II SA/Wr 342/11
WyrokWSA we Wrocławiu2011-09-22
Skład orzekający: Ryszard Pęk, Henryk Ożóg, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na nowej klasyfikacji gleboznawczej gruntów, złożony po wydaniu ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, może skutkować uchyleniem tej decyzji, jeśli zmiany w ewidencji gruntów nie zostały dokonane z mocą wsteczną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za niezgodne z prawem wyłączenie gruntów z produkcji rolnej nie narusza prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że decyzje ustalające opłatę zostały wydane w oparciu o dane z ewidencji gruntów aktualne w dacie ich wydania. Zmiany w ewidencji gruntów, nawet jeśli wynikają z późniejszej klasyfikacji gleboznawczej, mają skutek ex nunc (na przyszłość), a nie ex tunc (z mocą wsteczną), co wyklucza możliwość uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania opartego na wstecznej zmianie stanu prawnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Skarżąca spółka wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na nową klasyfikację gleboznawczą gruntów, która miała wykazać, że opłata została ustalona na podstawie nieaktualnych danych ewidencyjnych. Organy administracji uznały, że wniosek o wznowienie postępowania jest bezzasadny, ponieważ zmiany w ewidencji gruntów nie mogą mieć mocy wstecznej i nie podważają decyzji wydanych na podstawie danych obowiązujących w dacie ich wydania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ryszard Pęk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA - Henryk Ożóg, Sędzia WSA - Alojzy Wyszkowski, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi CH.-S. sp. z o.o. Zakład [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę.
Przedmiotem skargi Ch.–S. sp. z o. o. – [...] we W. (dalej: skarżąca spółka) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. (Nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. (Nr [...]) w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] r. (Nr [...]) ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej.
Na podstawie akt sprawy ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] r. Starosta G. ustalił dla skarżącej spółki opłatę za wyłączenie z produkcji rolnej gruntów położonych w obrębie R.W., gmina W., oznaczonych nr 131/1, 132/1, 133, 134/2 i 228/2 o powierzchni łącznej 5,8900 ha. W uzasadnieniu tej decyzji Starosta G. podał, że przeprowadzona w dniu 1 lutego 2001 r. wizja terenowa wykazała wyłączenie gruntów z produkcji rolnej na wskazanych wyżej działkach, przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego pod uprawy polowe. Wyłączenia dokonano w związku z budową składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych "R.W.". W dniu przeprowadzenia wizji, na terenie składowiska trwały prace polegające na pogłębianiu terenu i usypywaniu wałów okalających. W wyniku rozpoznania złożonego odwołania, decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję [...] r. w części dotyczącej nałożenia obowiązku zdjęcia próchniczej warstwy gleby z gruntów o klasach: IIIa, IIIb, III i IVa i wykorzystania jej na cele poprawy wartości użytkowej gruntów i umorzyło postępowanie w tej części. W pozostałym zakresie Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium przyjęło między innymi, że bezspornym był fakt zdjęcia przez inwestora próchniczej warstwy gleby tzw. humusu bez uzyskania decyzji zezwalającej na wyłączenie tych gruntów z produkcji rolnej. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2003 r. (sygn. akt II SA/Wr 1135/02) Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu odrzucił skargę wniesioną przez skarżącą spółkę na powyższą decyzję wobec nieuiszczenia wpisu.
