III SA/Wa 746/11
WyrokWSA w Warszawie2011-10-10
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Małgorzata Długosz-Szyjko, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odsetki od ceny sprzedaży nieruchomości, zasądzone wyrokiem sądu cywilnego z powodu opóźnienia w zapłacie, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli sama cena sprzedaży nieruchomości (stanowiącej gospodarstwo rolne) jest zwolniona z tego podatku z uwagi na upływ 5-letniego terminu od jej nabycia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odsetki od ceny sprzedaży nieruchomości, zasądzone z powodu opóźnienia w zapłacie, powinny być kwalifikowane do tego samego źródła przychodu co sama cena sprzedaży. Skoro cena sprzedaży nieruchomości rolnej nie podlegała opodatkowaniu z uwagi na upływ 5-letniego terminu od jej nabycia, to również odsetki od tej ceny nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Błędne jest stanowisko Ministra Finansów, który traktował odsetki jako odrębny przychód z innych źródeł.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania ceny sprzedaży nieruchomości rolnej oraz odsetek od tej ceny, zasądzonych wyrokiem sądu cywilnego z powodu opóźnienia w zapłacie. Skarżący uważał, że zarówno cena, jak i odsetki nie podlegają opodatkowaniu, ponieważ sprzedaż nastąpiła po upływie 5 lat od nabycia nieruchomości, a sama sprzedaż gospodarstwa rolnego korzysta ze zwolnienia. Minister Finansów uznał cenę za niepodlegającą opodatkowaniu, ale odsetki za przychód z innych źródeł. Skarżący złożył skargę na interpretację w zakresie opodatkowania odsetek.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdził, że nie może być wykonana w całości, i zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant specjalista Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2011 r. sprawy ze skargi G. M. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) stwierdza, że uchylona interpretacja indywidualna nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz G. M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżący – G. M., w dniu 27 lipca 2010 r. złożył wniosek o wydanie
interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.
Przedstawiła następujący stan faktyczny: wyrokiem z 26 lutego 2009 r. sygn.
akt [...] Sąd Okręgowy w W. Wydział [...] Cywilny zobowiązał
m. W. do złożenia oświadczenia woli, mocą którego mocą którego kupiło
ono od Skarżącego i pozostałych współwłaścicieli nieruchomość, stanowiącą
gospodarstwo rolne, położoną w W. w dzielnicy M.. Z uwagi na
opóźnienie w spełnieniu świadczenia z tytułu zaspokojenia roszczenia, wyrokiem
powyższym Sąd Okręgowy zasądził na rzecz Skarżącego także odsetki ustawowe od
14 sierpnia 2002 r. do dnia zapłaty. Wyrok uprawomocnił się 17 listopada 2009 r.
M. W. zapłaciło zasądzone kwoty zarówno Skarżącego, jak i pozostałym
współwłaścicielom. Równocześnie złożona została skarga kasacyjna do Sądu
Najwyższego, która nie została jeszcze rozpoznana. Pomimo prawomocności wyroku
z 26 lutego 2009 r. istnieje zatem ewentualność, iż na skutek skargi kasacyjnej
dojdzie do zmiany lub uchylenia tego wyroku, w ten sposób, że Skarżący będzie
zobligowany do zwrotu zasądzonych kwot.
Ponadto Skarżący wyjaśnił, iż z dniem 1 lipca 1960 r. przedmiotowa
nieruchomość została nabyta m. in. przez jego poprzednika prawnego w drodze
zasiedzenia. Nieruchomość ta stanowi gospodarstwo rolne i w związku z jej
sprzedażą na rzecz m. W. nie utraciła takiego charakteru, tj. nie doszło do
podziału gospodarstwa rolnego, zmiany kwalifikacji gruntów oraz sposobu sposób
użytkowania gruntów.
Jednocześnie, w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego,
nieruchomość została przeznaczona na cele publiczne, co było podstawą do
wywłaszczenia (wykupu) nieruchomości, zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy z dnia 21
sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 r. Nr 261, poz. 2603
ze zm.) - dalej: "u.g.n." Podstawą roszczenia Skarżącej, uwzględnionego wyrokiem
z 25 lutego 2009 r. był art. 36 i 37 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) - dalej: "u.p.z.p."
zgodnie z którym właścicielowi nieruchomości, która z uwagi na zmianę planu
zagospodarowania przestrzennego nie może być przez niego użytkowana
w dotychczasowy sposób, służy roszczenie o jej wykup. W przypadku, gdy wykup nie
nastąpi w terminie 6 miesięcy od zgłoszenia roszczenia, właścicielowi przysługuje
również roszczenie o odsetki z tytułu opóźnienia w zapłacie odszkodowania, czy
dokonania wykupu nieruchomości i zapłaty ceny. Ponieważ doszło do przekroczenia
ww. terminu 6 miesięcy wyrok z 26 lutego 2009 r. obejmuje cenę i odsetki od niej.
Na wezwanie Organu Skarżący uzupełnił wniosek wskazując, że nabycie
przez jego poprzednika prawnego przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w drodze
zasiedzenia z dniem 1 lipca 1961 r. na podstawie postanowienia o stwierdzeniu
zasiedzenia sygn. akt [...]. Skarżąca natomiast udział w nieruchomości
nabyła w drodze dziedziczenia po zmarłej 13 marca 1982 r. Skarżący wyjaśnił
również, że wykup nieruchomości nastąpił w trybie orzeczenia Sądu, tj. wyrok Sądu
Okręgowego z 26 lutego 2009 r. zastąpił oświadczenia woli stron i tym samym
stanowi substytut umowy sprzedaży. Wyrok ten uprawomocnił się 5 listopada 2009 r.,
którą to datę należy przyjąć jako datę przejścia prawa własności na m. W..
Skarżący zadał następujące pytania:
1. Czy z tytułu zasądzonych ww. wyrokiem kwot, tj. ceny oraz odsetek od
nieterminowego spełnienia roszczenia Skarżący zobowiązany będzie do
odprowadzenia podatku dochodowego od osób fizycznych w przypadku, gdy Sąd
Najwyższy utrzyma w mocy ww. orzeczenie z 26 lutego 2009 r.?
2. Czy uzyskane ww. wyrokiem kwoty są zwolnione od podatku dochodowego od
osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych?
Zdaniem Skarżącego, zasądzone na jej rzecz kwoty nie podlegają
opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ transakcja
odpłatnego zbycia nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne po 5 latach od jej
nabycia nie mieści się w katalogu źródeł dochodu. Ponadto, odsetki od nieterminowej
zapłaty ceny mają charakter ściśle akcesoryjny w stosunku do świadczenia głównego
(zapłaty ceny). Z uwagi na to, iż z tego tytułu podatek jest nienależny także odsetki
nie powinny podlegać opodatkowaniu.
W ocenie Skarżącego ww. wyrok zastępujący oświadczenia woli
w przedmiocie umowy sprzedaży nieruchomości, spełnia przesłanki z art. 21 ust. 1
pkt 28 i 29 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) - dalej: "u.p.d.o.f."?
Skarżący uważał, że przeznaczenie w obecnie obowiązującym planie
przedmiotowego gospodarstwa rolnego na cele publiczne spełnia przesłankę z pkt 29 ust. 1 art. 21 u.p.d.o.f., w ten sposób, iż przedmiotowa sprzedaż, chociaż
doszła do skutku w trybie procesu cywilnego opartego na roszczeniu z art. 36
u.p.z.p., spełnia wszystkie przesłanki z art. 112 ust. 1 u.g.n.
Zdaniem Skarżącego, ponieważ zwolnienia opisane w pkt 28 i 29 dotyczą
całego przychodu uzyskanego z tego tytułu, obejmują zarówno cenę, jak i odsetki
z tytułu nieterminowej zapłaty. Sprzedaż w wyniku procesu cywilnego dotyczyła
całości gospodarstwa rolnego, tj. doszło do sprzedaży całego gospodarstwa rolnego
przez wszystkich jego współwłaścicieli, a nie jedynie sprzedaży udziału w prawie
własności gospodarstwa rolnego. Dlatego też kwoty zasądzone ww. wyrokiem nie
podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W interpretacji indywidualnej z [...] października 2010 r. Minister Finansów,
z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., stanowisko
Skarżącego uznał za nieprawidłowe.
