III SA/Łd 817/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a., art. 12, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję przez Kierownika Biura Powiatu Poddębickiego ARiMR z siedzibą w B. z dnia [...] nr [...] o odmowie A. H. wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan prawny i faktyczny: W dniu [...] A. H. złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów, do którego dołączył kopię umowy o prowadzenie rachunku rozliczeniowego w złotych i w walutach wymienialnych z dnia 16 lipca 2007 roku. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której odmówił A. H. wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. Od powyższej decyzji A. H. wniósł odwołanie. Podał, że pomiędzy nim i żoną ustanowiona została rozdzielność majątkowa małżeńska, a ponadto prowadzą dwa odrębne gospodarstwa rolne i każde z nich jest samodzielne pod względem technicznym i ekonomicznym. Do odwołania skarżący dołączył akt notarialny repertorium A Nr [...] z dnia [...] "Umowa majątkowa małżeńska". W dniu [...] A. H. złożył dokumenty: polisę ubezpieczeniową, decyzję z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...] wydaną przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w P., dokument księgowy Wz z dnia 25 sierpnia 2009 r., fakturę VAT nr [...] z dnia [...] za zakup oleju napędowego, fakturę VAT z dnia [...] za zakup nawozów, decyzję z dnia [...] wydaną przez Wójta Gminy D., fakturę VAT z dnia [...] za zakup owsa, fakturę VAT z dnia [...] za zakup krowy, decyzję nr [...] z dnia [...] wydaną przez Dyrektora Oddziału Terenowego ARR [...], fakturę VAT RR z dnia [...] za zakup mleka surowego, świadectwo rejestracji, fakturę VAT RR z dnia [...] za zakup mleka surowego, fakturę VAT z dnia [...] za zakup bydła, dokument obowiązkowego ubezpieczenia budynków i/lub odpowiedzialności cywilnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której odmówił wnioskodawcy wpisu do ewidencji producentów powołując się na treść art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Od powyższej decyzji A. H. wniósł odwołanie. Podniósł, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. pominął zalecenia organu odwoławczego, tj. nie ustalił stosunków majątkowych między małżonkami, nie opisał odrębności gospodarstw rolnych obojga z małżonków. Do odwołania dołączył dwie kopie wniosków o wpis do ewidencji producentów złożonych przez A. H. w dniu [...] oraz B. H. w dniu [...]. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż żonie A. H. – B. H. został nadany numer identyfikacyjny. Organ II instancji w pełni podzielił więc pogląd Kierownika Biura Powiatowego ARiMR prezentowany w treści zaskarżonej decyzji. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 roku, sygn. akt II GSK 23/09 i wskazał, że ustrój majątkowy małżonków oraz fakt posiadania dwóch odrębnych gospodarstw rolnych pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, albowiem zgodnie z art. 12 ust. 4 powołanej ustawy w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę. W świetle obowiązujących przepisów brak jest regulacji, która pozwalałaby na uwzględnienie żądania strony, tj. nadanie numeru identyfikacyjnego, w sytuacji gdy jeden z małżonków takowy numer już posiada i numer ten został mu nadany za zgodą współmałżonka. Przedstawiony przez stronę akt notarialny repertorium A Nr [...] z dnia [...] "Umowa majątkowa małżeńska" oraz dokumenty wskazujące w ocenie strony na odrębność funkcjonowania obu gospodarstw nie wpływają na zmianę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutu strony, iż organ I instancji nie ustalił stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami oraz nie opisał odrębności funkcjonowania gospodarstw rolnych, organ odwoławczy stwierdził, że nie znajduje on uzasadnienia. Organ odwoławczy wskazał, iż art. 12 ust. 4 ustawy dokonuje rozróżnienia na dwie kategorie podmiotów. Pierwszą stanowią małżonkowie, a drugą współposiadacze gospodarstwa rolnego. O ile ustawodawca co do drugiej grupy podmiotów wyraźnie wskazał, że muszą one współposiadać gospodarstwo rolne, to w odniesieniu do małżonków nie wprowadził wymogu współposiadania gospodarstwa rolnego, a posłużył się jedynie pojęciem "małżonków". Zatem, w rozumieniu tego przepisu, małżonkowie powinni zawsze otrzymywać jeden numer identyfikacyjny i co istotne jeden numer identyfikacyjny przyznawany jest małżonkom niezależnie od rodzaju małżeńskiego ustroju majątkowego i od okoliczności czy gospodarstwo stanowi część majątku wspólnego małżonków, czy odrębnego. Ustawodawca we wskazanym przepisie nie rozróżnia bowiem sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie, ekonomicznie. Przepis art. 12 ust. 4 ustawy nie odwołuje się do stosunków majątkowych istniejących między małżonkami. Na potrzeby przyznania małżonkom tylko jednego numeru identyfikacyjnego rozstrzygające znaczenie ma fakt istnienia związku małżeńskiego. W sytuacji, gdy wykładnia językowa daje zadowalające rezultaty, wykluczone i niedopuszczalne jest sięganie do innych metod wykładni w szczególności celowościowej, czy systemowej. Organ odwoławczy wskazał, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że przynależność producenta rolnego w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej nie jest obligatoryjna. Uczestnictwo w omawianych programach wymaga bowiem zawsze akceptacji ze strony zainteresowanego producenta rolnego. Może to nastąpić w formie czy to poprzez złożenie przez rolnika odpowiedniego wniosku o wpis do ewidencji producentów, czy też pozostawanie w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane takie prawo. Jeżeli producent rolny zdecydował się być uczestnikiem wspomnianych programów pomocowych, choćby w wyniku pozostawania w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane wspomniane prawo, kwestię statusu producenta rolnego, jego prawa i obowiązki normują obowiązujące w tej mierze przepisy prawa wspólnotowego i krajowego. Ustosunkowując się natomiast do zawartego w treści odwołania zarzutu dotyczącego zwłoki organu I instancji w wydaniu decyzji, organ II instancji wyjaśnił, iż akta sprawy wraz z prawomocną decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia zostały przekazane organowi I instancji w dniu 11 czerwca 2010 r., natomiast rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie wydane zostało przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR niezwłocznie, tj. w dniu [...]. Wobec powyższego podniesiony w treści odwołania zarzut dotyczący naruszenia przepisów regulujących terminy załatwienia sprawy należy uznać za bezzasadny. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podał, że wystąpił do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego po przekazaniu mu w formie darowizny przez matkę gospodarstwa rolnego położonego we wsi J. 1, o powierzchni 16,21 ha. W ocenie skarżącego zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy bezzasadnie powołują się okoliczności, iż numer producenta obejmuje obydwa gospodarstwa. Skarżący podniósł, że w załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1444/2002 z dnia 24.07.2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych (Dz.U. UE L.2002.216.1) zaznacza się, iż w przypadku małżonków mogą być nadane osobne numery identyfikacyjne. Takie potraktowanie sprawy pozwala na zachowanie pełnej samodzielności co do zarządu majątkiem odrębnym, a więc również występowania w postaci samodzielnego producenta rolnego, jeśli ten majątek stanowi samodzielne gospodarstwo rolne. Skarżący podniósł, iż w przypadku odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie będzie spełniał jednego z kryteriów w ramach "Programu ułatwiania startu młodym rolnikom". Stanie się tak dlatego, iż obligatoryjne nadanie mu numeru w ewidencji producentów, posiadanego przez współmałżonka, będzie skutkowało domniemaniem, że jako współwłaściciel rozpoczął działalność rolniczą wraz z nadaniem żonie numeru identyfikacyjnego w ewidencji producentów przez Biuro Powiatowe ARiMR w P. w dniu [...]. W tej sytuacji ubieganie się o premię dla młodego rolnika stanie się bezcelowe, co wpłynie na kondycję finansową gospodarstwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że decyzja w niczym nie narusza przyjętego w Polsce i opartego na Konstytucji RP reżimu prawa własności i jego ochrony, ani prawa do umownego kształtowania stosunków majątkowych między małżonkami na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zdaniem organu powoływanie się przez skarżącego na I załącznik do rozporządzenia Komisji WE Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych (Dz.U. UE.L.2002.216.l) w zakresie definicji gospodarstwa rolnego i wyciągnięcie stąd wniosku, że małżonkowie mogą mieć dwa oddzielne gospodarstwa rolne, a tym samym i oddzielne numery identyfikacyjne nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z zapisami art. 12 ust. 4 powołanej ustawy, które nie stoją w sprzeczności z ww. I załącznikiem umożliwia nadanie tylko jednego numeru identyfikacyjnego małżonkom w przypadku odrębnych gospodarstw i niezależnie od ustroju majątkowego małżonków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.). Stosownie do treści art. 12 ust. 4 powołanej ustawy - w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Jak to trafnie przyjęły organy, przepis art. 12 ust. 4 ww. ustawy obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego współmałżonków. Zatem nawet posiadanie odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony współmałżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka, ewentualnie posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek osobisty, do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że żona A. H. w dniu [...] wystąpiła z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Z powyższego wniosku wynika, że A. H. - jako współmałżonek wyraził zgodę na wpis do ewidencji producentów żony – B. H. Nie jest też kwestionowane, że B. H. została zarejestrowana w Krajowym Systemie Ewidencji Producentów i został jej nadany numer identyfikacyjny. Skarżący wpisowi temu nie sprzeciwił się. Z niekwestionowanych ustaleń wynika i to, że podpis skarżącego - zgoda na wpis do ewidencji producentów współmałżonka widnieje także na dokumencie zmiany do wniosku o wpis z dnia [...]. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, że kwestie związane z rodzajem ustroju majątkowego obowiązującego małżonków i ewentualnym posiadaniem oddzielnych gospodarstw rolnych, stanowiących majątek osobisty, dla prawidłowego zastosowania art. 12 ust. 4 ww. ustawy nie ma zasadniczego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GSK 23/09, Lex 552756, wyrok NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 1092/08, Centralna Baza Orzeczeń, nsa.gov.pl). NSA w powyższym wyroku stwierdził ponadto, a sąd w tym składzie w pełni stanowisko to podziela, że przynależność producenta rolnego w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej nie jest obligatoryjna. Uczestnictwo w omawianych programach wymaga zawsze akceptacji ze strony zainteresowanego producenta rolnego. Może to nastąpić w formie, czy to poprzez złożenie przez rolnika odpowiedniego wniosku o wpis do ewidencji producentów, czy też pozostawania w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane takie prawo. Jeżeli producent rolny zdecydował się być uczestnikiem programów pomocowych, choćby w wyniku pozostawania w związku małżeńskim z osobą, która ma przyznane wspomniane prawo, kwestię statusu producenta rolnego, jego prawa i obowiązki normują obowiązujące w tej mierze przepisy prawa europejskiego i krajowego. Kwestia wpisu do ewidencji producentów oraz nadania numeru identyfikacyjnego, a to dla celów ubiegania się producenta rolnego o świadczenia objęte programami pomocowymi przewidzianymi w Unii Europejskiej normowana jest zasadniczo bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa publicznego. Przepisy prawa prywatnego mogłyby znaleźć zastosowanie tylko wówczas, jeżeli wyraźnie tak stanowiłby odpowiedni przepis regulujący kwestie związane z przynależnością rolnika w omawianych programach pomocowych, mający charakter normy prawa publicznego. A zatem organy prawidłowo uznały, że przepis art. 12 ust. 4 ustawy obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Posiadanie nawet odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony małżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów rolnych i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek odrębny, do dokonania samodzielnego wpisu do ewidencji producentów i nadania mu odrębnego od drugiego małżonka numeru identyfikacyjnego. Zasadą jest bowiem, że wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach pomocowych obejmują również drugiego małżonka rolnika. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego definicji gospodarstwa rolnego zawartej w załączniku I do rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r. zmieniającego decyzję Komisji 2000/115/WE odnoszącą się do definicji cech charakterystycznych, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, odnoszących się do badań statystycznych w zakresie struktury gospodarstw rolnych Dz.U.UE.L.02.216.1,Dz.U.UE-sp.03-36-450 stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie sądu, treść art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – nie pozostaje w sprzeczności z zapisami powołanego powyżej załącznika I. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę. b.a.