IV SA/Gl 26/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. IV SA/Gl 26/11 UZASADNIENIE Przedmiotem wniesionej skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (dalej: SKO) z dnia [...]r. nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. znak [...] o odmowie przywrócenia J. G. cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B . Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta Ż. cofnął J.G. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B do czasu przedłożenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wcześniejsze rozstrzygnięcie tego organu z dnia [...]r. zostało uchylone przez SKO w dniu [...]r. , zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia ze względów proceduralnych . Organ pierwszej instancji odmówił bowiem wydania prawa jazdy , w sytuacji kiedy powinien orzec w sprawie zwrotu uprawnień do kierowania pojazdami. Kolejną decyzją z dnia z dnia [...]r. znak [...]Prezydent Miasta Ż. odmówił przywrócenia J. G. cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B. Jako podstawę podjętego rozstrzygnięcia przywołał przepis art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z roku 2005 , Dz.U. Nr 108 , poz. 908 z e zm. , dalej: p.r.d.) , w świetle którego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający 1 rok. J.G. przedłożył stosowne IV SA/Gl 26/11 orzeczenie lekarskie po upływie roku od cofnięcia uprawnień, wobec czego brak było podstaw do przywrócenia mu uprawnień na podstawie art. 140 ust. p.r.d. W odwołaniu od tej decyzji J. G. nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji uznając , iż przepis art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a p.r.d. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, kiedy w decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami wyraźnie ustalono , iż cofnięcie następuję na okres dłuższy niż 1 rok. W jego sprawie okres taki nie został wskazany , zaś cofnięcie nastąpiło do czasu przedłożenia stosownego orzeczenia lekarskiego. Z zarzutami podnoszonymi w odwołaniu nie zgodziło się SKO utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wskazano, iż cofnięcie uprawnień decyzją , opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności, nastąpiło w dniu [...]r. , zaś orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów zostało wydane w dniu [...]r. , zaś przedłożone właściwemu organowi w dniu [...]r. Zgodnie z postanowieniem art. 140 ust. 2 p.r.d. starosta wydaje decyzję o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn , które spowodowały jego cofnięcie. Natomiast , w świetle art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnień cofniętego na okres przekraczający 1 rok podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Przepis ten , w ocenie organu odwoławczego dotyczy sytuacji , w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż 1 rok. Na poparcie swojego stanowiska przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2006 r. , sygn. akt VI SA/Wa 1566/04. W skardze z dnia [...]r. J. G. zarzuca obu organom orzekającym w sprawie naruszenie prawa materialnego w wyniku błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 14 ust. 1 pkt. 2 lit. a p.r.d. W uzasadnieniu skargi wywodzi , iż warunek określony w tym przepisie , odnoszący się do cofnięcia prawa jazdy na okres dłuższy niż 1 rok jako podstawy do poddania się obowiązkowi kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji , ma charakter normatywny , a nie faktyczny. Faktyczny okres cofnięcia prawa jazdy nie ma znaczenia dla jego stosowania. Jeśli zatem cofnięcie prawa jazdy , tak jak w jego przypadku , nastąpiło bez wskazania IV SA/Gl 26/11 terminu przywrócenie uprawnień powinno nastąpić po ustaniu przyczyn cofnięcia , niezależnie od czasu trwania faktycznego pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami. Pogląd taki został wyrażony w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 maja 2008 r. , sygn. akt. 57/08. Tym samym nie zachodzi w jego sprawie sytuacja o jakiej mowa w art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a p.r.d. Ponadto zwraca uwagę na fakt , że nie każde faktyczne pozbawienie prawa jazdy na okres powyżej 1 roku , bez względu na przyczyny , jest wystarczająca podstawą do kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (np. długotrwałe leczenie , brak pojazdu). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W jego ocenie, J. G. niewątpliwie był pozbawiony uprawnień do kierowania pojazdami na okres przekraczający 1 rok , na mocy stosownej decyzji. Organ odwoławczy przywołał wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r. , sygn. akt I OSK 1457/07 , podzielając wyrażony tam pogląd zgodnie z którym o terminie pozbawienia prawa jazdy przesądza okres faktycznego pozbawienia prawa jazdy wynikający wprost z określonych tytułów prawnych . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut IV SA/Gl 26/11 naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wedle wyżej określonych zasad Sąd uznał , iż skarga zasługuje na uwzględnienie . Zaskarżona decyzja SKO w K. z dnia [...]r., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ż. z dnia [...]r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 140 ust. 2 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a p.r.d. , które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 140 ust. 2 p.r.d. decyzję o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Stosownie do treści art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdem cofniętego na okres przekraczający jeden rok lub w związku z utratą kwalifikacji . W takim przypadku, jak stanowi art. 114 ust. 4 p.r.d. , dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia. W sprawie stanowiącej przedmiot rozstrzygnięć organu pierwszej i drugiej instancji przyjęto stanowisko , zgodnie z którym przepis art. 114 ust. 1 pkt.2 lit. a p.r.d. , nakładający na kierowcę obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskania stosownego dokumentu potwierdzającego stwierdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami , znajduje zastosowanie w sytuacji , kiedy doszło do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 1 p.r.d. ze względu na stwierdzenie na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jednocześnie w decyzji o cofnięciu uprawnień z dnia [...]r. Prezydent Miasta Ż. zakreślił termin cofnięcia "do czasu przedłożenia pozytywnego wyniku orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy." Analiza norm zawartych w art. 140 ust. 1 p.r.d. prowadzi do wniosku , który dla rozpatrywanej sprawy może mieć istotne znaczenie . Żadna z przyczyn cofnięcia IV SA/Gl 26/11 uprawnień do kierowania pojazdami , wskazanych w tym przepisie nie pozwala na to, aby starosta podejmując decyzję w takiej sprawie określał czasookres cofnięcia wyznaczając jego datą końcową czy też określając go w jednostkach miary czasu (dniach , tygodniach, miesiącach czy latach). Nie da się bowiem a priori ustalić kiedy przyczyny stanowiące podstawę cofnięcia uprawnień mogą zostać usunięte (np. przeciwwskazania psychologiczne czy zdrowotne do kierowania pojazdami). Wobec tego starosta orzekający w sprawie cofnięcia na podstawie art. 140 ust. 1 p.r.d. z przyczyn obiektywnych takiego czasookresu cofnięcia , w istocie rzeczy terminu do którego cofnięcie pozostaje aktualne , wyznaczać nie może. Przyjdzie również zauważyć , że organ administracji publicznej będzie uprawniony do zamieszczenia w decyzji administracyjnej klauzuli dodatkowej w postaci terminu tylko wtedy , kiedy przepis prawa wyraźnie go do tego upoważnia. Przywołany przepis upoważnienia takiego nie zawiera. Okres cofnięcia wyznaczony jest datą wystąpienia zdarzenia wskazanego w art. 140 ust. 2 p.r.d. , polegającego na " ustaniu przyczyn" które spowodowały cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami . Cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami na czas oznaczony może jedynie nastąpić na podstawie art. 182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego , w wyniku wykonania orzeczenia sądu zawierającego zakaz prowadzenia pojazdów. W takim przypadku właściwy organ zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu . Wobec tego przyjąć trzeba , iż hipotezą normy zawartej w art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a p.r.d. objęte będą dwa przypadki: pierwszy - w decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami został wyraźnie określony czasookres cofnięcia dłuższy niż 1 rok ( na podstawie art. 182 § 2 k.k.w.) ; drugi – cofnięcie nastąpiło ze względu na utratę kwalifikacji ( art. 140 ust. 1 pkt. 2 - utrata przez kierowcę kwalifikacji stwierdzona na podstawie wyniku egzaminu państwowego; art. 140 ust. 1 pkt. 4 lit. a - niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 ust. 1 pkt 1). IV SA/Gl 26/11 Przenosząc poczynione ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, iż odmowę przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami , cofniętych ze względu na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych na podstawie art. 140 ust. 1 pkt. 1 p.r.d., w sytuacji w której faktyczny okres pozostawania kierowcy bez prawa jazdy p.r.d. wiąże roszczenie o przywrócenie uprawnień jedynie z ustaniem przyczyn , które spowodowały jego cofnięcie , a nie z czasookresem pozostawania kierowcy bez prawa jazdy. Sąd podziela w tym miejscu pogląd wyrażony w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 21 maja 2008 r. , sygn. akt II SA/Bk 57/08 oraz z dnia 27 października 2009 r. , II SA/Bk 308/09 ( zamieszczonych w Centralnej Bazie Orzecznictwa Sądów Administracyjnych) , zgodnie z którym warunek określony w art. 114 ust. 1 pkt. 2 lit. a p.r.d. w postaci cofnięcia uprawnień "na okres przekraczający jeden rok" ma charakter normatywny (prawny), a nie faktyczny, co oznacza, iż cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami na okres przekraczający rok, po upływie którego to okresu osoba ubiegająca się o przywrócenie uprawnień jest zobowiązana poddać się egzaminowi, powinien wyraźnie wynikać z treści decyzji. Osoba, której cofnięto, uprawnienie do kierowania pojazdami na okres krótszy niż rok lub równy jednemu rokowi, nie podlega pod dyspozycję powyższego przepisu. Przyjęcie w tych okolicznościach przez organy, iż cofnięcie skarżącej uprawnień nastąpiło na okres przekraczający rok (z uwagi na przedłożenie badań po upływie roku od daty cofnięcia), co wypełniło, w ocenie organów obydwu instancji, dyspozycję przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 lit. a) prawa o ruchu drogowym, wynikało z nieprawidłowej wykładni tego przepisu, było błędne i stanowiło naruszenie prawa materialnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej przez Sąd. IV SA/Gl 26/11 Mając powyższe na uwadze orzeczono o uchyleniu zarówno decyzji zaskarżonej, jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.