I OSK 2424/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy asystent Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1110/11 w sprawie ze skargi D.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce na rzecz D.O. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1110/11 oddalił skargę D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan sprawy. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce, po rozpatrzeniu wniosku D. O. przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci wnioskodawczyni M. O. i M. O. w kwocie po 500 złotych na okres od 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. W wyniku wszczętego z urzędu postępowania, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. [...] w Ostrołęce wydał decyzję, w której ustalił obowiązek zwrotu przez D. O. nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę 11.696,08 zł oraz odsetek od tej kwoty w wysokości 2738,26 zł naliczonych na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że ze znajdujących się w aktach sprawy raportu obrotów na koncie za okres od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz listy operacji za okres od 1 stycznia 2009 r. do 14 czerwca 2010 r. wynika, że T. O. – ojciec uprawnionych do świadczenia na rzecz M. i M., dokonywał wpłat alimentów w dolarach amerykańskich za pośrednictwem New York City Office of Child Support Enforcement. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni nie była uprawniona do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu, wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce, D. O. zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Świadczenie nienależne to takie gdy osoba uprawniona w dacie pobierania otrzymała równocześnie alimenty, czyli uprawniony musi pobierać świadczenie z dwóch źródeł. Płacone przez ojca dzieci alimenty miały charakter zaległych świadczeń, a dobrowolna wpłata nie świadczy o skuteczności egzekucji. Ponadto D. O. pobierała tylko połowę należnego świadczenia, zaś z funduszu uzyskiwała tylko uzupełnienie do pełnej wysokości. SKO w Ostrołęce decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ powołał się na orzecznictwo sądów, w którym ukształtował się pogląd, iż sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym czasie musi pobierać świadczenia z dwóch źródeł. Zdaniem Kolegium w tej sprawie zachodzi tożsamość okresu, w którym świadczenia wypłacano i w którym strona otrzymywała alimenty, pozwalające uznać jednoczesność pobierania obu świadczeń. Dokonywane przez T. O. wpłaty nie były incydentalne lub sporadyczne, lecz dłużnik co najmniej od października 2004 r. regularnie dokonywał na kontro skarżącej wpłat tytułem alimentów w stałej wysokości. Dokonywanie wpłat za pośrednictwem New York City Office of Child Support Enforcement jak i ich wysokość podyktowane było treścią wyroku modyfikującego wyrok o alimenty Sadu Rodzinnego w Stanie Nowy Jork z dnia 21 września 2004 r. stwierdzający, iż T. O. posiada i jest w stanie zarobić środki pozwalające zapewnić miesięczną płatność w wysokości 356,23 USD na rzecz swoich dzieci M. i M. O. tytułem alimentów. W piśmie z 11 listopada 2011 r. T. O. podał, że dokonywał on wpłaty bieżących rat alimentacyjnych. Zdaniem Kolegium zaistniała w tej sprawie przesłanka z art. 2 pkt 7 cyt. ustawy. W skardze na powyższą decyzję D. O. wniosła o jej uchylenie i powtórzyła zarzuty zamieszczone w odwołaniu. W sytuacji gdy wyrok Sądu Rejonowego w Ostrołęce zasądzał na jej rzecz alimenty na dzieci w wysokości 2000 zł to wpłaty dłużnika równe wartości połowy świadczeń nie mogą prowadzić do wniosku, że pobierała ona z funduszu świadczenia nienależne. Nadto podała, że o fakcie częściowej wpłaty od zobowiązanego informowała organ, lecz otrzymała informacje, że okoliczność ta nie stanowi przeszkody. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd powołał się na przepis art. 2 pkt 7 lit. d ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), w myśl którego za nienależnie pobrane świadczenie należy rozumieć świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 1 ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Z niewadliwie ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że decyzją z dnia [...] października 2008 r. Prezydent Miasta Ostrołęki przyznał świadczenia dla M. O. i M. O. w wysokości po 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Składając wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w dniu 26 sierpnia 2008 r. D. O. podpisała pouczenie o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza uzyskania dochodu. Niekwestionowany w sprawie jest również fakt otrzymania przez skarżącą, bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego za pośrednictwem New York City Office of Child Support, równowartości 345,23 USD miesięcznie tytułem alimentów należnych M. O. i M. O.. Środki te zostały zatem uzyskane w trakcie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy rozpoznające sprawę prawidłowo więc przyjęły, że wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 11 696,08 zł są świadczeniami nienależnie pobranymi. Zostały one wypłacone przez organ I instancji w sytuacji, w której skarżąca równocześnie uzyskała, bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego pieniądze na poczet należnych dzieciom alimentów. Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem wypłacanym zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty od osoby zobowiązanej, bez względu na to, czy są to bieżące alimenty, czy alimenty zaległe, wówczas wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Sądu przepisy ustawy nie uzależniają uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie. Istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty. Nie jest natomiast dopuszczalne aby jednocześnie otrzymywać alimentów od osoby zobowiązanej i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, nawet wtedy gdy w sumie otrzymywane świadczenia dają kwotę odpowiadającą tej zasądzonej wyrokiem sądowym. Wypłacenie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdy osoba uprawniona otrzymuje alimenty, skutkuje, w myśl powołanej wyżej ustawy, bądź wstrzymaniem ich wypłaty i uchyleniem decyzji przyznającej takie świadczenia, potrąceniem z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu (art. 23 ust. 5 ustawy) albo orzeczeniem o konieczności zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z odsetkami, jako nienależnie pobranych (wyroki: WSA we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2009 r. IV SA/Wr 416/09, WSA w Białymstoku z dnia 8 grudnia 2009 r., II SA/Bk 481/09, publ.www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów Sąd uznał, że argumentacja D. O. nie mogła skutkować uwzględnieniem tych zarzutów skargi. Wobec zawartych w skardze ogólnych zarzutów związanych z naruszeniem zasad postępowania administracyjnych wynikających z art. 77 k.p.a., Sąd kontrolując legalność wydania zaskarżonej decyzji nie dostrzegł podstaw do ich uwzględnienia. W ocenie Sądu organ prawidłowo przedstawił stan faktyczny sprawy, powołał treść zastosowanych przy podejmowaniu rozstrzygnięcia przepisów prawa dokonując ich właściwej wykładni. Uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., należycie wyjaśniając sprawę. Działając z urzędu (na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zw. dalej P.p.s.a.), Sąd dostrzegł pewne uchybienia, procesowe, nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że organy traktowały D. O. jako przedstawicielkę ustawową obojga dzieci, gdy tymczasem w imieniu M. O. działała ona jako pełnomocnik. Uznając skargę za niezasadną Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. O. reprezentowana przez adwokata W.G. i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła naruszenie: 1) art. 2 pkt 7 lit d i art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 207 r. o pomocy uprawnionym do alimentów poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie wskutek przyjęcia, iż wpłata dłużnika alimentacyjnego w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego przesądza o uznaniu świadczenia pobranego z funduszu alimentacyjnego za nienależne – niezależnie od okresu, za który strona otrzymuje świadczenie i wysokości uzyskanego świadczenia; 2) art. 2 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 7 września 2007 r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wskutek przyjęcia, iż warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji, który to warunek nie jest spełniony w razie otrzymywania alimentów, nawet zaległych; 3) art. 151 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całością, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji utrzymano w mocy niezgodną z prawem decyzję administracyjną. Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podważając stanowisko Sądu i organu podniesiono, iż fundamentalne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie okresu, za który strona otrzymała świadczenie. Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Odmienna interpretacja niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nawet jednorazowe dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego uprawnionemu niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia z ustawy skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym. Potwierdza to m.in. wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. I OSK 899/10, w którym stwierdzono: "Użyte w art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy z 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów sformułowanie «w okresie ich pobierania otrzymała alimenty» oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł, obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty". Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanym wyroku odniósł się do orzeczeń WSA we Wrocławiu z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 416/09 i WSA w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 923/09 i uznał, że orzeczenia te nie zawierają argumentacji, która w przekonywujący sposób uzasadniałaby odmienny pogląd od wyżej przyjętego. Nie bez znaczenia w konsekwencji powyższego jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił w skarżonym wyroku identyczną argumentację – jak w wyrokach, których oceny dokonał Naczelny Sąd Administracyjny (w wyroku z dnia 21 października 2010 r.). Jednoczesność, o której stanowi art. 2 pkt 7 lit. d/ u.p.o.u.a., czyli zbieg świadczeń ma miejsce wówczas, gdy uprawniony otrzyma równocześnie obydwa świadczenia. Jednoczesność oznacza również tożsamość okresu, za który obydwa świadczenia wypłacono. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2011 r., sygn. akt: I SA/Wa 2110/10. Skarga cytuje również wyrok NSA z dnia 28 lipca 2010 r. I OSK 597/10, w którym wyrażono podobne do przytoczonego wyżej stanowisko. Skarżąca wskazała, zarówno w odwołaniu jak i w skardze, że alimenty wpłacone przez T. O. począwszy od października 2008 r. były zaliczone przez nią na alimenty najdawniej wymagane od zobowiązanego. Dłużnik nie oznaczył miesiąca, za który wpłaty dokonuje, co nie było kwestionowane w sprawie. Skarżąca miała więc prawo, zgodnie z art. 451 k.c. zaliczyć kwoty wpłacane przez T. O. na poczet alimentów zaległych. Należy mieć na uwadze, że świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi. Powyższe znajduje uzasadnienie w wyroku Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2009 r. II CSK 409/08. W konsekwencji skarżąca uznaje za błędne zakwalifikowanie wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 11 696,08 zł jako świadczenia nienależnego. Wskazać należy, że wadliwa wykładnia art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy w sposób bezpośredni wpłynęła na wynik postępowania, bowiem doprowadziła do niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i utrzymania w mocy wadliwej decyzji. W przedmiotowej sprawie organ administracyjny zaniechał wyjaśnienia, czy wyegzekwowane alimenty dublowały w jakiejkolwiek części świadczenie wypłacane w trybie ustawy. Organ mógłby stwierdzić, że skarżąca otrzymała jednocześnie ze świadczeniem alimenty i doszło do zbiegu wypłaty świadczeń, a więc otrzymała świadczenie nienależne w myśl art. 2 pkt 7 lit. d/ ustawy, gdyby świadczenie z ustawy i wyegzekwowane alimenty dotyczyły okresu od października 2008 r. do września 2009 r. Tymczasem brak jakichkolwiek ustaleń i wyjaśnienia tych zasadniczych kwestii czyni decyzję o uznaniu wypłaconych w tym okresie świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane co najmniej przedwczesną. Zdaniem pełnomocnika skarżącej organ administracyjny winien ustalić czy i jakie zaległości alimentacyjne oraz za jaki okres posiada zobowiązany, a następnie ocenić prawną skuteczność zaliczenia wypłaconej kwoty na poczet alimentów. Niewątpliwie organ administracyjny nie podjął działań w celu jednoznacznego wyjaśnienia tytułu i wysokości przekazywanych skarżącej kwot. Zgodnie z wyżej powołanym orzecznictwem tylko w przypadku ustalenia, że wpłacona tytułem alimentów kwota obejmowała należności alimentacyjne pokrywające się czasowo z należnościami przyznanymi z funduszu alimentacyjnego, można uznać, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi. Dalej skarżąca stwierdza, że nawet przy hipotetycznym założeniu tożsamości okresów, za które świadczenia wypłacono, można przyjąć, że pobrane z funduszu alimentacyjnego świadczenie było niejako "uzupełnieniem" alimentów wpłaconych (w kwocie niższej niż zasądzona) przez zobowiązanego. Przyznane na dwoje dzieci alimenty wyrokiem Sądu Rejonowego w Ostrołęce wynosiły 2000 zł, zaś dłużnik alimentacyjny za pośrednictwem amerykańskiej instancji dokonywał wpłat na poziomie od 937,43 do 1253,67 zł miesięcznie. Jednocześnie nie wskazywał okresu za jaki wpłat tych dokonuje. Powyższe należy odnieść do pojęcia bezskuteczności egzekucji, która jest warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Pojęcie to należy rozumieć jako egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (...). Tak zdefiniowane pojęcie bezskuteczności egzekucji prowadzi do wniosku, że uzyskanie od dłużnika alimentacyjnego części kwot alimentów na poczet istniejących zaległości alimentacyjnych, nie może prowadzić do uznania, że egzekucja stała się skuteczna. A contrario w związku z jej nieskutecznością uprawniony nie traci prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 183 § 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania. Ta ostatnia sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny jako błędne ocenił stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż w postępowaniu organów miały miejsce pewne uchybienia procesowe, które nie miały – w jego ocenie – istotnego wpływu na wynik sprawy. Do takich uchybień zakwalifikował Sąd to, że organy traktowały D. O. jako przedstawicielkę obojga dzieci gdy tymczasem w imieniu M. O. działała ona jako pełnomocnik. Powyższe uchybienia mają jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego poważniejsze konsekwencje. Należy zważyć, iż osobami uprawnionymi do świadczeń alimentacyjnych w tej sprawie był małoletni M. O. oraz pełnoletnia już w dacie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. w dniu 18 października 2008 r. M. O. (ur. 29 czerwca 1988 r.). M. O. w dniu 27 sierpnia 2008 r. udzieliła swej matce pełnomocnictwa do reprezentowania jej w sprawie ubiegania się w jej imieniu o fundusz alimentacyjny. Postępowanie wszczęte z urzędu a zakończone decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nakładającą na D. O. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń było już innym postępowaniem, w którym nie mogła ona działać jako pełnomocnik M. O. z uwagi na wyraźne ograniczenie jej umocowania. Ponadto świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługiwało M. O., która jako osoba pełnoletnia, posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych winna być stroną postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, a następnie decyzją SKO z dnia [...] kwietnia 2011 r. Również w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji M. O. nie była prawidłowo reprezentowana, wobec braku pełnomocnictwa upoważniającego jej matkę do reprezentowania przed sądem. Wskutek powyższego w ogóle w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji M. O. nie brała udziału. Błędna ocena zaistniałych uchybień procesowych spowodowała, iż Sąd nie dostrzegł w nich wpływu na wynik sprawy podczas gdy w istocie uznana za pełnomocnika D. O. nie była należycie umocowana, zaś w następstwie tego uchybienia strona, czyli M. O. została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Zachodzą więc aż dwie przesłanki z art. 183 § 2 pkt 2 i 5 P.p.s.a., powodujące nieważność postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Z powyższych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 i 5 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy. Należy nadto zwrócić uwagę, iż w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionymi są osoby, na rzecz których zostały zasądzone alimenty. W przypadku osób małoletnich na podstawie art. 30 § 2 k.p.a. w zw. z art. 11 Kodeksu cywilnego i art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedstawicielami ustawowymi dziecka, upoważnionymi do podejmowania działań w jego imieniu są rodzice dziecka, przy czym każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel dziecka. Stroną w znaczeniu materialnoprawnym jest jednak zawsze uprawniony, natomiast przedstawiciel ustawowy reprezentuje jedynie interesy małoletniego. Powyższe rozróżnienie ról procesowych winno także znaleźć odzwierciedlenie w oznaczeniu stron postępowania i to zarówno w postępowaniu administracyjnym jak i sądowoadministracyjnym. Powyższe zróżnicowanie ról procesowych nie znalazło odzwierciedlenia w zaskarżonym wyroku.