Wyjaśnił, że z treści art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) u.p.d.o.f. wynika, iż źródłem
przychodu podatnika jest m.in. odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz
udziału w nieruchomości, jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu
działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od
końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie lub wybudowanie.
Przychód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub jej części oraz udziału
w nieruchomości nie powstanie zatem, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki,
a mianowicie, odpłatne zbycie nieruchomości nie następuje w wykonywaniu
działalności gospodarczej (nie stanowi przedmiotu działalności gospodarczej) oraz
zostało dokonane po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego,
w którym nastąpiło jej nabycie.
Zgodnie natomiast z art. 925 Kodeksu cywilnego ("k.c.") spadkobierca nabywa
spadek z chwilą otwarcia spadku, które - stosownie do art. 924 tej ustawy -
następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Sąd zaś postanowieniem stwierdza jedynie
fakt nabycia spadku przez spadkobiercę (art. 1025 § 1 k.c.).
Minister Finansów stwierdził, że 13 marca 1982 r. Skarżący nabył w drodze
spadku udział w przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej gospodarstwo rolne,
zatem pięcioletni termin, określony zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., upłynął
z końcem 1987 r. W rezultacie przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości nie
stanowi źródła przychodu w rozumieniu tego przepisu, bowiem sprzedaży nieruchomości dokonano po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie.
Odnosząc się natomiast do zasądzonych na rzecz Skarżącej odsetek z tytułu
nieterminowej zapłaty za przedmiotową nieruchomość, Minister Finansów, powołał
się na art. 11 ust. 1 (definicja przychodu). Jego zdaniem, użycie w art. 20 ust. 1
sformułowania "w szczególności" wskazuje, iż definicja przychodów z innych źródeł
ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć także
przychody inne niż wymienione wprost w tym przepisie. Przychód podatkowy z
innych źródeł wystąpi w każdym przypadku, gdy podatnik uzyska realne korzyści
majątkowe.
Minister Finansów wyjaśnił, że instytucję prawną odsetek reguluje art. 481 k.c.
Odsetki wypłacone za okres pomiędzy datą zasądzenia i datą wypłaty
odszkodowania nie są wliczane do wartości odszkodowania. Jego zdaniem odsetek
za zwłokę nie można utożsamiać z odszkodowaniem. Wierzyciel może ich żądać
dopiero, gdy dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego. Mają one
charakter uboczny względem świadczenia głównego - są skutkiem niewykonania
zobowiązań. Dlatego też wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie
oznacza, że wolne od podatku są także odsetki od niej naliczone.
Przepis art. 21 nie przewiduje zwolnienia od podatku odsetek od
przedmiotowych świadczeń, a zatem podlegają one opodatkowaniu podatkiem
dochodowym od osób fizycznych, stanowiąc przychód z innych źródeł, o którym
mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1.
Konkludując Minister Finansów stwierdził, że przychód uzyskany ze sprzedaży
w 2009 r. udziału w nieruchomości nie będzie stanowił źródła przychodu
w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f., ponieważ sprzedaż została
dokonana po upływie pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym
nieruchomość nabyto. Z uwagi na fakt, że przychód ze sprzedaży nieruchomości nie
stanowi źródła przychodu, w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 21 ust.
1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f. Natomiast odsetki wypłacone na podstawie wyroku sądowego
podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art.
10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.
Pismem z 8 listopada 2010 r. Skarżący wezwał Ministra Finansów do
usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na to wezwanie z 16 grudnia 2010 r. Minister Finansów
stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Pismem z 19 stycznia 2011 r. Skarżący złożył skargę na interpretację
indywidualną, jako niezgodną z prawem w zakresie w jakim stwierdza, iż
opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlegają zasądzone
wyrokiem z dnia 26 lutego 2009 r. odsetki ustawowe od ustalonej ceny sprzedaży
udziału w gospodarstwie rolnym. Zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 20 i art.
21 u.p.d.o.f. oraz art. 32 i art. 217 Konstytucji RP. Wniósł o uchylenie zaskarżonej
interpretacji i uznanie stanowiska przedstawionego we wniosku o wydanie
interpretacji za prawidłowe.
Uzasadniając powyższe zarzuty wskazał, że wbrew twierdzeniom Ministra
Finansów, w przypadku wykupu nieruchomości w trybie art. 36 u.p.z.p. odsetki nie są
zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego świadczeniem akcesoryjnym w
stosunku do ceny wykupu. W tej szczególnej sytuacji odsetki stanowią integralną
część świadczenia głównego, co wynika z art. 37 ust. 9 u.p.z.p. Zgodnie z tym
przepisem w przypadku opóźnienia w wykupie nieruchomości lub wypłacie
odszkodowania właścicielowi przysługują odsetki ustawowe. Zdaniem Skarżącego,
gdyby wolą ustawodawcy było, aby odsetki z tytułu nieterminowego spełnienia
świadczenia z art. 36 ww. ustawy miały charakter wyłącznie akcesoryjny, nie
zawierałby w tej materii szczególnego postanowienia, a zastosowanie miałaby norma
z art. 480 k.c.
Skarżący podniósł, że gdyby doszło do wykupu nieruchomość w terminie
ustawowym, mogłaby dysponować uzyskaną kwotą już kilka lat temu i np. ulokować
ją na lokacie bankowej, z której odsetki opodatkowane zostały dopiero w 2005 r.
stawką wiele razy niższą niż w przypadku odsetek ustawowych zasądzonych
wyrokiem.
Uważał, iż prawidłowość jego stanowiska potwierdzały także przepisy art. 21
ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f., zwalniające od podatku cały przychód ze sprzedaży
gospodarstwa rolnego.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji oraz powtórzył
przedstawioną w niej argumentację. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Podkreślił, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych wykładnia
przepisów podatkowych powinna być dosłowna, a preferowaną metodą wykładni – wykładnia gramatyczna. Przepis art. 21 u.p.d.o.f., jak każdy przepis regulujący zwolnienia podatkowe, powinien być interpretowany ściśle.
Minister Finansów nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 32
i art. 217 Konstytucji RP. Podkreślił obowiązywanie zasady praworządności (art. 7
Konstytucji i art. 120 Ordynacji podatkowej). Wskazał, iż obowiązki podatnika
w zakresie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych wynikają z art. 83 i 84
Konstytucji oraz ustaw podatkowych. Przewidziana w art. 32 Konstytucji RP zasada
równości obywateli wobec prawa nakazuje identyczne traktowanie adresatów norm
prawnych znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji prawnej. Brak było
podstaw do uznania, że zaskarżona interpretacja w sposób odmienny określała
dopuszczalność zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f. w stosunku do
Skarżącego niż do innych podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej
sytuacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić przez uchylenie zaskarżonej interpretacji,
aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się także na powodach innych niż
w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,
poz. 1270 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sąd rozstrzyga w
granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi
oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z
prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również
okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę
ocenę.
I. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna w przedmiocie
opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwot zasądzonych na
rzecz Skarżącego wyrokiem sądu powszechnego, a stanowiących cenę zakupu oraz
naliczone od niej odsetki należne z uwagi nieterminowy wykup nieruchomości (w tym
udziału, jaki posiadał w niej Skarżący) przez m. W..
Spór stron dotyczył jedynie opodatkowania odsetek, w której to kwestii
stanowiska stron były rozbieżne.
Przedmiotem sprzedaży (wykupu) była stanowiąca gospodarstwo rolne
nieruchomość, w której udział Skarżący nabył w 1982 r. w drodze dziedziczenia. Określona wyrokiem z 26 lutego 2009 r. cena sprzedaży tej nieruchomości na rzecz
m. W. nie stanowiła przychodu, ponieważ sprzedaż nastąpiła po upływie
5 lat od daty nabycia nieruchomości. Stanowisko stron w tym względzie oparte było
na art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c u.p.d.o.f.
Skarżący uważał, że odsetki naliczone od ceny sprzedaży zgodnie z art. 37
ust. 9 u.p.z.p. są integralną częścią przychodu z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Ponadto do przychodu ze sprzedaży zastosowanie miały zwolnienia z art. 21 ust. 1
pkt 28 i 29 u.p.d.o.f., ponieważ sprzedaż obejmowała gospodarstwo rolne i spełniała
przesłanki z art. 112 u.g.n. (wywłaszczenie nieruchomości).
Natomiast zdaniem Ministra Finansów, sporne odsetki stanowią przychód
Skarżącego z innych źródeł w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 i art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f.
Odsetek za zwłokę nie można utożsamiać z odszkodowaniem. Mają one charakter
uboczny względem świadczenia głównego. Dlatego też wyłączenie z opodatkowania
należności głównej nie oznacza, iż wolne od podatku są także odsetki od niej
naliczone. Przepisy u.p.d.o.f. nie przewidują zwolnienia odsetek od podatku.
II. Przepis art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., oprócz źródeł przychodów określonych
rodzajowo (np. ze sprzedaży nieruchomości, ze stosunku pracy, z pozarolniczej
działalności gospodarczej), przewiduje również inne źródła przychodów,
zdefiniowane w art. 20 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, za przychody
z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności:
kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej
przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów
o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne
z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż
wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące
do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia
w ujawnionych źródłach.
Rację ma Minister Finansów twierdząc, iż przytoczone wyżej wyliczenie
przychodów z innych źródeł nie jest wyczerpujące, o czym świadczy użycie zwrotu
"w szczególności", co pozwala do przychodów tych zaliczyć również korzyści nie
wymienione przez ustawodawcę.
Zdaniem Sądu, nie oznacza to jednak, że pojęcie "przychody z innych źródeł"
ma nieograniczony zakres, obejmujący wszelkie korzyści majątkowe jakie uzyskać
mogą osoby fizyczne. Przede wszystkim zaś niedopuszczalne jest zaliczanie do tej kategorii przychodów należących (dających się zakwalifikować) do przychodów
z pozostałych źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 u.p.d.o.f.
Zasądzone na rzecz Skarżącego odsetki są bezpośrednio związane
z przychodem z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, a dokładnie - stanowią
element tego przychodu, który - jak już wyżej wskazano - nie podlegał
opodatkowaniu z uwagi na upływ 5-letniego terminu przewidzianego w art. 10 ust. 1
pkt 8 u.p.d.o.f. Brak jest podstaw aby przychód wynikający z tego samego zdarzenia
- sprzedaży nieruchomości przypisywać do dwóch odrębnych źródeł przychodów.
Nie ulega wątpliwości, że powodem naliczenia odsetek jest niewywiązanie się przez
dłużnika (m. W.) z obowiązku terminowego zrealizowania świadczenia
pieniężnego, jakim w przypadku Skarżącego była zapłata ceny udziału
w nieruchomości. Nieterminowość ta wynikała co prawda z faktu, że m.st. Warszawa
nie wykupiło nieruchomości we właściwym czasie, ale okoliczność ta nie ma wpływu
na charakter zasądzonych odsetek. Odsetki te nie mogłyby powstać, gdyby nie
obowiązek zapłaty ceny. Jakkolwiek nie sposób odmówić im charakteru
rekompensaty, odsetki (obok ceny) są przychodem ze sprzedaży nieruchomości.
Okoliczność, że warunkiem ich naliczenia jest zaniechanie dłużnika, konstatacji
powyższej zmienić nie może. W szczególności zaś nie uzasadnia przypisania
należności głównej i odsetek do różnych źródeł przychodów.
Wpływu na powyższą konstatację nie ma także okoliczność, że 6-miesięczny
termin, po upływie którego właściciel nieruchomości może domagać się odsetek
ustawowych za opóźnienie w wypłacie odszkodowania lub w wykupie nieruchomości,
wskazany został przepisem prawa, tj. art. 37 ust. 9 u.p.z.p. Podkreślić przy tym
należy, iż z opisu stanu faktycznego jednoznacznie wynikało, że Skarżący nie
otrzymał odszkodowania, a zapłatę za odkupiony od niego udział w nieruchomości.
Innymi słowy, odsetki od danej należności podlegają opodatkowaniu w taki
sam sposób jak należność główna, z którą są związane. Rację ma w tym względzie
Skarżący. Przypisać je zatem należy do tego samego źródła przychodów.
Przykładowo odsetki od należności pracowniczych zaliczane są do przychodów ze
stosunku pracy, a odsetki od świadczeń z umów o dzieło i zlecenia, wykonywanych
w warunkach określonych w art. 13 pkt 8 u.p.d.o.f. - do przychodów z działalności
wykonywanej osobiście.
W rezultacie nie należą do odrębnych źródeł przychodów przychody
z odpłatnego zbycia (wykupu) udziału w nieruchomości oraz odsetki od kwoty, za jaką nieruchomość ta została zbyta (wykupiona). Stanowisko takie wyrażone zostało
również w wyroku tut. Sądu z 20 października 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1899/10
(http://nsa.gov.pl).
Sąd stwierdza zatem, że skoro uzyskany przez Skarżącego przychód ze
sprzedaży udziału w nieruchomości, jako przychód ze źródła przychodów
wymienionego w art. 10 ust. 8 pkt 1 lit. a), nie podlegał opodatkowaniu z uwagi na
upływ 5-letniego terminu od daty nabycia tej nieruchomości, to nie podlegała
opodatkowaniu zarówno określona przez sąd powszechny cena sprzedaży, jak
i kwota odsetek naliczonych od tej ceny. Obie te bowiem kwoty składały się na
przychód Skarżącego z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości (części
nieruchomości).
W świetle powyższego za nietrafioną Sąd uznał argumentację Ministra
Finansów, iż nie można utożsamiać odsetek za zwłokę z odszkodowaniem oraz że
wyłączenie z opodatkowania należności głównej nie oznacza, że wolne od podatku
są także odsetki.
Pogląd powyższy w istocie nawiązuje do instytucji zwolnień podatkowych, przy
których stosowaniu konieczne jest dokonywanie wykładni ścisłej, zwykle językowej.
W sytuacji, gdy zwolnieniem podatkowym wprost objęto kwotę należności głównej,
np. odszkodowanie (por. art. 21 ust. 1 pkt 3 u.p.d.o.f.), za uprawniony można uznać
wniosek, że zwolnienie to nie obejmuje należności pobocznych - odsetek.
W rozpoznanej sprawie nie chodziło jednak o zastosowanie zwolnienia
podatkowego, a o kwalifikację przychodu do określonego źródła. Gdyby nie upływ
terminu określonego w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., opodatkowaniu podlegałby cały
przychód Skarżącego z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości, a mianowicie
cena tego udziału oraz naliczone od niej odsetki za zwłokę. Dopiero wówczas
zasadne byłoby rozważanie, czy do opodatkowania tego przychodu zastosowanie
znalazłyby zwolnienia podatkowe przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 28 i 29 u.p.d.o.f.
Minister Finansów wyraził prawidłowy pogląd, że w sytuacji, gdy przychód
Skarżącego z tytułu sprzedaży udziału w nieruchomości nie podlegał opodatkowaniu,
przepisy o zwolnieniach zastosowania mieć nie mogły. Błąd Organu polegał
natomiast na wadliwym przyjęciu, że odsetki za zwłokę nie stanowiły przychodu z tej
sprzedaży.
Sąd stwierdza, iż prawidłowe było stanowisko Skarżącego, że zasądzone na
jego rzecz cena i odsetki z tytułu sprzedaży (wykupu) udziału w nieruchomości nie podlegają opodatkowaniu z uwagi na upływ 5-letniego terminu określonego w art. 10
ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.
Kwestionując to stanowisko w zakresie dotyczącym odsetek, Minister
Finansów naruszył przepisy prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 pkt 8 i 9 oraz art. 20
ust. 1 u.p.d.o.f. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
III. Sąd nie stwierdził natomiast, aby w rozpoznanej sprawie doszło do
naruszenia art. 32 i art. 217 Konstytucji RP. Zarzuty w tym przedmiocie, których
Skarżący nie uzasadnił, nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zasady opodatkowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości lub udziału
w nieruchomości są takie same dla wszystkich podatników, którzy nie wykonują
działalności gospodarczej. Wadliwa wykładnia bądź też niewłaściwe zastosowanie
przepisu przez organ podatkowy nie mogą być utożsamiane z wadliwością samego
przepisu.
Opodatkowanie zarówno przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, jak
i przychodu z innych źródeł, przewidziane zostało przepisami rangi ustawowej.
IV. Niezależnie od powyższego wskazać również należy na wadliwość
zaskarżonej interpretacji wynikającą z naruszenia przepisów postępowania, tj.
art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na
wynik sprawy.
W art. 14c Ordynacji podatkowej ustawodawca określił elementy, jakie
powinna zawierać interpretacja indywidualna, a mianowicie: ocenę stanowiska
wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (§ 1), a w razie negatywnej
oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja zawiera również wskazanie
prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2).
Interpretacja jest więc swoistym aktem indywidualnym organu podatkowego,
innym niż decyzja i postanowienie, składającym się ze wskazanych wyżej elementów
o równorzędnym znaczeniu. Przyjęta przez Ministra Finansów forma interpretacji,
nawiązująca do konstrukcji decyzji (postanowienia) jest nieistotna z punktu widzenia
znaczenia poszczególnych elementów interpretacji.
Ocena stanowiska wnioskodawcy wyrażana jest poprzez uznanie go za
prawidłowe lub nieprawidłowe. Musi być ona jednoznaczna.
Tymczasem w zaskarżonej interpretacji Minister Finansów za nieprawidłowe
uznał stanowisko Skarżącego "w zakresie skutków podatkowych odpłatnego zbycia
nieruchomości na rzecz m. W. oraz zasądzonych wyrokiem sądu odsetek z tytułu zapłaty za przedmiotową nieruchomość". Wynika z tego, że w ocenie Organu
stanowisko Skarżącego w żadnej części nie było prawidłowe.
Następnie, uzasadniając tę ocenę Minister Finansów wyraził pogląd, iż nie
podlegał opodatkowaniu przychód Skarżącego ze sprzedaży nieruchomości,
rozumiany jako cena uzyskana tytułem tej sprzedaży. Oznaczało to, że w tej części
zgodził się ze Skarżącym, który - tak jak Organ - powoływał się przy tym na upływ
terminu z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f.
Zdaniem Sądu działanie takie było niedopuszczalne. Skutkowało zaś
wewnętrzną niespójnością i sprzecznością interpretacji. W rezultacie bowiem co do
tej samej kwestii Organ wyraził dwie różniące się oceny.
W interpretacji indywidualnej Minister Finansów nie ocenia stanowiska
wnioskodawcy "w całokształcie" lub "co do zasady". Ocenia osobno każdą z kwestii
przedstawionych we wniosku o interpretację, co do których wnioskodawca zajął
stanowisko. Skarżący wypowiedział się co do opodatkowania ceny i odsetek za
zwłokę.
Skoro, zdaniem Ministra Finansów, stanowisko Skarżącego było prawidłowe
w części, a mianowicie, iż przychód ze sprzedaży udziału w nieruchomości,
rozumiany jako cena, nie podlega opodatkowaniu - taką jego ocenę powinien był
wyrazić w interpretacji, określając przy tym precyzyjnie, w jakiej części (co do jakiej
kwestii) stanowisko to uznał prawidłowe, a w jakiej ocenił je jako nieprawidłowe.
Niezasadny był jedynie argument Skarżącego o zastosowaniu do tej ceny zwolnień
podatkowych, a nie jego stanowisko. Natomiast za nieprawidłowe Minister Finansów
w istocie uznał jedynie stanowisko Skarżącego, iż opodatkowaniu nie podlegają
zasądzone odsetki.
Interpretacja indywidualna może wywierać skutki w sferze rzeczywistych
uprawnień materialnoprawnych wnioskodawcy, a zatem wyrażona w niej ocena
stanowiska wnioskodawcy nie może budzić wątpliwości co do swojego znaczenia
i zakresu.
V. Ponownie wydając interpretację indywidualną Minister Finansów uwzględni
przedstawioną wyżej ocenę prawną.
VI. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną interpretację na podstawie
art. 146 § 1 p.p.s.a.
Zakres, w jakim uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu określono
w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Sąd zasądził na rzecz Skarżącego koszty postępowania sądowego zgodnie
z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi,
opłacie skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztom zastępstwa procesowego
w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej
udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z póżn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło