II SA/Op 290/11

WyrokWSA w Opolu2011-10-04

Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Teresa Cisyk, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, jeśli opłata została pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją RP i ustawą, mimo odroczenia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu podustawowego, który został uznany za niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą, nawet jeśli wejście w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego zostało odroczone. Odmowa zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, dokonana na podstawie takiego przepisu, jest bezprawna. Skoro przepis rozporządzenia był niekonstytucyjny od początku jego obowiązywania, skarżąca miała prawo do zwrotu części opłaty przekraczającej uzasadnione koszty druku i dystrybucji karty pojazdu.
Stan faktyczny
Skarżąca D. G. wniosła o zwrot części opłaty za kartę pojazdu, którą uiściła w związku z rejestracją samochodu. Prezydent Miasta Opola odmówił zwrotu, argumentując, że opłata została pobrana zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem i ma charakter publicznoprawny. Skarżąca podniosła, że przepis rozporządzenia ustalający opłatę w wysokości 500 zł był niezgodny z Konstytucją RP i ustawą Prawo o ruchu drogowym, a rzeczywisty koszt wydania karty wynosił 75 zł. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta Opola z dnia 4 marca 2011 r. dotyczącej odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu oraz zasądzenie od Prezydenta Miasta Opola na rzecz skarżącej kwoty 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Referent stażysta Anna Prusak - Kania po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2011 r. sprawy ze skargi D. G. na czynność Prezydenta Miasta Opola z dnia 4 marca 2011 r ., nr [...] w przedmiocie opłaty za kartę pojazdu 1) uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta Opola z dnia 4 marca 2011 r., dotyczącą odmowy zwrotu pobranej opłaty za kartę pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], 2) zasądza od Prezydenta Miasta Opola na rzecz skarżącej kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zwrot kwoty 425 zł, stanowiącej część opłaty za kartę pojazdu, uiszczonej przez D. G. w związku z rejestracją samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Wniesienie skargi poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu: Pismem datowanym na dzień 9 lutego 2010 r., które wpłynęło do Urzędu Miasta w Opolu w dniu 14 lutego 2011 r., D. G., wystąpiła do Prezydenta Miasta Opola o zwrot kwoty 425 zł stanowiącej nadpłatę opłaty za wydanie karty pojazdu - dla samochodu marki [...], który został zarejestrowany pod nr rej. [...]. Zasadność swojego roszczenia oparła o stanowisko WSA w Opolu przedstawione w sprawie o sygn. akt II SA/Op 359/10 Ustosunkowując się do żądania D. G., w piśmie z dnia 4 marca 2011 r., nr [...], Prezydent Miasta Opola wskazał, że opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie obowiązującego w dacie jej pobrania rozporządzenia Ministra Infrastruktury. Wyjaśnił, że należy ona do opłat publicznoprawnych i nie podlega ustaleniu przez organ administracji publicznej. Obowiązek jej uiszczenia wynika bezpośrednio z przepisów i dlatego poza kompetencjami organu jest orzekanie zarówno o pobraniu, jak i o zwrocie pobranych należności, a orzeczenie sądu wydane w innej sprawie nie uzasadnia wniosku o zapłatę żądanej kwoty. Stwierdzając, że opłata uiszczona została przed wydaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – orzekającego o niezgodności z Konstytucją RP § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., a jednocześnie Trybunał utrzymał ten przepis w mocy do dnia 1 maja 2006r. – organ uznał, że pobranie opłaty było uzasadnione. Zaznaczył, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt III CZP 125/07, w przypadku odroczenia utraty mocy obowiązującej aktu niezgodnego z Konstytucją organy państwa, w tym sądy, nie mogą traktować tego aktu jako, co do zasady, pozbawionego skutków prawnych i tak długo jak akt ten obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego ten przepis się odnosi, nie można przypisać cechy bezprawności. Pismo doręczono adresatce w dniu 14 marca 2011 r. Pismem z dnia 21 marca 2011 r. D. G. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez uwzględnienie jej wniosku z dnia 9 lutego 2010 r. Wskazała, że stanowisko organu wyrażone w piśmie z dnia 4 marca 2011 r. jest niezgodne z prawem, gdyż przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r. naruszał art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, a orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego było generalnie związane z brakiem delegacji ustawowej Ministra Infrastruktury do określenia opłaty za wydanie karty w kwocie 500 zł. Ponadto strona podniosła, że jednolite jest stanowisko sądów, które uwzględnia skargi osób domagających się zwrotu nadpłaty, w oparciu o art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Prezydent Miasta Opola, ponownie przedstawił swoje stanowisko co do publicznoprawnego charakteru opłaty za wydanie karty pojazdu stwierdzając, że pobranie opłaty w kwocie 500 zł nastąpiło w wykonaniu art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. ) oraz § 1 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu z dnia 28 lipca 2003 r. i nie było władczym działaniem Prezydenta Miasta Opola. Odmowę zwrotu nadpłaty, za wydanie karty pojazdu, w kwocie 425 zł, przez Prezydenta Miasta Opola, D. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wniosła w skardze o uchylenie zaskarżonej czynności, stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła, że kwestionowana przez nią czynność narusza art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W oparciu o art. 178 ust. 1 Konstytucji RP skarżąca wskazała, że rozpoznając sprawę Sąd winien stwierdzić, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia, ustalający opłatę w kwocie 500 zł, naruszył delegację ustawową wynikającą z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, gdyż rzeczywisty koszt związany z drukiem i dystrybucją kart pojazdów wynosi 75 zł. Zgodziła się również z uzasadnieniem prawnym zawartym w wyrokach WSA w Opolu, uwzględniających skargi osób trzecich, którym organy odmówiły zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Opola, wniósł o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu, przywołując uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, wskazał, że poza kompetencjami organu jest orzekanie o zwrocie należności publicznoprawnych pobranych na podstawie przepisu prawa obowiązującego w dacie pobrania opłaty, bowiem nie ma podstaw do wnioskowania, że sprawę zwrotu opłaty organ może załatwić w drodze decyzji administracyjnej, stosując przepisy K.p.a., ponieważ Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat. Organ podniósł także, że w jego ocenie nie można zasadnie domagać się zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, gdyż pobrana od skarżącej opłata nie była nienależna według rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu i nie stała się nienależna po utracie mocy tego rozporządzenia, co nastąpiło dnia 15 kwietnia 2006 r., na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Wskazał, że rozporządzenie to weszło w życie 15 kwietnia 2006 r. i nie zawierało instytucji wstecznej mocy przepisów. Wprawdzie wydanie nowego rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w dniu 28 marca 2006 r. nastąpiło pod wpływem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, stwierdzającego niezgodność wysokości opłat za kartę pojazdu ustaloną w rozporządzeniu z dnia 28 lipca 2003 r., niemniej jednak Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu z dniem 1 maja 2006 r. Skarżąca natomiast wniosła opłatę za kartę pojazdu przed wydaniem tego orzeczenia. Ponadto, organ zaznaczył, że skarżąca sprzedała pojazd w dniu 30 stycznia 2008 r. za cenę będącą wielokrotnością ceny nabycia pojazdu (nabyła za [...] euro, a sprzedała za [...] zł), w związku z czym ostatecznie nie poniosła ciężaru związanego z opłatą za kartę pojazdu, gdyż jej równowartość otrzymała wraz z zapłatą ceny przez nabywcę pojazdu. Z uwagi na to przyjąć też należy, że skarżąca nie jest zubożoną i brak jest podstaw do ustalenia, że przysługuje jej zwrot opłaty za kartę pojazdu. W dniu 12 sierpnia 2011 r. przed referendarzem sądowym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odbyło się postępowanie mediacyjne, na którym strony nie dokonały jednak ustaleń co do sposobu załatwienia sprawy i wobec tego sprawa podlegała rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zakres kognicji sądu administracyjnego, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje kontrolę działalności administracji publicznej i opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola, o której mowa obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z kolei, po myśli art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy czynności Prezydenta Miasta Opola polegającej na odmowie zwrotu kwoty 425 zł, która to kwota stanowi części opłaty, jaką skarżąca uiściła za wydanie karty pojazdu w związku z rejestracją pojazdu sprowadzonego z zagranicy, marki [...]. Poza sporem jest fakt, że opłata w wysokości 500 zł za kartę pojazdu dla w/w samochodu, ustalona na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), została przez skarżącą uiszczona, a pojazd został zarejestrowany pod numerem [...]. W związku z tak określonym przedmiotem zaskarżenia należało w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na charakter opłaty za kartę pojazdu oraz odpowiedzieć na pytanie, czy jej pobranie stanowi przejaw działalności organu administracji publicznej podlegającej kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 P.p.s.a. W tym zakresie, w sposób wiążący wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA 2008/2/21), w której wyrażono pogląd, że skierowane do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W tym miejscu odnotować trzeba, że w myśl art. 187 § 2 P.p.s.a., uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego jest w danej sprawie wiążąca. Związanie uchwałą odnosi się przy tym również do innych spraw sądowoadministracyjnych, w których miałby być stosowany interpretowany przepis. Podnieść należy, że opłata za wydanie karty pojazdu, stanowiąca dokument identyfikujący pojazd, nie ma charakteru podatkowego, ponieważ jej celem jest zrekompensowanie poniesionych przez organ rejestrujący pojazd kosztów wytworzenia i wydania karty. Obowiązek uiszczenia omawianej opłaty, jak i jej wysokość wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, zatem organ jest zobowiązany - przed wydaniem karty pojazdu - do pobrania opłaty, którą według przepisu prawa osoba rejestrująca pojazd ma obowiązek uiścić, bez wydania wcześniej jakiegokolwiek aktu konstytutywnego lub deklaratywnego ze strony organu rejestrującego. Skoro więc obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ w drodze decyzji administracyjnej, to sam obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter administracyjny, wynikający wprost z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Stąd, odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ podejmuje akt lub czynność, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zasygnalizować można, że podobny pogląd wyraził tut. Sąd jeszcze przed podjęciem przywołanej uchwały NSA (por. postanowienie z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Op 380/05). W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w rozpoznawanej sprawie odmowa zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, dokonana przez organ administracji publicznej, odnosi się do obowiązku publicznoprawnego. Pismo zawierające stanowisko organu należy więc do szeroko pojętego zakresu przedmiotowego działania administracji publicznej. Dotyczy ono obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Spełnione są zatem wszystkie niezbędne przesłanki uznania zaskarżonego aktu za czynność materialno-techniczną, unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W konsekwencji przyjąć należy, że odmowa zwrotu D. G. części opłaty za kartę pojazdu, która to opłata została pobrana m.in. na podstawie § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, stanowi czynność, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Badanie merytorycznej zasadności skargi należy jednak poprzedzić sprawdzeniem wymagań formalnych skargi, w tym dopuszczalności jej wniesienia - art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Do warunków dopuszczalności skargi należy wyczerpanie środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (tak, jak w rozpoznawanym przypadku), skargę na akty lub czynności można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca dochowała powyższego wymogu. Wobec zaś tego, że odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ udzielił w piśmie z dnia 4 kwietnia 2011 r., doręczonym skarżącej w dniu 12 kwietnia 2011 r., a skarga do tut. Sądu wniesiona została za pośrednictwem organu w dniu 6 maja 2011 r., spełniony został również warunek wniesienia skargi w terminie trzydziestu dni, określony w art. 53 § 2 P.p.s.a. Przechodząc do oceny zasadności żądania skarżącej, dotyczącego zwrotu nadpłaconej - jej zdaniem - opłaty za kartę pojazdu, wskazać trzeba w pierwszym rzędzie na obowiązujący przepis art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), którego treść była taka sama w dacie rejestracji pojazdu skarżącej. Przepis ten stanowi, że kartę pojazdu dla samochodu innego niż pochodzący od producenta lub importera nowych pojazdów wprowadzonych do obrotu handlowego na terytorium RP, wydaje za opłatą starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium RP. W art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, zawarto delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu. W wykonaniu powyższej delegacji wydane zostało m.in. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Rozporządzenie to stanowiło podstawę pobrania od skarżącej opłaty za kartę pojazdu dla samochodu marki [...], nr rej. [...]. W myśl § 1 ust. 1 komentowanego rozporządzenia, za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP organ rejestrujący pobierał opłatę w wysokości 500 zł. Legalność tego przepisu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., w sprawie U 6/04, orzekł, że: - po pierwsze, § 1 ust. 1 cyt. omawianego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; - po drugie, przepis powołanego rozporządzenia traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r. Niezgodność tego unormowania z ustawą Prawo o ruchu drogowym polegała - według Trybunału Konstytucyjnego - na tym, że przez zawyżenie (o wartość ponad 75 zł) wysokości opłaty za kartę pojazdu wykraczała ona poza zakres delegacji ustawowej, zawartej w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5. Według tych regulacji minister właściwy do spraw transportu został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłat za kartę pojazdu (art. 77 ust. 4 pkt 2), z uwzględnieniem znaczenia tych dokumentów dla rejestracji pojazdów oraz wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (art. 77 ust. 5). Wbrew powyższym dyspozycjom ustawodawcy, Minister Infrastruktury ustalił opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Tym samym, należało zdaniem Trybunału uznać kwestionowany przepis rozporządzenia za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający akt wykonawczy uprawnień ustawodawcy. Trybunał Konstytucyjny stwierdził też niezgodność spornej regulacji z art. 217 Konstytucji RP, ponieważ ustanowiona w niej opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym, a ta materia zastrzeżona jest do regulacji ustawowej. Stosownie do powyższego, odnosząc się do istoty rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że w świetle wywodów orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., nie budzi wątpliwości niekonstytucyjność i sprzeczność z ustawą zakwestionowanego § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003 r., na podstawie którego pobrano od skarżącej zawyżoną opłatę w wysokości 500 zł w związku z wydaniem karty pojazdu. Skutkiem takiego stanowiska jest z kolei uznanie, że czynność odmowy zwrotu D. G. uiszczonej przez nią opłaty za kartę pojazdu, w wysokości przekraczającej kwotę 75 zł, została dokonana bez podstawy prawnej. Pozostaje jeszcze do rozstrzygnięcia problem, eksponowany w odpowiedzi na skargę, dotyczący ewentualnego znaczenia powyższego orzeczenia Trybunału dla oceny legalności zaskarżonej do sądu czynności w sytuacji, gdy na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP odroczone zostało wejście w życie wyroku Trybunału. W ocenie Sądu, tak postawiony problem jest nieistotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż komentowany przepis rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., od samego początku jego obowiązywania był niekonstytucyjny, wykraczający poza zakres udzielonej przez ustawodawcę delegacji (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008, sygn. akt II OSK 1745/07, LEX nr 357511). Skoro tak, w pełni uprawnione jest skorzystanie przez skład orzekający w niniejszej sprawie z kompetencji do odmowy zastosowania sprzecznego z prawem aktu podustawowego. Zgodnie bowiem z normą art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z kolei, przepis art. 8 Konstytucji RP stanowi, że jej przepisy stosuje się bezpośrednio. Natomiast, po myśli art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Powyższe oznacza m.in., że w zakresie badania konstytucyjności aktów niższego rzędu niż ustawa, sędziowie zachowują samodzielność ostatecznej decyzji o stosowaniu prawa i w toku rozpoznawania konkretnej sprawy mogą odmówić - z tego powodu - jego stosowania (por. uchwała NSA z dnia 22 maja 2000 r., sygn. akt OPS 3/00, publ. ONSA z 2000 r., nr 4, poz. 136; wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, publ. ONSAiWSA z 2006 r., nr 2, poz. 39; a także wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 649/08 - oba dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, Sąd dokonał samodzielnej oceny konstytucyjności spornych przepisów. W takim wypadku zbędne jest odnoszenie się do wywodów dotyczących skutków jakie wiążą się z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia o utracie mocy aktu prawnego. Podobnie, za pozbawiony znaczenia w postępowaniu sądowym należy uznać argument, że w dniu pobierania od skarżącej opłaty obowiązywało rozporządzenie Ministra infrastruktury z dnia 23 lipca 2003 r., a organ był zobligowany do jego stosowania. Konsekwencją uznania - przez Sąd - przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny w dacie jego stosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa skarżąca miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dlatego też, organ zobowiązany był przyjąć, że przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwoty opłaty za wydanie karty pojazdu, tj. w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, zwłaszcza że w czasie dokonania zaskarżonej czynności obowiązywało już nowe rozporządzenie, ustalające wysokość spornej opłaty na kwotę 75 zł. Zdaniem Sądu, zgodzić się trzeba z argumentacją NSA przedstawioną w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08 (LEX nr 518241), wedle której, w sytuacji gdy została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a nie jest to decyzja administracyjna tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Za środek taki uznać należy właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłaby utrata ochrony jednostki zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji. Przepis ten rodzi prawo do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu jeszcze przed orzeczeniem Trybunału stwierdzającego taką niekonstytucyjność. Trafnie też zauważono we wskazanym wyżej wyroku, że uprawnienie sądów administracyjnych do badania w konkretnej sprawie konstytucyjności aktu podustawowego nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego, który z mocy art. 188 Konstytucji RP jest powołany do orzekania w sprawach zgodności przepisów prawa, wydanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału stwierdzające taką niezgodność wywołuje ten skutek, iż zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną w orzeczeniu, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez Sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. W ocenie Sądu uznać ponadto należało, że organ dopuścił się naruszenia przepisu art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), do którego stosowania był zobowiązany, zgodnie z zasadą nadrzędności nad prawem krajowym oraz bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego. Przepis ten wprowadza zakaz dyskryminacji fiskalnej stanowiąc, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Zgodność krajowych regulacji prawnych dotyczących opłat za wydanie karty pojazdu z art. 90 Traktatu stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie: Piotr Kowala przeciwko Gminie Miasta Jaworzna (C-134/07, dostępne - LEX nr 354541). Trybunał stwierdził, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie (takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu), która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany. Niezgodność opłaty za kartę pojazdu z prawem wspólnotowym potwierdza dodatkowo stanowisko o konieczności odmowy zastosowania sprzecznego z prawem przepisu. W świetle powyższego, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu prezentowanym w niniejszej sprawie, że skarżąca nie może ubiegać się o zwrot nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu. Tym samym uznać należało, że odmawiając D. G. uwzględnienia roszczenia dotyczącego zwrotu części nadpłaconej opłaty za wydanie karty pojazdu, z jednoczesnym powołaniem się na niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą przepis określający wysokość tej opłaty, organ administracji działał bezprawnie. Bezzasadna jest również w sprawie sądowoadministracyjnej podnoszona przez organ okoliczność sprzedaży samochodu przez skarżącą za cenę będącą wielokrotnością ceny nabycia pojazdu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji ustali wysokość wymaganej opłaty za kartę pojazdu, mając na uwadze treść przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło