II SA/Wa 1821/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spraw.) Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. L. na niewykonanie przez Ministra Obrony Narodowej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 386/09. wymierza Ministrowi Obrony Narodowej grzywnę w wysokości 3 000 zł (trzy tysiące złotych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2010r. sygn. akt II SA/Wa 1902/09 wymierzył Ministrowi Obrony Narodowej grzywnę w wysokości 3,000 zł z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 386/09. W uzasadnieniu sąd wskazał, że P. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (nazwaną zażaleniem) na bezczynność, polegającą na niewykonaniu przez Ministra Obrony Narodowej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 386/09, uchylającego decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Bezczynność ta polegała, zdaniem skarżącego, na niewypłaceniu mu przysługujących należności pieniężnych w postaci odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, odsetek od niewypłaconego odszkodowania oraz zasądzonych kosztów postępowania i odsetek od tych kosztów. Skarżący podniósł, że pismem z dnia [...] września 2009 r. zwrócił się do Dyrektora Departamentu Kadr MON w sprawie wyjaśnienia przyczyny zwłoki w wykonaniu wyroku, na które to pismo nie otrzymał odpowiedzi. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wykonał powyższy wyrok, wydając stosowną decyzję w dniu [...] listopada 2009 r. nr [...], którą doręczono skarżącemu w dniu 19 listopada 2009 r. Odnosząc się do kwestii roszczeń finansowych skarżącego, organ wskazał, iż z treści art. 116 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) wynika, że w razie uchylenia decyzji w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tej decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Zgodnie z art. 116 ust. 3 tej ustawy w takim przypadku żołnierzowi zawodowemu przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie. Jednakże przepis ten nie ma zastosowania w sprawie P. L., bowiem w stosunku do niego nadal pozostaje w obrocie prawnym decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, bowiem Sąd uchylił jedynie decyzję organu drugiej instancji, tj. decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. Nadto organ wskazał, że w związku z tym, iż skarżący skierował w dniu [...] października 2009 r. do Ministra Obrony Narodowej pismo, w którym żądał wypłaty odszkodowania na podstawie art. 116 ww. ustawy, został poinformowany, iż w tym przedmiocie została wydana odrębna decyzja administracyjna. Odnosząc się do żądania skarżącego wypłacenia kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, organ wskazał, iż P. L. nie wskazał numeru rachunku bankowego, na który miałyby zostać przelane te należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzając grzywnę organowi podniósł, że w sprawie bezsporne jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 386/09, w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej uchylił zaskarżoną decyzję. Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku, skarżący pismem z dnia [...] września 2009 r. wezwał organ do wykonania orzeczenia. Minister Obrony Narodowej wydał decyzję dopiero w dniu [...] listopada 2009 r., po wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na bezczynność organu. Wskazane przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę działania, zmierzające do załatwienia sprawy P. L., podjęte zostały dopiero w dniu 17 września 2009 r. Sąd podkreślił także, że nie są natomiast zasadne zarzuty skarżącego dotyczące jego roszczeń finansowych, a norma wyrażona w art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obejmuje wyłącznie kwestię niewykonania wyroku sądowego w zakresie sprawy administracyjnej, będącej jego przedmiotem, nie stanowi natomiast podstawy do wymierzenia grzywny w przypadku, gdy organ administracji publicznej nie wykona wyroku w części dotyczącej zwrotu zasądzonych na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. W tym miejscu sąd zauważył, że żądanie wypłacenia odszkodowania na podstawie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie było przedmiotem postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Wa 386/09. Odnosząc się natomiast do wysokości wymienionej grzywny, Sąd wskazał, że zawiera się ona w przedziale określonym w przepisie art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustalając jej wysokość, Sąd wziął pod uwagę w szczególności okoliczność, iż bezczynność organu nie wynikała z jego złej woli, lecz z trudności z usytuowaniem żołnierza w strukturach Sił Zbrojnych. Powyższy wyrok stał się przedmiotem skargi kasacyjnej Ministra Obrony Narodowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokowi, w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik organu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało, jego zdaniem, istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: – art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i samoistne zakwalifikowanie przez Sąd I Instancji wniesionej skargi, jako spełniającej wymogi skargi o wymierzenie organowi grzywny, gdy w rzeczywistości [...] P. L. złożył skargę na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., co wynika wprost z treści tej skargi; – art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe wskazanie ustaleń faktycznych, które w istocie nie odpowiadało rzeczywistemu stanowi sprawy, a tym samym skutkowało wydaniem wadliwego wyroku; – art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez brak ich zastosowania, gdy w istocie treść skargi na bezczynność organu nie budziła żadnej wątpliwości i skarga ta winna zostać przez Sąd I Instancji oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1384/10 uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1902/09. W uzasadnieniu sąd kasacyjny podniósł, że zasadny jest zarzut naruszenia art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym zakwalifikowaniu przez Sąd I instancji wniesionej skargi, jako skargi o wymierzenie organowi grzywny, a także zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. Pełnomocnik organu wywodzi, iż skarga P. L. z dnia 21 października 2009 r. stanowiła w istocie skargę na bezczynność Ministra Obrony Narodowej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Strona na żadnym etapie postępowania przed Sądem I instancji, jak wskazuje autor skargi kasacyjnej, nie żądała wymierzenia organowi grzywny. Rozpatrując sprawę Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż zarówno w skardze z dnia 21 października 2009 r. zatytułowanej "zażalenie", jak i w piśmie procesowym z dnia 14 grudnia 2009 r., skarżący wskazuje na bezczynność organu – Ministra Obrony Narodowej, polegającą na niewykonaniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 386/09. Skarżący stwierdza, iż organ nie wypłacił mu należności zgodnie z art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz zasądzonych kwot tytułem zwrotu kosztów procesu. W pismach tych skarżący, powołując się na bezczynność organu, nie wnosi jednak o wymierzenie organowi grzywny, nie przywołuje również, jako podstawy prawnej swej skargi, przepisu art. 154 p.p.s.a. Taki sposób sformułowania skargi powoduje, w ocenie NSA, wątpliwości co do przedmiotu skargi. Taka sytuacja obligowała Sąd I instancji do wezwania skarżącego w trybie art. 57 § 1 w związku z art. 49 p.p.s.a. do sprecyzowania przedmiotu skargi, czego Sąd ten nie uczynił. Sąd I instancji przedwcześnie zatem przyjął, że wniesiona skarga stanowi skargę na niewykonanie wyroku, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Sąd II instancji stwierdził natomiast, że zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez brak ich zastosowania w sytuacji, gdy zdaniem pełnomocnika, treść skargi nie budziła żadnej wątpliwości i skarga – jako skarga na bezczynność – winna zostać oddalona, jest, w opisanej powyżej sytuacji, niezasadny. Nie można bowiem przyjąć, iż treść skargi z dnia 21 października 2009 r. nie budzi żadnych wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia. Tak więc, zdaniem NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę, winien wezwać skarżącego do sprecyzowania skargi i po przeanalizowaniu jego stanowiska, dokonać oceny przedmiotu zaskarżenia, uwzględniając ocenę prawną dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W przedmiotowej sprawie NSA stwierdził, że dla prawidłowości rozstrzygnięcia należy wezwać skarżącego do sprecyzowania skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia 13 grudnia 2010 r. wezwał P. L. do sprecyzowania skargi z dnia 21 października 2010 r. poprzez wskazanie, czy przedmiotem skargi jest wniosek o wymierzenie grzywny organowi za niewykonanie wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 386/09, czy też jej przedmiotem jest bezczynność Ministra Obrony narodowej w przedmiocie wypłaty przysługujących należności pieniężnych (k-83 akt sprawy). Skarżący pismem dnia 4 stycznia 2011 r. zatytułowanym skarga wskazał , że wnosi o rozpatrzenie jego skargi na podstawie art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (k-88 akt sprawy). Nie budzi zatem wątpliwości, iż przedmiotem oceny sądu administracyjnego powinno być zachowanie organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 386/09, pod kątem wymierzenia grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. W tym miejscu należy podnieść, że wedle treści art. 286 p.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji, akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności (§ 1). Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji, określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd, liczy się od dnia doręczenia akt organowi (§ 2). W sprawie jest bezsporne, iż akta administracyjne sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r. zostały zwrócone organowi w dniu 11 sierpnia 2009 r. Od tego dnia rozpoczął bieg miesięczny termin do załatwienia sprawy - art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 286 § 2 p.p.s.a. Koniec tego terminu przypadał w dniu 12 września 2009 r. - art. 57 § 3 i 4 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że w powyższym terminie sprawa nie została załatwiona w sposób określony w art. 104 k.p.a, Minister Obrony Narodowej nie tylko nie załatwił sprawy w terminie ustawowym, ale też nie zawiadomił, zgodnie z art. 36 k.p.a, strony o przyczynie zwłoki i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Niewątpliwe jest więc, że dopuścił się bezczynności. Decyzja administracyjna Ministra Obrony Narodowej po wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 386/09 została wydana dopiero w dniu [...] listopada 2009 r., po wniesieniu przez P. L. skargi na bezczynność organu. Niewątpliwie organ nie załatwił więc sprawy w ustawowym terminie, nie zawiadomił skarżącego o przyczynie zwłoki oraz nie wskazał nowego terminu do załatwienia sprawy, a zatem pozostawał w bezczynności. Należy więc wskazać, iż stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi niewykonanie przez organ wyroku uwzględniającego skargę strony na bezczynność organu oraz bezczynność organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, daje stronie prawo do wniesienia skargi i żądania wymierzenia organowi grzywny, a stosownie do art. 154 § 3 okoliczność wykonania wyroku lub załatwienia sprawy po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Tak wymierzona grzywna ma "na celu ukaranie organu za niewykonanie wyroków sądu oraz jego dyscyplinowanie" (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 327). Środek prawny określony w art. 154 § 1 p.p.s.a. służy nie tylko wykonaniu wyroku sądu, który nie został jeszcze wykonany, ale także dyscyplinowaniu organów administracji do sprawnego, zgodnego z przepisami ich wykonania. Skoro zatem Minister Obrony Narodowej nie wykonał w terminie orzeczenia Sądu, wówczas zaistniała przesłanka do wymierzenia mu grzywny. Przepis art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi zaś, że grzywnę, o której mowa w ust. 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej. Wymierzona grzywna zawiera się w przedziale określonym w przepisie art. 154 § 6 p.p.s.a., a ustalając jej wysokość, Sąd wziął pod uwagę w szczególności okoliczność, iż bezczynność organu nie wynikała z jego złej woli, lecz z trudności związanych z usytuowaniem żołnierza w strukturach Sił Zbrojnych. W ocenie Sądu, grzywna wymierzona w dolnych jej granicach spełni zarówno cel dyscyplinujący, jak i represyjny, które to cele zostały jej przez ustawodawcę przypisane. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.