana przez Sąd pierwszej instancji, którą podważa autor skargi kasacyjnej - jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Braku odpisu skargi nie można zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię takiej skargi we własnym zakresie, a tym samym nadać prawidłowy bieg złożonemu pismu (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 19 listopada 2008 r., I OZ 851/08 oraz z dnia 1 grudnia 2009 r., II OZ 1046/09, orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględnienia wymaga także okoliczność, iż skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu (k. [...] akt sądowych), przedłożyli pismo, które w ich mniemaniu było odpisem ich skargi z dnia [...] marca 2011 r. Jednakże pismo to, jako zawierające inną treść - na co wskazuje sam autor skargi kasacyjnej podnosząc, iż "oba dokumenty w nieistotnych szczegółach różnią się co do treści", - nie może być uznane za taki odpis, gdyż istotą odpisu jest wierne odzwierciedlenie treści oryginału. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błąd ten nie mógł być uznany za nieusuwalny, a Sąd pierwszej instancji winien był o zaistniałej sytuacji poinformować skarżących, żądając ponownego nadesłania prawidłowego odpisu ich skargi z dnia [...] marca 2011 r. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, iż stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który tylko na tej podstawie odrzucił wniesiony środek zaskarżenia, uznać trzeba za zbyt rygorystyczne. Wskazać również należy, iż z zestawienia art. 47 § 1 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że strona ma obowiązek dołączyć odpisy pisma i odpisy załączników z przeznaczeniem dla innych stron postępowania, zaś dopiero nieuzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie skutkuje odrzuceniem skargi. Co istotne, w tej sprawie skarżący wykonali (w terminie) wezwanie Sądu i przesłali pismo z dnia [...] maja 2011 r., podpisane przez H. Ś. – gdyż to on był adresatem zaskarżonej do WSA w Bydgoszczy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR w T. z dnia [...] lutego 2011 r. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a. i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42) wyjaśnił, że przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii należy postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.).