II OSK 1455/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-22

Skład orzekający: Paweł Miładowski, Andrzej Gliniecki, Zygmunt Zgierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna (stowarzyszenie zwykłe) może uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym na prawach strony bez spełnienia przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. dotyczących celów statutowych i interesu społecznego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym wymaga spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek: uzasadnienia celami statutowymi organizacji oraz istnienia interesu społecznego. W niniejszej sprawie stowarzyszenie nie wykazało, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, wobec czego nie posiadało przymiotu strony, co skutkowało brakiem podstaw do rozpoznania zarzutów merytorycznych skargi kasacyjnej.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie z siedzibą w Gliwicach złożyło wniosek o kontrolę legalności rozbiórki torowisk tramwajowych prowadzonych przez przedsiębiorstwo na terenie miasta, domagając się wstrzymania robót z powodu braku pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego umorzył postępowanie, uznając, że rozbiórka była legalna i nie wymagała pozwolenia, gdyż torowisko nie jest obiektem budowlanym ani zabytkiem. Stowarzyszenie złożyło skargę do WSA, która została oddalona. Następnie wniosło skargę kasacyjną do NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 22 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant starszy asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "[...]" w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 565/11 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w G. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie legalności robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 565/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] w G. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie legalności robót budowlanych. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 14 czerwca 2010 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w G. wystąpiło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Gliwice o skontrolowanie legalności robót prowadzonych przez Przedsiębiorstwo [...] S.A., a polegających na rozbiórce torowisk na terenie miasta G., częściowo w strefie ochrony konserwatorskiej objętej wpisem do rejestru zabytków, domagając się natychmiastowego wstrzymania rozbiórki jako prowadzonej bez wymaganego w myśl art. 39 ustawy – Prawo budowlane, pozwolenia na budowę. Po rozpatrzeniu wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Gliwice decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie rozbiórki torowisk tramwajowych w ciągu ulic [...] i [...] w G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowe roboty są prowadzone w oparciu o przyjęte przez organ architektoniczno-budowlany zgłoszenia robót, polegających na remoncie nawierzchni jezdni i chodników oraz demontażu torowiska w granicach istniejącego pasa drogowego przy ul. [...] (pismo z dnia 14 czerwca 2010 r. nr [...]) i ul. [...] (pismo z dnia 28 czerwca 2010 r. nr [...]). Zgłoszenie robót budowlanych poprzedzono zaś opinią konserwatorską Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gliwicach (pismo nr [...] z dnia 14 czerwca 2010 r. dot. remontu jezdni i chodników przy ul. [...]) oraz pozwoleniem Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach (pismo z dnia 18 czerwca 2010 r. nr [...], dotyczące remontu ul. [...]), w którym torowisko tramwajowe określono jako współczesne. Zdaniem PINB oznacza to, że torowisko nie jest zabytkiem wpisanym do rejestru, pomimo że znajduje się na terenie układu śródmiejskiego wpisanego jako zespół urbanistyczny do rejestru zabytków województwa śląskiego. Nadto, organ I instancji stwierdził, że przedmiotowe tory tramwajowe nie są obiektem budowlanym ani urządzeniem budowlanym w myśl art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, lecz stanowią część ulicy zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Stąd też wykonany zakres robót stanowi remont drogi, w którego ramach rozebrano przedmiotowe torowisko tramwajowe. PINB podkreślił, że ustalenia planu miejscowego nie zawierają nakazu utrzymania linii tramwajowej ani zakazu jej likwidacji. W tym stanie rzeczy organ uznał, że demontaż torowiska nie wymagał uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a tym samym nie narusza art. 30 ust. 1 tej ustawy. Stąd też nie zachodzą przesłanki do wstrzymania robót w trybie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Odwołanie od ww. decyzji wniosło Stowarzyszenie [...] w G. Po rozpatrzeniu odwołania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję PINB dla miasta Gliwice z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor uznał, że torowisko tramwajowe jest częścią drogi, a jego likwidacja stanowi element przebudowy drogi, co w myśl art. 3 pkt 7a, art. 29 ust. 2 pkt 12 i art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, podlega zgłoszeniu właściwemu organowi. Stąd też mimo zakwalifikowania tych robót jako remont drogi, to jednak zakres wykonanych robót jest zgodny ze zgłoszeniem i nie narusza ustaleń planu miejscowego. W świetle pisma Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Zabytków z dnia 17 maja 2011 r. przedmiotowe torowisko jako wybudowane po II wojnie światowej, nie obejmuje średniowiecznego założenia budowy starówki i nie jest objęte ochroną konserwatorską. Zdaniem organu, nawet gdyby przyjąć, że przedmiotowe roboty stanowiły rozbiórkę, to i tak nie wymagały pozwolenia zgodnie z art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego. Wreszcie, organ odwoławczy wskazał, że aczkolwiek organ I instancji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu do udziału organizacji społecznej w trybie art. 31 § 2 k.p.a., to jednak przysługują jej prawa strony, co uprawnia do wniesienia odwołania. Jednak odwołanie nie mogło odnieść skutku, gdyż zasadnie organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. wniosło wcześniej wymienione Stowarzyszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II SAGl 565/11, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zasadnie organy obydwu instancji nie dopatrzyły się podstawy prawnej do ingerencji w prowadzony proces budowlany. Przypadki budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia bądź zgłoszenia, określone w art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane nie dotyczą prowadzenia robót rozbiórkowych. Konsekwencją tego rodzaju samowoli budowlanej jest wszak nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Stąd też w razie samowolnego prowadzenia prac rozbiórkowych możliwe jest jedynie wdrożenie postępowania z trybu art. 50 Prawa budowlanego, jeżeli rozbiórka jest realizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. W oparciu o należycie zebrany i rozważony materiał dowodowy organy nadzoru budowlanego prawidłowo nie stwierdziły przypadków wymienionych w art. 50 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu poza sporem jest, że inwestor dokonał zgłoszenia robót budowlanych, obejmujących m. in. demontaż torowiska w granicach istniejącego pasa drogowego przy ul. [...] i [...] w G. Nie ma przy tym żadnego znaczenia prawnego fakt, że roboty te określono jako remont. Istotny jest bowiem zakres zgłoszonych i wykonanych robót budowlanych, a nie – ich nazwa. Z mocy art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych, co w żaden sposób nie jest tożsame z dokonaniem ich kwalifikacji prawnej przez inwestora. Nie jest też kwestionowane, że w stosunku do zgłoszenia organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu. Taki stan rzeczy nie pozbawia jednak kompetencji organów nadzoru budowlanego, co dotyczy m.in. naruszenia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub innych przepisów. Zdaniem Sądu, dla wyniku niniejszej sprawy nie jest istotny fakt, czy przedmiotowe torowisko należało kwalifikować jako część drogi, a jego demontaż stanowił element przebudowy drogi, czy też torowisko tramwajowe stanowi odrębny obiekt budowlany w myśl art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego. W obydwu bowiem przypadkach rozbiórka spornego torowiska podlegała rygorowi zgłoszenia i nie wymagała pozwolenia w drodze decyzji. Sąd podkreślił, że przebudowa drogi w granicach istniejącego pasa drogowego podlega obowiązkowi zgłoszenia w świetle art. 3 pkt 7a, art. 29 ust. 2 pkt 12 i art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Jeżeli zaś podzielić pogląd skargi, że torowisko tramwajowe jest samodzielnym obiektem budowlanym, to w tym wypadku jego rozbiórka podlega takiemu samemu reżimowi na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy. Z mocy art. 31 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, pozwolenia nie wymaga bowiem rozbiórka m. in. budowli niewpisanych do rejestru zabytków i nieobjętych ochroną konserwatorską – o wysokości poniżej 8 m, który to parametr nie dotyczy obiektów liniowych. Sporne torowisko tramwajowe jako wybudowane po II wojnie światowej nie jest zaś objęte ochroną konserwatorską, co wynika jednoznacznie z przywołanego przez organ odwoławczy pisma Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach z dnia 17 maja 2011 r. Wbrew zarzutom skargi, prawidłowo też organy nadzoru budowlanego nie dopatrzyły się naruszenia ustaleń planu miejscowego. Dodatkowo Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie istotny jest fakt, że skarżące Stowarzyszenie jako organizacja społeczna jedynie uczestniczyła w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.), zaś postępowanie administracyjne przed organem nadzoru budowlanego zostało wszczęte co prawda na jej żądanie, lecz z urzędu (art. 31 § 2 zd. 1 k.p.a.). Ustawa – Prawo budowlane, przewiduje zaś działanie w drodze postanowienia w przypadku wstrzymania robót budowlanych, który to akt nie kończy postępowania (art. 50 Prawa budowlanego). Brak jakichkolwiek podstaw prawnych do wydania postanowienia o odmowie wstrzymania robót budowlanych. W tej zaś sytuacji po przeprowadzeniu należytego postępowania wyjaśniającego i prawidłowym stwierdzeniu, że roboty rozbiórkowe torowisk tramwajowych prowadzone są zgodnie z rygorami Prawa budowlanego i wykluczeniu przesłanek z art. 50 Prawa budowlanego, organy nadzoru budowlanego zobligowane były do umorzenia postępowania w zakresie legalności przedmiotowych prac rozbiórkowych. Decyzja z art. 105 § 1 kpa, kończy w tym zakresie postępowanie administracyjne, prowadzone przez organy nadzoru budowlanego z urzędu. W takim wypadku nie ma żadnych podstaw do wydania decyzji odmownej na gruncie regulacji Prawa budowlanego. Skarżące Stowarzyszenie nie ma przy tym własnego indywidualnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w G. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1. naruszenie przepisu postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji Śląskiego WINB w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] z uwagi na uznanie, że w niniejszej sprawie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania mimo braku przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na skutek niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wynikającego z faktu braku szczegółowej analizy zakresu oraz charakteru prac przeprowadzonych przy rozbiórce torowiska w ciągu ulicy [...] i [...]; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie: – art. 3 pkt 3, pkt 3a, pkt 7a Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że torowisko tramwajowe położone w ciągu ulicy [...] i [...] nie stanowi budowli, a jego likwidacja stanowiła przebudowę obiektu budowlanego podczas gdy torowisko jest samodzielnym odrębnym obiektem budowlanym, a roboty budowlane nie miały charakteru przebudowy oraz nieuwzględnienie, że zlikwidowana została również trakcja elektryczna, – art. 29 ust. 2 pkt 1 oraz pkt 12 w zw. z art. 31 Prawa budowlanego poprzez przyjęcie, że likwidacja torowisk nie wymagała pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia, – art. 30 ust. 1 pkt 1, ust. 2 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że dla sprawy nie ma znaczenia, że zgłoszenie dotyczyło remontu, nie przebudowy mimo uznania przez organ, że zakres prac stanowił przebudowę, a nie remont drogi. Skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach, uchylenie decyzji PINB w Gliwicach z dnia [...] listopada 2010 r. oraz decyzji Śląskiego WINB w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. M. wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Rozpoznanie skargi kasacyjnej w tej sprawie należy rozpocząć od odwołania się do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04 (ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62), w której stwierdzono, iż Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, może z urzędu badać, czy skarga ta została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 p.p.s.a.). Oczywiście badanie w powyższym zakresie przeprowadza sąd kasacyjny szczególnie w tych przypadkach, kiedy obowiązku tego nie dopełniono we wcześniejszych stadiach postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego bądź dokonane ustalenia budzą uzasadnione wątpliwości. W niniejszej sprawie, jak wynika z przesłanych akt, pismem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. Stowarzyszenie [...], zostało wezwane do przesłania: Statutu Stowarzyszenia oraz dokumentu potwierdzającego rejestrację Stowarzyszenia jako organizacji społecznej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie przesłało pismo podpisane z upoważnienia Prezydenta Miasta Gliwice informujące o wpisaniu Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych miasta Gliwice pod nr [...]. Do pisma tego załączono "Regulamin Stowarzyszenia [...]". Powyższe dokumenty wpłynęły do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w dniu [...] lipca 2010 r. o czym świadczy prezentata na piśmie. Następnie Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] września 2010 r. wyraził pogląd, iż "z uzyskanego przez organ odwoławczy wpisu do ewidencji stowarzyszeń zwykłych z regulaminu Stowarzyszenia wynika, że na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. należy wnioskodawcę jako organizację społeczną występującą w interesie społecznym dopuścić do postępowania w sprawie rozbiórki torowiska tramwajowego w śródmieściu G., a art. 31 § 3 k.p.a. przyznaje jej prawa strony". Skutkiem powyższego stanowiska było wszczęcie na wniosek Stowarzyszenia "[...]" postępowania administracyjnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Gliwice w sprawie rozbiórki torowisk tramwajowych w ciągu ulic [...] i [...] w G. (zawiadomienie z dnia 8 października 2010 r.). Jak wynika z protokołu oględzin z dnia 20 października 2010 r. przedstawiciel Stowarzyszenia uczestniczył w tej czynności. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ per facta concludentia dopuścił stowarzyszenie do udziału w postępowaniu w sprawie wydania nakazu rozbiórki obiektu. Ponadto wyrażono pogląd, iż jeżeli organ nie wydał wymaganego art. 31 § 2 k.p.a. formalnego postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, to należy przyjąć, że organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym. Co do zasady należy zgodzić się z powyższym poglądem, gdyż znajduje on swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym. Jednak przyjęcie tego poglądu nie zwalnia organów administracji publicznej a w szczególności sądu administracyjnego od zbadania interesu prawnego podmiotu występującego w postępowaniu w charakterze strony lub na prawach strony. Kwestia ta powinna być przedmiotem kontroli na każdym etapie postępowania, jeżeli nie została wyjaśniona na wstępie, jak w tym przypadku. Dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu lub wszczęcie takiego postępowania na jej żądanie w sprawie dotyczącej innej osoby, może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a.: jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji oraz przemawia za tym interes społeczny. Niespełnienie chociażby jednego z powyższych warunków, powinno spowodować odmowę wszczęcia postępowania lub dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji społecznej (wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., II OSK 2161/10). Udział organizacji społecznych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określają przepisy art. 9, art. 25 § 2 i § 4, art. 33 § 2 oraz art. 50 § 1 p.p.s.a. Wszystkie te przepisy udział organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym uzależniają od tego, czy sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej (stowarzyszenia). W przypadku stowarzyszenia zwykłego zamiast statutu należy brać pod uwagę regulamin (art. 43 pkt 2 ustawy prawo o stowarzyszeniach). Jak wynika z analizy akt sprawy przesłanych do Naczelnego Sądu Administracyjnego żaden z organów prowadzących postępowanie administracyjne nie przeanalizował, czy udział Stowarzyszenia [...] jest zgodny z wymaganiami wynikającymi z art. 31 § 1 k.p.a. tzn. czy wszczęcie postępowania (dopuszczenie do udziału w postępowaniu) jest uzasadnione celami statutowymi tego Stowarzyszenia i czy przemawia za tym interes społeczny. Faktyczne prowadzenie przez organ korespondencji ze Stowarzyszeniem, może być usprawiedliwieniem braku wydania postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 2 k.p.a., jednak nie zwalnia to mimo wszystko organu od zbadania podstawowych kryteriów ustawowych branych pod uwagę kiedy to organizacja społeczna ma uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony. Podobnie Sąd pierwszej instancji przystępując do kontroli merytorycznej zaskarżonego aktu, nie sprawdził, czy sprawa dotyczy statutowej działalności Stowarzyszenia określonej w regulaminie, chociaż taki dokument został przesłany do WSA w Gliwicach (k. 35), co stanowi naruszenie w pierwszym rzędzie przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a., chociaż zaskarżanym wyrokiem skarga została oddalona, jednak z innych powodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z treści regulaminu Stowarzyszenia [...] nie wynika aby rozpoznawana sprawa dotyczyła statutowej działalności Stowarzyszenia. Cele Stowarzyszenia i formy realizacji tych celów określone w pkt 6 i 7 regulaminu zostały określone tak ogólnikowo i abstrakcyjnie, iż trudno je zakwalifikować, że dotyczą przedmiotu tej sprawy, gdyż mówiąc najprościej dotyczą wszystkiego a konkretnie niczego. Jak wpisano w pkt 6 regulaminu: Celem Stowarzyszenia jest: 1) działanie na rzecz zrównoważonego i harmonijnego rozwoju Gliwic opartego na rozsądnym i perspektywicznym planowaniu przestrzeni miasta, 2) promocja i popieranie inicjatyw mających na celu tworzenie społeczeństwa obywatelskiego, 3) tworzenie płaszczyzny wymiany informacji i doświadczeń pomiędzy osobami i instytucjami zainteresowanymi podobnymi celami. 7. Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez: 1) prowadzenie strony internetowej, organizowanie spotkań, prelekcji, wystaw, oraz innych imprez, 2) współpracę z osobami i instytucjami o podobnych celach działania, 3) występowanie z wnioskami i opiniami do właściwych organów administracji w przypadkach uzasadnionych celami statutowymi w postępowaniach administracyjnych, procedurach związanych z planami zagospodarowania przestrzennego, w procesach inwestycyjnych, procedurach planistycznych, także w procesach sądowych. W oparciu o tak ogólnikowo sformułowane cele stowarzyszenia zwykłego, nie można ocenić, czy rozpoznawana sprawa dotyczy statutowych celów organizacji społecznej (stowarzyszenia), tym bardziej że bardzo wątpliwe jest czy interes społeczny przemawia za działaniami Stowarzyszenia sprzeciwiającymi się remontom ulic na terenie miasta Gliwice. Cele statutowe organizacji społecznej (stowarzyszenia), do których odwołują się wcześniej powołane przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mogą być interpretowane w drodze wykładni rozszerzającej, co oznacza, że zakresu działalności stowarzyszenia wynikającego z regulaminu, nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia (postanowienie NSA z 17 października 2012 r., II OZ 864/12). Sam fakt założenia stowarzyszenia zwykłego przez co najmniej trzy osoby, jak stanowi art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach i wpisanie jego do ewidencji przez właściwy organ, samo przez się nie może świadczyć o tym, że jest to podmiot mogący uczestniczyć w postępowaniu administracyjnym na prawach strony i w postępowaniu sądowoadministracyjnym niezależnie od tego co wpisano w regulaminie i niezależnie od tego czego dotyczy sprawa. W związku z powyższym zaskarżony wyrok odpowiada prawu, chociaż jego uzasadnienie jest błędne, gdyż oddalenie skargi powinno być uzasadnione tym, że skarżące Stowarzyszenie nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, skutkiem czego brak też podstaw aby rozpoznawać zarzuty merytoryczne zamieszczone w skardze kasacyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło