I SA/Gd 712/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2011r. sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. POSTANOWIENIEM NR [...] Z DNIA 14 LUTEGO 2011 R. NACZELNIK URZĘDU SKARBOWEGO NAŁOŻYŁ NA K.B. PEŁNIĄCEGO FUNKCJĘ PREZESA ZARZĄDU SPÓŁKI "A" SP. Z O.O., KARĘ PORZĄDKOWĄ W WYSOKOŚCI 1.000 ZŁ ZA BEZZASADNĄ ODMOWĘ ZŁOŻENIA PISEMNYCH WYJAŚNIEŃ ORAZ DOWODÓW ŹRÓDŁOWYCH OBJĘTYCH WEZWANIEM Z DNIA 9 LISTOPADA 2010 R. K.B. PISMEM Z DNIA 25 LUTEGO 2011 R., SKIEROWANYM DO DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ, ZA POŚREDNICTWEM NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO ZŁOŻYŁ ZAŻALENIE NA TO POSTANOWIENIE O NAŁOŻENIU KARY PORZĄDKOWEJ. W ZŁOŻONYM ZAŻALENIU STRONA PODNOSI, IŻ JEGO ZDANIEM NIE ZOSTAŁY SPEŁNIONE PRZESŁANKI Z ART. 262 § 1 USTAWY - ORDYNACJA PODATKOWA, GDYŻ UKARANY NIGDY NIE ODMÓWIŁ ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ. DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ POSTANOWIENIEM [...] Z DNIA 11 MAJA 2011 R., UTRZYMAŁ W MOCY POSTANOWIENIE NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO Z DNIA 14 LUTEGO 2011 R. K.B. PISMEM Z DNIA 29 CZERWCA 2011 R., ZŁOŻYŁ SKARGĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W GDAŃSKU NA POSTANOWIENIE DYREKTORA IZBY SKARBOWEJ Z DNIA 11 MAJA 2011 R., KTÓRYM UTRZYMANO W MOCY POSTANOWIENIE NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO W PRZEDMIOCIE NAŁOŻENIA KARY PORZĄDKOWEJ, ZARZUCAJĄC NARUSZENIE PRZEPISÓW PRAWA PROCESOWEGO, KTÓRE MOGŁO MIEĆ ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK SPRAWY POPRZEZ: - NIEWŁAŚCIWE ZASTOSOWANIE W POSTĘPOWANIU PROWADZONYM PRZEZ ORGAN ODWOŁAWCZY ART. 233 § 1 PKT 1 I ART. 216 W ZW. Z ART. 220 § 2 I ART.239 ORAZ ART. 262 § 1 PKT 1 USTAWY ORDYNACJA PODATKOWA, - BŁĘDNĄ WYKŁADNIĘ I NIEWŁAŚCIWE ZASTOSOWANIE PRZEZ ORGAN ODWOŁAWCZY ART. 262 § 1 PKT 2 USTAWY - ORDYNACJA PODATKOWA. W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ WNIÓSŁ O JEJ ODDALENIE. W UZASADNIENIU PRZYPOMNIAŁ, ŻE Z AKT SPRAWY WYNIKA, ŻE NACZELNIK URZĘDU SKARBOWEGO PO PRZEPROWADZENIU KONTROLI PODATKOWEJ W "A" SP. Z O.O., POSTANOWIENIEM Z DNIA 15 MARCA 2010 R., WSZCZĄŁ POSTĘPOWANIE PODATKOWE W ZAKRESIE PRAWIDŁOWOŚCI ROZLICZEŃ SPÓŁKI Z TYTUŁU PODATKU DOCHODOWEGO OD OSÓB PRAWNYCH ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2008 R., DO 31 GRUDNIA 2008 R. PISMEM Z DNIA 9 LISTOPADA 2010 R., WEZWAŁ NA PODSTAWIE ART. 155 § 1 ORAZ ART. 189 § 1 I § 2 USTAWY - ORDYNACJA PODATKOWA "A" DO ZŁOŻENIA W TERMINIE 7 DNI OD DATY DORĘCZENIA PRZEDMIOTOWEGO WEZWANIA WYJAŚNIEŃ I DOKUMENTÓW POZWALAJĄCYCH NA USTALENIE STANU FAKTYCZNEGO. W POWYŻSZYM WEZWANIU POUCZONO STRONĘ O KONSEKWENCJACH NIEZASTOSOWANIA SIĘ DO WEZWANIA ORGANU PRZEWIDZIANYCH W ART. 262 § 1 USTAWY - ORDYNACJA PODATKOWA. W ODPOWIEDZI NA WEZWANIE "A" SP. Z O.O., PISMEM Z DNIA 1 GRUDNIA 2010 R., ZŁOŻYŁA OŚWIADCZENIE, W KTÓRYM WSKAZAŁA, IŻ Z UWAGI NA NAPIĘTY HARMONOGRAM JEJ PRAC, JAK RÓWNIEŻ OBSZERNY ZAKRES PYTAŃ NACZELNIKA URZĘDU SKARBOWEGO UDZIELI WYJAŚNIEŃ W TERMINIE DO DNIA 17 GRUDNIA 2010 R. NASTĘPNIE PISMAMI Z DNIA 17 GRUDNIA 2010 R., 23 GRUDNIA 2010 R., 19 STYCZNIA 2011 R., 15 LUTEGO 2011 R., I 28 LUTEGO 2011 R. WSKAZYWAŁA, IŻ UDZIELI WYJAŚNIEŃ W TERMINIE PÓŹNIEJSZYM TJ. ODPOWIEDNIO DO DNIA 23 GRUDNIA 2010 R., 20 STYCZNIA 2011 R., 15 LUTEGO 2011 R., 28 LUTEGO 2011 R., I 30 MARCA 2011 R. W OCENIE ORGANU K.B. PEŁNIĄCY FUNKCJĘ PREZESA ZARZĄDU SPÓŁKI "A" SP. Z O.O., NIE DOKONAŁ CZYNNOŚCI, DO KTÓRYCH ZOSTAŁ WEZWANY. STĄD KONIECZNOŚĆ WYDANIA ORZECZENIA O NAŁOŻENIU KARY PORZĄDKOWEJ. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W GDAŃSKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: W MYŚL ART. 1 § 1 I 2 USTAWY Z DNIA 25 LIPCA 2002 ROKU - PRAWO O USTROJU SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH (DZ. U. NR 153, POZ. 1269 ZE ZM.), SĄD ADMINISTRACYJNY SPRAWUJE KONTROLĘ ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ PRZEZ BADANIE ZGODNOŚCI ZASKARŻONYCH ROZSTRZYGNIĘĆ Z PRAWEM. W WYNIKU TAKIEJ KONTROLI ROZSTRZYGNIĘCIE MOŻE ZOSTAĆ UCHYLONE W RAZIE STWIERDZENIA, ŻE NARUSZONO PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO W STOPNIU MAJĄCYM WPŁYW NA WYNIK SPRAWY LUB DOSZŁO DO TAKIEGO NARUSZENIA PRZEPISÓW PRAWA PROCESOWEGO, KTÓRE MOGŁOBY W ISTOTNY SPOSÓB WPŁYNĄĆ NA WYNIK SPRAWY, EWENTUALNIE W RAZIE WYSTĄPIENIA OKOLICZNOŚCI MOGĄCYCH BYĆ PODSTAWĄ WZNOWIENIA POSTĘPOWANIA. Z PRZEPISU ART. 134 § 1 USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2002 R. - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153, POZ. 1270 Z PÓŹN. ZM.), ZWANEJ DALEJ "P.P.S.A." WYNIKA, ŻE SĄD ROZSTRZYGA W GRANICACH DANEJ SPRAWY NIE BĘDĄC JEDNAK ZWIĄZANY ZARZUTAMI I WNIOSKAMI SKARGI ORAZ POWOŁANĄ PODSTAWĄ SKARGI. SĄD UZNAŁ SKARGĘ ZA ZASADNĄ, CHOĆ NIE PODZIELIŁ WSZYSTKICH ARGUMENTÓW PODNOSZONYCH PRZEZ SKARŻĄCEGO. ZDANIEM SĄDU DOSZŁO W NINIEJSZEJ SPRAWIE DO NARUSZENIA PRZEPISÓW PRAWA MATERIALNEGO POPRZEZ NIEWŁAŚCIWE ZASTOSOWANIE ART. 262 § 1 PKT 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ, KTÓRE NIEWĄTPLIWIE MIAŁO WPŁYW NA WYNIK SPRAWY. NALEŻY PRZYPOMNIEĆ, ŻE ZASTOSOWANY W SPRAWIE ART. 262 ORDYNACJI PODATKOWEJ MIMO, ŻE NIE STANOWI TYPOWEJ NORMY PRAWA KARNEGO, TO JEGO PRAWIDŁOWE STOSOWANIE MUSI NAWIĄZYWAĆ DO PODSTAWOWYCH ZASAD PRAWA KARNEGO, CZY TEŻ KARNO - SKARBOWEGO, TAKICH JAK NP. ZASADA ADEKWATNOŚCI KARY, TAK ABY JEJ NAŁOŻENIE, A PRZEDE WSZYSTKIM JEJ WYMIAR MÓGŁ BYĆ UZNANY, W ŚWIETLE CAŁOKSZTAŁTU OKOLICZNOŚCI SPRAWY W KONKRETNYM WYPADKU ZA SPRAWIEDLIWY I UZASADNIONY. WARUNKIEM PRAWIDŁOWEGO ZASTOSOWANIA TEGO PRZEPISU JEST PRZEPROWADZENIE POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO NIE TYLKO, CO DO PRZESŁANEK WYRAŹNIE WYMIENIONYCH W TYM PRZEPISIE (PODMIOT, PRAWIDŁOWOŚĆ WEZWANIA, BRAK UZASADNIONEJ PRZYCZYNY NIEWYKONANIA WEZWANIA), LECZ TAKŻE RODZAJU I STOPNIA ZAWINIENIA ORAZ EWENTUALNYCH SKUTKÓW, JAKIE POCIĄGA W KONKRETNYM PRZYPADKU UCHYBIENIE WEZWANIU (POR. WYROK NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z DNIA 18 LIPCA 2000 R., L SA/KR 2246/98. LEX POLONICA). ZDANIEM SĄDU, ZWAŻYWSZY NA TREŚĆ WEZWAŃ SKIEROWANYCH DO SPÓŁKI, ZOBOWIĄZUJĄCYCH DO PRZEDŁOŻENIA DOKUMENTÓW ŹRÓDŁOWYCH ORAZ ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ, PRZEPIS ART. 262 § 1 PKT 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ W NINIEJSZEJ SPRAWIE NIE POWINIEN BYĆ W OGÓLE ZASTOSOWANY. W SWOJEJ ISTOCIE, BOWIEM SPÓŁKA WEZWANA ZOSTAŁA DO PRZEDŁOŻENIA DOWODÓW ŹRÓDŁOWYCH I WSKAZANIA FAKTÓW KONIECZNYCH DLA MERYTORYCZNEGO ROZPOZNANIA SPRAWY. WYKONANIE ZOBOWIĄZANIA WINNO BYĆ WIĘC W TYM PRZYPADKU OBWAROWANE NIE SANKCJĄ PORZĄDKOWĄ, ALE WYDANIEM ORZECZENIA BEZ UWZGLĘDNIENIA DOWODÓW, KTÓRYCH STRONA PRZEDŁOŻYĆ NIE CHCIAŁA. PRZEPISY PRAWNE UPRAWNIAJĄ ORGANY PODATKOWE DO ŻĄDANIA OD STRONY LUB INNYCH OSÓB ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ, ZEZNAŃ LUB DOKONANIA OKREŚLONEJ CZYNNOŚCI OSOBIŚCIE LUB PRZEZ PEŁNOMOCNIKA LUB NA PIŚMIE, JEŚLI JEST TO NIEZBĘDNE DLA WYJAŚNIENIA STANU FAKTYCZNEGO SPRAWY LUB ROZSTRZYGNIĘCIA SPRAWY (ART. 155 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ). REGULACJA TA ZAPEWNIA ORGANOM ŚRODKI PRAWNE NIEZBĘDNE DLA REALIZACJI USTAWOWYCH ZADAŃ. JEJ WPROWADZENIE JEST UZASADNIONE ROZKŁADEM CIĘŻARU DOWODZENIA W POSTĘPOWANIU PODATKOWYM, BOWIEM TO ZASADNICZO NA ORGANIE CIĄŻY OBOWIĄZEK USTALENIA OKOLICZNOŚCI FAKTYCZNYCH SPRAWY, ZGROMADZENIA I ROZWAŻENIA MATERIAŁU DOWODOWEGO SPRAWY. NIEWĄTPLIWIE ZDARZA SIĘ, ŻE ZACHODZI KONFLIKT INTERESÓW POMIĘDZY ORGANEM, A PODATNIKIEM, KTÓRY NIE JEST ZAINTERESOWANY DOSTARCZENIEM ORGANOWI ŹRÓDEŁ INFORMACJI. ZASTOSOWANY W NINIEJSZEJ SPRAWIE PRZEPIS ART. 262 § 1 PKT 2 ORDYNACJI PODATKOWEJ ZEZWALA NA NAŁOŻENIE NA STRONĘ, PEŁNOMOCNIKA STRONY, ŚWIADKA LUB BIEGŁEGO KARY PORZĄDKOWEJ W SYTUACJI, GDY OSOBY TE, POMIMO PRAWIDŁOWEGO WEZWANIA ORGANU PODATKOWEGO, NIE STAWIŁY SIĘ OSOBIŚCIE BEZ UZASADNIONEJ PRZYCZYNY, MIMO, ŻE BYŁY DO TEGO ZOBOWIĄZANE, BEZZASADNIE ODMÓWIŁY ZŁOŻENIA WYJAŚNIEŃ, ZEZNAŃ, WYDANIA OPINII, OKAZANIA PRZEDMIOTU OGLĘDZIN LUB UDZIAŁU W INNEJ CZYNNOŚCI LUB BEZ ZEZWOLENIA TEGO ORGANU OPUŚCIŁY MIEJSCE PRZEPROWADZENIA CZYNNOŚCI PRZED JEJ ZAKOŃCZENIEM. W NINIEJSZEJ SPRAWIE NA RĘCE USTANOWIONEGO PRZEZ STRONĘ PEŁNOMOCNIKA SKIEROWANO WEZWANIE O PRZEDŁOŻENIE SZEREGU DOKUMENTÓW ZWIĄZANYCH Z PROWADZONĄ PRZEZ SPÓŁKĘ DZIAŁALNOŚCIĄ ORAZ WYJAŚNIENIA WIELU KWESTII ZWIĄZANYCH Z TĄ DZIAŁALNOŚCIĄ BĄDŹ ODZWIERCIEDLENIEM W KSIĘGACH PODATKOWYCH KONKRETNYCH ZDARZEŃ GOSPODARCZYCH. POWYŻSZE ZWIĄZANE BYŁO Z PROWADZONYM POSTĘPOWANIEM DOWODOWYM. ZE WZGLĘDU JEDNAK NA CHARAKTER ŻĄDANYCH DOWODÓW I WYJAŚNIEŃ, WEZWANIE TAKIE ZDANIEM SĄDU, POWINNO BYĆ KIEROWANE NIE DO PEŁNOMOCNIKA, LECZ DO STRONY NIEZALEŻNIE OD TEGO, IŻ WŁAŚCIWYM DO JEGO ODEBRANIA JEST USTANOWIONY W SPRAWIE PEŁNOMOCNIK. W OCENIE SĄDU TO STRONA, A NIE JEJ PEŁNOMOCNIK WINNA BYĆ ZOBOWIĄZYWANA DO ZŁOŻENIA ŻĄDANYCH DOWODÓW. PONADTO WSKAZAĆ NALEŻY, ŻE POMIMO TEGO, IŻ TO NA ORGANIE SPOCZYWA CIĘŻAR USTALENIA PRAWIDŁOWEGO STANU FAKTYCZNEGO SPRAWY I MA ON W TEJ KWESTII INICJATYWĘ W PRZEPROWADZANIU DOWODÓW, TO W SYTUACJI, GDY OKREŚLONE DOWODY POZOSTAJĄ W DYSPOZYCJI STRONY, ICH NIE PRZEDŁOŻENIE POWINNO BYĆ OCENIONE W TOKU DOKONYWANIA OCENY PRZEZ ORGAN CAŁOKSZTAŁTU MATERIAŁU DOWODOWEGO PRZY MERYTORYCZNYM ROZPOZNANIU SPRAWY. PRZEWIDZIANE DYSPOZYCJĄ ART. 262 ORDYNACJI PODATKOWEJ ROZWIĄZANIE MA NA CELU ZDYSCYPLINOWANIE UCZESTNIKÓW POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO W DBAŁOŚCI O TO, ABY POSTĘPOWANIE TO PRZEBIEGAŁO SPRAWNIE I KOŃCZYŁO SIĘ W PRZEWIDZIANYM PRAWEM TERMINIE KONKRETNYM ROZSTRZYGNIĘCIEM. MA WIĘC ONO NA CELU USPRAWNIENIE POSTĘPOWANIA JAKO PEWNEGO PROCESU, W ZNACZENIU TECHNICZNYM. NIE SŁUŻY ZAŚ JAKO SANKCJA W PRZYPADKU ODMOWY DOSTARCZENIA PRZEZ STRONĘ MATERIAŁÓW NIEZBĘDNYCH DLA MERYTORYCZNEGO ROZSTRZYGNIĘCIA SPRAWY. CZYNNOŚCI PROCESOWE PODEJMOWANE PRZEZ ORGAN PODATKOWY W ZAKRESIE GROMADZENIA MATERIAŁU DOWODOWEGO POWINNY BYĆ WSPIERANE PRZEZ PODMIOT BIORĄCY UDZIAŁ W POSTĘPOWANIU, PONIEWAŻ SAM ORGAN NIE ZAWSZE BĘDZIE MÓGŁ OBIEKTYWNIE WYJAŚNIĆ WSZYSTKIE ISTOTNE OKOLICZNOŚCI SPRAWY (STEFAN BABIARZ I IN. W "ORDYNACJA PODATKOWA. KOMENTARZ.", WARSZAWA 2005 WYDAWNICTWO PRAWNICZE LEXISNEXIS (WYDANIE III) S. 590, ISBN: 83-7334-545-0). ZASADA GROMADZENIA MATERIAŁU DOWODOWEGO PRZEZ ORGAN PODATKOWY NIE JEST ZASADĄ BEZWZGLĘDNĄ I PODKREŚLA SIĘ WIELOKROTNIE, ŻE ZDARZAJĄ SIĘ OD NIEJ ODSTĘPSTWA. JAK WSKAZANO W WYROKU NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z DNIA 22 MAJA 2000 R., "PODATNIK NIE MOŻE CZUĆ SIĘ ZWOLNIONY OD WSPÓŁDZIAŁANIA Z ORGANEM PODATKOWYM W REALIZACJI OBOWIĄZKU WYCZERPUJĄCEGO ZEBRANIE MATERIAŁU DOWODOWEGO, ZWŁASZCZA, JEŚLI NIEUDOWODNIENIE OKREŚLONEJ CZYNNOŚCI FAKTYCZNEJ MOŻE PROWADZIĆ DO REZULTATÓW NIEKORZYSTNYCH DLA STRONY (...). INTERES STRONY STANOWI ZAZWYCZAJ WYSTARCZAJĄCĄ PRZESŁANKĘ SKŁANIAJĄCĄ JĄ DO AKTYWNEGO UCZESTNICTWA W POSTĘPOWANIU DOWODOWYM. W PRZECIWNYM WYPADKU MOŻE TO SPOWODOWAĆ WADLIWE USTALENIE STANU FAKTYCZNEGO I WYDANIE ROZSTRZYGNIĘCIA NEGATYWNEGO DLA STRONY." (L SA/LU 249/99, LEX POLONICA NR...). ODNOSZĄC POWYŻSZE DO REALIÓW NINIEJSZEJ SPRAWY, ZA BIERNĄ POSTAWĘ I IGNOROWANIE WEZWAŃ ORGANU PODATKOWEGO KONSEKWENCJE POWINNA PONIEŚĆ STRONA POSTĘPOWANIA PODATKOWEGO, JEDNAKŻE NIE W POSTACI SANKCJI O CHARAKTERZE PORZĄDKOWYM, ALE W POSTACI MERYTORYCZNEJ TREŚCI ROZSTRZYGNIĘCIA WYDANEGO W OPARCIU O DOSTĘPNY ORGANOWI MATERIAŁ DOWODOWY. POWYŻSZY POGLĄD STANOWI KONTYNUACJĘ DOTYCHCZASOWEGO ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO, M. IN. W WYROKU Z 16 CZERWCA 2011 R., (SYGN. AKT I GSK 376/10), W WYROKU Z 3 CZERWCA 2008 R., (SYGN. AKT II FSK 471/08), CZY W WYROKU Z 3 CZERWCA 2008 R., (SYGN. AKT II FSK 304/08). ZDANIEM SĄDU DYREKTOR IZBY SKARBOWEJ BEZPODSTAWNIE ZATEM UTRZYMAŁ W MOCY POSTANOWIENIE ORGANU PIERWSZEJ INSTANCJI, PRZY OCZYWISTEJ JEGO BEZPRAWNOŚCI. Z TYCH WZGLĘDÓW UZNAJĄC ZASKARŻONE POSTANOWIENIE ZA WADLIWE SĄD NA MOCY ART. 145 § 1 PKT 1 LIT. A USTAWY Z DNIA 30 SIERPNIA 2003 R. - PRAWO O POSTĘPOWANIU PRZED SĄDAMI ADMINISTRACYJNYMI (DZ. U. NR 153, POZ. 1270 Z PÓŹN. ZM.), ORZEKŁ, JAK W PUNKCIE PIERWSZYM SENTENCJI. ORZECZENIE W PUNKCIE DRUGIM OPARTO NA ART. 152 WW. USTAWY. ROZSTRZYGNIECIE W PRZEDMIOCIE KOSZTÓW POSTĘPOWANIA ZAWARTE W PUNKCIE TRZECIM WYROKU UZASADNIA DYSPOZYCJA ART. 200 W ZW. Z ART. 209 POWOŁANEJ USTAWY.