W dniu 29 maja 2003 r. skarżąca spółka, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a, złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną. W uzasadnieniu podniosła, że w toku badania dokumentacji zgromadzonej przed rozpoczęciem inwestycji "Budowa składowiska odpadów komunalnych i przemysłowych "R.W." stwierdzono, że badania geologiczne wykonane przez Przedsiębiorstwo G. s.c. we W. w sierpniu 2000 r. na terenie inwestycji wykazują znaczne różnice w jakości gleb w stosunku do klasyfikacji uwidocznionej w operacie ewidencji gruntów. Opłatę za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji wymierzono zatem według nieaktualnych danych ewidencyjnych odnośnie wartości gleb i ich klas bonitacyjnych, które w ciągu 41 lat (od ostatniej klasyfikacji) uległy nieodwracalnym zmianom. Stan taki został stwierdzony w dokumentacji klasyfikacji gruntów wykonanej przez dr inż. C.K., uprawnionego do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów oraz potwierdzony przez sprawdzającego, uprawnionego gleboznawcę Akademii Rolniczej we W.. Dokumentacja ta stała się podstawą do wydania przez Starostę G. decyzji z dnia [...]r. Nr [...] o wprowadzeniu zmian w operacie klasyfikacji gruntów.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] r. ([...]) umorzyło postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, którą następnie utrzymało w mocy decyzją podjętą w dniu [...] r. (Nr [...]). Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie Kolegium przyjęło, że spółka nie udokumentowała zachowania miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną przewidzianego w treści art. 148 § 1 k.p.a., zważywszy na upływ trzech lat od daty, w której strona była w posiadaniu dokumentu stanowiącego nową okoliczność w sprawie badania geologicznego wykonanego przez Przedsiębiorstwo G. w 2000 r. Decyzja ta stała się przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który stwierdził jej nieważność wyrokiem z dnia 24 października 2006 r. (sygn. akt II SA/Wr 487/05). Kolejne w sprawie rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podjęło w dniu [...] r. (Nr [...]), utrzymując w mocy wskazaną już powyżej decyzję z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania. Skarga wniesiona przez skarżącą spółkę na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wr 249/07), który wskutek skargi kasacyjnej spółki został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 31 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, będąc związany powyższym wyrokiem, w wyroku z dnia 7 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Wr 309/09) orzekł o uchyleniu decyzji Kolegium z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. o umorzeniu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, z uwagi na niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności wskazywanych przez skarżącą spółkę we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Skarżąca spółka podkreślała bowiem, że nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania było przyjęcie do ustalenia opłaty wadliwej klasyfikacji gruntów a dowodem, który to potwierdzał była gleboznawcza klasyfikacja gruntów, opracowana w dniu 26 maja 2003r. i potwierdzona przez prof. dr hab. T.Ch. - uprawnionego gleboznawcę Akademii Rolniczej we W.. W ocenie skarżącej spółki w dacie wydania decyzji o ustaleniu opłaty przedmiotowe grunty nie były gruntami tej klasy bonitacyjnej, która była wykazana w ewidencji gruntów, okoliczność ta wówczas już istniała, lecz nie była znana organowi w dniu wydania decyzji i o tej okoliczności strona dowiedziała się w maju 2003 r. na skutek sprawdzenia klasyfikacji gleboznawczej gruntów. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., umarzając postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] r. opierało się na dokumentacji wykonanej w 2000 r. przez G. s.c. z siedzibą we W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli skarżąca oparła wniosek o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z powołaniem się na nowe okoliczności, to tym samym rozważając wznowienie postępowania w aspekcie art. 148 § 1 k.p.a. należało odpowiedzieć na pytanie, kiedy w niniejszej sprawie wyszły na jaw wskazane przez stronę nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, ale nie znane organowi, który wydał decyzję. Sąd wyraził pogląd, że uzyskanie danych o klasie bonitacyjnej gruntów, mających wpływ na ustalenie opłaty za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej, w drodze dowodu przeprowadzonego po uprawomocnieniu się decyzji o ustaleniu tej opłaty, można uznać za nową okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i może stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. W tej sytuacji kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania miała istotne znaczenie w sprawie i nie mogła być rozważana w oparciu o niekompletne dokumenty i akta sprawy oraz przypuszczenia i nadawanie wnioskowi strony innej treści, niż określiła skarżąca spółka. Pierwszoplanową kwestią wymagającą ustalenia w toku postępowania administracyjnego było w związku z tym to, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. Nr [...], w której odmówiło uchylenia swojej decyzji z dnia [...] r. Kolegium, badając okoliczności sprawy wyjaśniło, że decyzją z [...] r. utrzymano w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] r. w części dotyczącej ustalenia opłaty za wyłączenie z produkcji rolnej gruntów położonych w miejscowości R.W., Gmina W., o numerach 131/1, 133, 134/2, 228/2. Do obliczenia wysokości opłaty przyjęto klasyfikację gruntów wynikającą z prowadzonej przez Starostę G. w dacie wydania tej decyzji ewidencji gruntów i budynków. W trakcie postępowania ustalono, że stanowiąca podstawę wydania decyzji o ustaleniu opłaty za wyłączenie z produkcji rolnej klasyfikacja gruntów zatwierdzona została orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 23 sierpnia 1963 r., a następnie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia 3 lipca 1991 r. zatwierdzającą klasy gruntu ustalone w 1990 r. w ramach okresowej kontroli ewidencji gruntów. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej spółki z dnia 28 maja 2003 r. w sprawie sprawdzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na spornych działkach Starosta G. orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie klasyfikacji gruntów na działkach na 228/1, 228/2 i 229 (w części) oraz utrzymał w mocy dotychczas obowiązującą gleboznawczą klasyfikację gruntów na działkach nr 131/1, 132/1, 133, 134/1 i 134/2 oraz w pozostałej części działek nr 228/1, 228/2 i 229 zgodnie z aktualnym stanem określonym w rejestrze ewidencji gruntów i budynków. Zmiany ewidencyjne zostały wprowadzone decyzją Starosty G. z dnia [...] r. Nr [...] po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dokonaniu oceny dokumentacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów. W tej sytuacji, jak podkreśliło Kolegium, określone decyzją administracyjną zmiany w operacie klasyfikacji gruntów na części działek o nr 228/1, 228/2 i 229 w obrębie R.W. zaczęły obowiązywać po dniu, w którym decyzja o ich wprowadzeniu stała się ostateczna, z chwilą umieszczenia ich w bazie ewidencji gruntów. Sporządzona przez uprawnione osoby dokumentacja zmian gleboznawczej klasyfikacji gruntów stanowi wyłącznie podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, po wydaniu w tym zakresie stosownej decyzji, poprzedzonej oceną tej dokumentacji. Zatem dokumentacja w zakresie gleboznawczej klasyfikacji gruntów z roku 2000 i 2003 stanowiła wyłącznie dowód mogący być podstawą wprowadzenia zmian ewidencyjnych. Stąd też, w dacie wydania decyzji Starosty G. z dnia [...] r. wiążąca dla organu była klasyfikacja gruntów zatwierdzona orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 23 sierpnia 1963 r. oraz decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w G. z dnia 3 lipca 1991 r. Kolegium podkreśliło, że wskazane wyżej okoliczności wykluczały wystąpienie w sprawie przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kolegium nie znalazło również podstaw do uwzględnienia powoływanej przez stronę przesłanki wznowienia wyrażonej w art. 145 § 1 pkt 7 k.p.a. stwierdzając, że nie miała ona zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Chronologia zaistniałych w sprawie zdarzeń wykluczała – zdaniem Kolegium – istnienie zagadnienia wstępnego przy wydawaniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. Najpierw bowiem doszło do wydania decyzji przez Starostę G. o ustaleniu dla skarżącej opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej oraz decyzji organu odwoławczego w tej sprawie. Następnie zaś skarżąca spółka złożyła wniosek o wprowadzenie zmian w operacie klasyfikacji gruntów. Podobnie w związku z powoływaniem się przez skarżącą spółkę na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Kolegium przyjęło, że twierdzenia skarżącej spółki o jej wystąpieniu były bezzasadne. Wskazany przepis reguluje bowiem sytuacje, gdy organ prowadzący postępowanie "opiera się" na innych decyzjach lub orzeczeniach, które to z kolei, po wydaniu decyzji ostatecznej zostają wyeliminowane z obrotu, co w sprawie nie miało miejsca.
