II OZ 1140/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 912/11 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 września 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 912/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek J. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że 11 lipca 2011 roku J. B. wniósł skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2010 roku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W motywach wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że przyczyną uchybienia terminu był wypadek osiemdziesięciopięcioletniej żony, podczas którego doznała urazu głowy i prawej ręki. Skarżący musiał się opiekować żoną, ponieważ wymagała ona stałej opieki. W tym czasie na skarżącego spadły także obowiązki związane z utrzymaniem domu. W piśmie z 12 września 2011 roku skarżący wskazał, że żona uległa wypadkowi [...] kwietnia 2010 roku, w wyniku którego jej ogólny stan zdrowia pogorszył się, musiała leżeć i nie mogła się poruszać. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona stronie 6 lipca 2010 roku. Wniosek o przywrócenie terminu został natomiast wysłany listem poleconym na adres Sądu 11 lipca 2011 roku (data przekazania wniosku do organu to 18 lipca 2011 roku), a zatem ponad po upływie roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 87 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej zwanej p.p.s.a.), wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W treści wniosku skarżący powołał się na wypadek żony, który miał miejsce [...] kwietnia 2010 roku, zatem prawie 3 miesiące przed doręczeniem kwestionowanej w skardze decyzji, co w ocenie Sądu nie stanowi wyjątkowej okoliczności z art. 87 § 5 p.p.s.a. Na marginesie wskazano, że z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że skarżący już po wypadku żony, tj. 1 czerwca 2010 roku złożył wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy (k. 7 akt sądowych). Taka argumentacja oznacza, że wypadek żony nie stanowił przeszkody do wniesienia środka odwoławczego w toku postępowania administracyjnego, a stanowił przeszkodę do złożenia skargi. Z tych względów, wniosek o przywrócenie terminu odrzucono jako niedopuszczalny w oparciu o art. 88 p.p.s.a. W zażaleniu, J. B. ponownie opisał swoją sytuację. Z uwagi na zły stan zdrowia swojej żony tylko podpisał pismo będące skargą sporządzone w jego imieniu przez inną osobę i nie dopilnował, by było wysłane do sądu zamiast do organu. O tym, że pismo nie trafiło do właściwego adresata, skarżący dowiedział się z pisma Urzędu do Spraw Kombatantów z 4 listopada 2010 r. Następnie zwrócił się o pomoc do Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Niemiecką, gdzie pouczono go o konieczności przywrócenia terminu do złożenia skargi. Pismo o przywrócenie terminu zgodziła się napisać wnuczka, ale dopiero po obronie pracy dyplomowej, co nastąpiło 11 lipca 2011 r., a na co skarżący nie miał wpływu. W zażaleniu powołał zaświadczenie lekarskie wystawione [...] sierpnia 2011 r., że żona leczy się z powodu chorób przewlekłych, jest pacjentką leżącą, nie poruszającą się samodzielnie, która wymaga stałej opieki osoby drugiej. Żona wymaga stałej opieki od maja 2010 r. Skarżący ma 81 lat, jest schorowany (ma zwłaszcza problemy z kręgosłupem), mieszka z żoną sam, raz w tygodniu odwiedza go córka, a drugi raz wnuczka. Przed każdym wyjściem z domu skarżący musi prosić kogoś o opiekę nad żoną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie z akt administracyjnych wynika, że 11 lipca 2011 roku J. B. wniósł skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] czerwca 2010 r. (doręczoną 6 lipca 2010 r.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, to jest po upływie roku od jej otrzymania. Art. 87 § 5 p.p.s.a. stanowi, że po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżący wskazał na wypadek żony, który miał miejsce w kwietniu 2010 r., tj. jeszcze przed doręczeniem decyzji z [...] czerwca 2010 r., i w wyniku którego (a także operacji, która miała miejsce w maju 2010 r.) żona wymaga stałej opieki skarżącego, który mieszka z żoną sam, mogąc liczyć na odwiedziny córki i wnuczki łącznie dwa razy w tygodniu. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 87, teza 8). Zaświadczenie lekarskie wystawione [...] sierpnia 2011 r., wskazujące, że żona skarżącego leczona jest z powodu chorób przewlekłych, jest pacjentką leżącą, nie poruszającą się samodzielnie, która wymaga stałej opieki osoby drugiej nie można uznać za zaświadczenie wskazujące "nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą" (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99). W dacie doręczenia decyzji skarżący zdawał już sobie zatem sprawę z sytuacji i mógł ocenić czy i w jaki sposób zrealizować prawo zaskarżenia decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar, por. np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). W niniejszej sprawie, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu po upływie roku od doręczenia zaskarżonej decyzji. Przewlekła choroba osoby bliskiej wskazuje na trudną sytuację życiową, w jakiej znalazł się skarżący, ale trudno uznać, że uniemożliwiła skarżącemu podjęcie jakichkolwiek czynności w sprawie – przez ponad rok. Skarżący przyznał, że skorzystał w tym czasie z pomocy obcej osoby, mógł również skorzystać ze wsparcia rodziny, która go regularnie odwiedza. Bez większych kłopotów mógł zatem poprosić, któregoś z członków rodziny o o nadanie jego skargi do sądu administracyjnego. Fakt ten dowodzi, że w sprawie nie zaistniał wyjątkowy przypadek pozwalający na przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionego terminu (art. 87 § 5 p.p.s.a.), a zatem wniosek o przywrócenie terminu należało odrzucić jako niedopuszczalny (art. 88 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.