VII SA/Wa 1382/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2009r., znak: [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] marca 2009r. ([...]), na podstawie art. 104 w zw. z art. 157 § 1 i 2 i 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z. D. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2004r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2004r. nakazującą B. D. rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty na działce nr [...] w miejscowości [...] - odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Organ przedstawił zasady postępowania nieważnościowego i stwierdził, że badana w tym postępowaniu decyzja z [...] grudnia 2004r. nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ podkreślił, że decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym były kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z 11 maja 2006 r., sygn. akt. II SA/Wr 100/05 oddalił skargę. Następnie powołał się na orzecznictwo wskazując, że oddalenie przez sąd administracyjny skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie oceną prawną zawartą w wyroku. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd jest w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. Dlatego na etapie badania przesłanek formalnoprawnych wniosku, po ujawnieniu okoliczności związania go wyrokiem sądu, organ winien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji. Organ przytoczył też art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., podnosząc, że związanie prawomocnym orzeczeniem sądu, o jakim mowa w ww. przepisie dotyczy każdego nowego postępowania w zakresie danej sprawy. Stwierdził, że skoro wyrokiem z 11 maja 2006 r. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, a jego wskazania są wiążące w tej sprawie, to decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym nie naruszają prawa procesowego ani materialnego. Organ dodał, że nie uległ zmianie ani stan prawny, ani faktyczny, który był objęty oceną WSA we Wrocławiu. Z przedstawionych powodów także wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Z. D. organ rozpatrzył negatywnie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] kwietnia 2009r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku Z. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2009 r. podzielając argumentację przedstawioną w decyzji pierwszoinstancyjnej. Wyrokiem z 3 grudnia w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 992/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W-wie oddalił skargę Z. D. na decyzję z [...] kwietnia 2009r. podzielając stanowisko organów. Sąd dodał, że w świetle art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny z urzędu bada, czy zaistniały przesłanki nieważności decyzji. Oddalenie skargi dowodzi, że Sąd uznał, iż decyzja prawa nie narusza, a tym bardziej nie zawiera wad kwalifikowanych. Organ miał więc zamkniętą drogę do samodzielnej oceny, czy badana decyzja, w tym samym stanie faktycznym i prawnym, jest dotknięta wadą nieważności. Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wniosła Z. D., po rozpoznaniu której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 kwietnia 2011r., sygn. akt II OSK 700/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie podkreślić trzeba, że stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2011r., sygn. akt II OSK 700/10 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł dwie kwestie. W pierwszej kolejności Sąd odwoławczy powołał uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009r. sygn. akt I OPS 6/09, która stanowi, iż "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 p 1 k.p.a." Powołując się na ww. uchwałę Sąd odwoławczy wskazał, że niezbędne jest ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia. Jeśli tak, wyrok zamknie organowi drogę uruchomienia postępowania nieważnościowego, gdyż żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej. Przy czym możliwa jest również i taka sytuacja, w której żądający stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu. W tym wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania takiego żądania. Drugą kwestią jaka winna być zbadana w ponownym postępowaniu to przymiot strony Z. D. do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, której adresatem był B. D.. Odnosząc się w pierwszej kolejności do legitymacji skarżącej do wszczęcia postępowania nieważnościowego wskazać trzeba, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji brak udziału wnioskodawcy w postępowaniu zwyczajnym nie przesądza o istnieniu ujemnej przesłanki podmiotowej do prowadzenia postępowania nieważnościowego. Z akt sprawy wynika, że stroną postępowania zwyczajnego był jedynie B. D., do którego zostały skierowane decyzje organów obu instancji. Tym niemniej w aktach administracyjnych znajduje się kopia wypisu z księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia [...] września 1996r, w której jako współwłaścielkę działki nr [...], na której została wzniesiona sporna wiata – na zasadzie wspólności ustawowej – wskazuje się Z. D.. Wypis ten wraz z wypisem z rejestru gruntów został złożony jako załącznik do wniosku o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, że skarżąca posiadała interes prawny do występowania w charakterze strony w postępowaniu zwyczajnym, a w konsekwencji jest również legitymowana do domagania się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004r. Natomiast co do pierwszej z opisanych kwestii wskazać trzeba, że w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, o sygnaturze akt II SA/Wr 100/05 nie zostało sporządzone uzasadnienie. Zatem oceny, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez Sąd również okoliczności wskazanych we wniosku Z. D. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji należało dokonać na podstawie akt administracyjnych i dokumentów zgromadzonych w postępowaniu zwyczajnym. Sąd miał na uwadze, że zarówno w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2004r., jak i skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. D. wskazywał jedynie na okoliczności dotyczące przyczyn dla których wzniósł wiatę, nie złożył dokumentów niezbędnych do jej zalegalizowania, a także informacji udzielanych przez organ powiatowy w postępowaniu zwyczajnym. Z pozostałych akt sprawy, w tym treści uzasadnień decyzji organów powiatowego i wojewódzkiego również nie wynika, aby poddano badaniu okoliczność, że współwłaścicielką działki nr [...] jest Z. D., czy też, że była ona współinwestorem samowolnie wzniesionej wiaty. Jak już podniesiono wyżej wypis z księgi wieczystej Kw nr [...] z dnia [..] września 1996r., został złożony do organu powiatowego wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, to jest dopiero w dniu [...] lipca 2008r. co z kolei pozwala przyjąć, że kwestie te nie mogły być przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wyrok zapadł bowiem 11 maja 2006r. W tym stanie rzeczy Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że nie ma przeszkód czyniących rozpoznanie wniosku skarżącej niedopuszczalnym, ze względu na ww. wyrok z dnia z 11 maja 2006 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów nadzoru będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem ww. stanowiska Sądu. Wobec poczynionych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w pkt I i II sentencji.