Rozpoznając wniosek skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało powtórnej analizy akt sprawy w wyniku czego stwierdziło, że brak jest podstaw do zmiany podjętego rozstrzygnięcia. Błędny w jego ocenie był pogląd skarżącej spółki, że uzyskanie danych w zakresie klasyfikacji gruntów objętych decyzją Starosty G. z dnia [...] r., wynikających z dokumentacji klasyfikacji gruntów z 2000 r. i 2003 r. było okolicznością świadczącą o wadliwości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Według Kolegium wynikające z ewidencji gruntów i budynków dane są wiążące zarówno dla obywateli, jak i organów państwowych. Dokumentacja wskazywana przez skarżącą spółkę i wynikające z niej zmiany nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięć Starosty G. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego podjętych w 2002 r.
W skardze z dnia 23 września 2010 r. skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, że w sprawie zaistniała niezgodność danych wynikających z ewidencji gruntów z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy. Rozbieżność ta obligowała organ administracyjny do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie w celu obalenia zgodności z prawdą danych zawartych w ewidencji. Tym samym nie zgodziła się skarżąca spółka ze stanowiskiem Kolegium, że dla celów obliczenia opłaty za wyłączenie przyjmuje się dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Naruszenia art. 7 K.p.a. upatrywała skarżąca spółka w nieprzeprowadzeniu przez organ administracyjny postępowania dowodowego w sprawie, co do okoliczności podniesionej przez stronę a nadto dokonanie oceny tejże okoliczności wbrew normom prawa procesowego oraz bez zachowania określonych reguł tej oceny. Postępowanie organu polegające na przyjęciu za podstawę wydanej decyzji jedynie zdezaktualizowanego zapisu w ewidencji gruntów rolnych, jak również niedopełnienie obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób pozwalający na obiektywną ocenę stanu faktycznego sprawy i uproszczona ocena niepełnego materiału dowodowego stanowiło w ocenie skarżącej spółki naruszenie art. 77 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż wbrew jej wywodom zaskarżona decyzja nie naruszała prawa.
Materialnoprawną podstawą wydania ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. (nr [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty G. z dnia [...] r. (nr [...]) ustalającej opłatę za wyłączenie niezgodnie z prawem gruntów rolnych, których dotyczył wniosek o wznowienie postępowania były przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 16, poz. 78 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., tj. w dacie wydania decyzji ustalającej opłatę.
Z treści art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wprost wynika, że gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne. Art. 4 pkt 11 ustawy rozstrzyga o tym, że przez wyłączenie gruntów z produkcji rozumie się "rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów (...)". Według art. 6 ustawy na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Art. 11 ust. 1 ustawy stanowił, że wyłączenie z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, zaliczonych do klas I, II, III, IIIa, IIIb, oraz użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego, a także gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-10, oraz gruntów leśnych, przeznaczonych na cele nierolnicze i nieleśne - może nastąpić po wydaniu decyzji zezwalających na takie wyłączenie. Art. 28 ust. 1 ustawy nakazywał, aby w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności.
Treść przywołanych wyżej unormowań w sposób wyraźny przesądzała o tym, że znaczenie normatywne w postępowaniu o ustaleniu opłaty za niezgodne z prawem wyłączenia gruntów z produkcji rolnej miały dane z ewidencji gruntów. O charakterze tych danych przesądza treść przytoczonego wyżej art. 2 ust. 1 pkt ustawy. Ponadto, jak stanowi art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystki publicznej i gospodarki nieruchomościami.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka zarzuciła w skardze naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i 77 K.p.a poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego "przeciw dokumentom" – danym z ewidencji gruntów celem obalenia ich zgodności z prawdą. Argumentowała, że niezgodność danych wynikających z ewidencji gruntów z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy nakładała na Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu obalenia zgodności z prawdą danych zawartych w ewidencji.
Zarzut ten jest chybiony. Zasady zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków określają przepisy powołanej już ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz obowiązującego od dnia 6 czerwca 2001 r. rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454).
Stosownie do art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ewidencja stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Ewidencja gruntów obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków, a także dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych i innych osób władających nieruchomościami.
Zgodnie z utrwalonym już w orzecznictwie poglądem, ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (wyroki NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r., III SA 766/98 i z 19 kwietnia 2001 r., II SA 862/00 oraz z dnia 4 stycznia 2011 r. I OSK 389/10, LEX nr 745227).
Wpisów oraz zmian podmiotowych i przedmiotowych dokonuje się w ewidencji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji architektoniczno - budowlanej, opracowań geodezyjno - kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dane zawarte w ewidencji są podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że dane ewidencyjne mają charakter informacyjno - techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej.
Co do zasady można zgodzić się z argumentem, że możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Możliwe jest zatem wskazanie na dowód w postaci decyzji o wyłączeniu gruntów z produkcji rolnej lub leśnej, który podważy dane wykazane w ewidencji gruntów. Z decyzji takiej wynika bowiem jednoznacznie, że grunty te utraciły charakter rolny lub leśny To ta decyzja "aktualizuje" dane zawarte w ewidencji przez wyłączenie gruntów oznaczonych w niej jako rolne lub lasy z produkcji rolnej lub leśnej. W związku z tym grunty te nie powinny już być uznawane za grunty rolne lub lasy. Jednakże dowodem, który "aktualizuje" dane w ewidencji nie mogą być powołane w tej sprawie we wniosku o wznowienie postępowania opracowania geodezyjne. Jak już wyżej powiedziano opracowania geodezyjno – kartograficzne mogą być podstawą do dokonania zmian w ewidencji, jeśli zostały w przewidziany prawem sposób przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Prowadzenie postępowania dowodowego w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z opinii biegłych na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, jest nieskuteczne prawnie. Jeśli zatem skarżąca spółka uważała, że zapisy w ewidencji gruntów były nieprawidłowe, to winna była podjąć działania w kierunku wprowadzenia w nich zmian, lecz wyłącznie we właściwym trybie, którym jest postępowanie o zmianę zapisów w ewidencji gruntów, zainicjowanym przed właściwym organem. Warunkiem skuteczności takiego wniosku było wskazanie, jakiej konkretnie zmiany się domaga oraz dołączenie stosownego dokumentu, z którego wynikać będzie obowiązek wprowadzenia tych zmian i zaktualizowania ewidencji. Podkreślić trzeba, że z takim wnioskiem skarżąca spółka wystąpiła dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów rolnych niezgodnie z prawem.
Skarżąca spółka, domagając się przeprowadzenia dowodów w postaci wspomnianych we wniosku o wznowienie opracowań, pomija to, że już po wydaniu ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za wyłączenia niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych na jej wniosek z dnia 28 maja 2003 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian z operacie gruntów obrębu R.W.. Postępowanie to zakończyło się decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...] r. ([...]) utrzymującą w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] r. ([...]) o niezatwierdzeniu projektu klasyfikacji gruntów w obrębie R.W. dla działek 131/1, 132/1, 133, 134/2 i 228/2). Po wydaniu tej decyzji skarżąca spółka złożyła w dniu 8 stycznia 2004 r. ponowny wniosek o zmianę gleboznawczej klasyfikacji gruntów i w jego wyniku Starosta G. wydał w dniu [...] r. decyzję Nr [...], w której orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie klasyfikacji gruntów na działkach 228/1, 228/2 i 229 oraz o utrzymaniu w mocy dotychczas obowiązującej klasyfikacji gleboznawczej gruntów. Z treści tej decyzji wynikało zatem, że zmianą objęto między innymi część działki 228/2 o powierzchni 3,74 ha, wymienionej w decyzji ustalającej opłatę za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej. Grunty te były dotychczas klasyfikowane jako RIIIb – 1,1800 ha, RIVa – 0800 ha, RIVb – 8600 ha, Ł – 01200 ha, PsV – 01300 ha. W decyzji o wprowadzeniu zmian w klasyfikacji gruntów z dnia 26 czerwca 2004 r. ustalono natomiast, że część gruntów tej działki utraciła wartość użytkową i nie podlega gleboznawczej klasyfikacji. Nie dokonano natomiast zmian na działce 131/1.
Przeprowadzenie postępowania dowodowego "przeciw dokumentom" – danym z ewidencji gruntów celem obalenia jej zgodności z prawdą było w tej sytuacji zbędne i wręcz niedopuszczalne, gdyż takie postępowanie w przewidzianej prawnie formie zostało przeprowadzone i jego wynikiem były zmiany w operacie klasyfikacji gruntów, wprowadzone w ewidencji ostateczną decyzją z dnia [...] r. Nr [...].
Zmiany wprowadzone w ewidencji gruntów na podstawie wymienionej wyżej decyzji skutkowały od momentu zmiany wpisu do ewidencji. Jeśli zatem chodzi o aktualność wpisów w ewidencji gruntów i budynków w kontekście zmian jakie zachodziły na obszarze, na którym skarżąca spółka prowadziła prace związane z budową składowiska odpadów, to należy wyraźnie podnieść, że w przypadku ewidencji gruntów i budynków nie ma zastosowania zasada wpisu danych z datą wsteczną (np. jak to ma miejsce w przypadku ksiąg wieczystych z datą złożenia wniosku). Wniosek, że dokonanie zmian w ewidencji z datą wsteczną nie jest możliwe pośrednio wypływa z przepisów prawa, które normowały tryb wprowadzenia tych zmian. Obowiązek zgłoszenia właściwemu staroście wszelkich zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia powstania tych zmian (art. 22 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) zapewnia z jednej strony aktualność tych danych, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej zaś strony, ustanawiając obowiązek po stronie właściciela zawiadamiania o tych zmianach w krótkim terminie, eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną tj. obejmującą okres wcześniejszy, przed datą złożenia wniosku. Zmiany w ewidencji gruntów obejmujące zmiany rodzaju użytków gruntowych zostały w tej sprawie wprowadzone w drodze decyzji administracyjnej i miały skutek ex nunc tj. na przyszłość, a nie skutek ex tunc tj. z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2009 r. II OSK 102/09, baza CBOiS).
Reasumując powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził aby zaskarżona decyzja odmawiająca, po wznowieniu postępowania, uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej opłatę za niezgodne z prawem wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, została wydana z naruszeniem prawa. W szczególności zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uchybiło, odmawiając uchylenia powyższej decyzji, art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b. Zaskarżona decyzja była przy tym zgodna z art. 146 § 2 K.p.a., wedle którego nie uchyla się decyzji między innymi w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Nie można w związku z tym stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 i 80 K.p.a. Jej uzasadnienie w pełni odpowiadało wymogom zawartym w art. 107 § 3 K.p.a. Było wyczerpujące, zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione a uzasadnienie prawne zawierało wyczerpujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Podkreślić jeszcze raz trzeba, że decyzje, których dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, zostały wydane w oparciu o aktualne – w dacie ich wydania – dane z ewidencji gruntów, stwierdzające, że grunty na których były prowadzone prace budowlane były gruntami rolnymi. Trzeba jeszcze raz powtórzyć, że gruntami rolnymi w rozumieniu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych były grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne (art. 2 ust. 1 pkt 1). Przepisy tej ustawy nie przewidują przy tym żadnych sytuacji wyjątkowych, które umożliwiłyby organowi administracji odstąpienie od wydania decyzji administracyjnej lub wymierzenia niższej należności, jeżeli spełnione są przesłanki art. 28 tej ustawy. W szczególności błędy popełnione przy pomiarach geodezyjnych lub zła interpretacja przepisów, nawet jeśli były niezawinione przez sprawcę wyłączenia, nie są okolicznościami, które w świetle przepisów ustawy zdjęłyby z niego odpowiedzialność za wyłączenie gruntów z produkcji (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r. II SA 2169/00, LEX nr 53437).
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd stwierdza, że skarga nie znajdowała uzasadnionych podstaw, wobec czego podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło