II SA/Bd 924/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi D. G.- B. na decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. W wyniku kontroli drogowej [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją z dnia [...] nałożył na D. G. – B., prowadzącą działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą: D. G. – B., D. B. T.K.M.G. spółka cywilna, karę pieniężną w wysokości 2.000,00 zł za naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż dnia 18.10.2010 r. w miejscowości [...] (droga krajowa nr 5), zatrzymano do kontroli samochód ciężarowy marki Volvo o nr rej. [...], będący w prawnej dyspozycji kontrolowanego przedsiębiorcy. Pojazdem wykonywany był przewóz drogowy na pusto po rozładunku złomu stalowego na trasie [...] (miejsce rozładunku), a przewóz wykonywano w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę: D. G. – B., prowadzącą działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą: D. G. – B., D. B. T.K.M.G. spółka cywilna. Podczas kontroli kierowca będący pracownikiem wspólniczek nie okazał do kontroli zarówno wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne jak i wypisu z licencji na krajowy transport drogowy rzeczy. Na podstawie powyższych ustaleń wszczęto postępowanie administracyjne, podczas którego organ ustalił, że przedsiębiorca nie posiada aktualnego na dzień kontroli - zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne (pismo Urzędu Miasta [...] z dnia 4.11.2010 r.). Ponadto na podstawie przedmiotowego pisma ustalono, że kontrolowany przedsiębiorca nie posiada licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. Jednocześnie na podstawie informacji uzyskanej z bazy danych Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego w [...] stwierdzono, iż stronie postępowania nie udzielono licencji Wspólnoty Europejskiej na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy oraz żadnego zaświadczenia na międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne. Od powyższej decyzji D. G. – B. złożyła odwołanie, w którym podniosła, że środek transportu używany w czasie kontroli do przewozu nie był jej własnością, gdyż samochód ten był użyczony i na tą okoliczność sporządzona została umowa. Zdaniem strony, w świetle obowiązujących przepisów, jeżeli przewóz realizowany za pośrednictwem środka transportu nie będącego własnością przedsiębiorcy, to w takim wypadku nie jest wymagane posiadanie zaświadczenia na przewóz na potrzeby własne, dlatego też z uwagi na fakt, iż kontrolowany przewóz był realizowany obcym środkiem transportu, to w ocenie strony nie było wymagane zaświadczenie. Ponadto zarzucono, że organ I instancji przy wydawaniu zaskarżonej decyzji pominął treść art. 864 K.c., który ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z ww. przepisem za zobowiązania spółki wspólnicy ponoszą odpowiedzialność solidarną, a kara pieniężna jest niewątpliwie zobowiązaniem spółki. Wobec powyższego nałożenie kary pieniężnej na każdego wspólnika w ocenie strony narusza ww. przepis i w tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja, z uwagi na brak określenia w jej sentencji, iż kara pieniężna została nałożona solidarnie na stronę i drugiego wspólnika, w sposób oczywisty narusza obowiązujące przepisy prawa, gdyż cywilnoprawna zasada solidarności oznacza, że zapłata przez jednego ze wspólników zwalania drugiego z odpowiedzialności. Mając powyższe na uwadze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Główny Inspektor Transportu Drogowego w [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, w całości przyjmującego ustalony przez organ I instancji stan faktyczny, analiza materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wskazuje, że doszło do naruszenia opisanego w lp. 1.4 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że kara nałożona przez organ I instancji została nałożona w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii tytułu prawnego do środka transportu, organ wyjaśnił, że aby dany przejazd mógł zostać zakwalifikowany jako przewóz drogowy na potrzeby własne, musi być spełniony m.in. wymóg legitymowania się przez przedsiębiorcę tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi. Natomiast jeżeli nie zostanie spełniona powyższa przesłanka w postaci posiadania tytułu prawnego do dysponowania pojazdem samochodowym, którym wykonywany jest przejazd, nie może zostać uznany dany przejazd za przewóz na potrzeby własne i w tym wypadku konieczne jest uzyskanie licencji na wykonywanie transportu drogowego. Reasumując organ stwierdził, że nawet jeżeli brak jest tytułu prawnego do pojazdu, którym jest wykonywany dany przejazd, to przedsiębiorca nie jest zwolniony z obowiązku posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, jednak w rozpatrywanym przypadku taka okoliczność nie zaszła, ponieważ strona (co zostało udowodnione poprzez doręczoną umowę użyczenia kontrolowanego pojazdu) posiadała tytuł prawny do dysponowania pojazdem samochodowym. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę, że spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, co oznacza, iż sama nie może być podmiotem praw i obowiązków. Stosownie zaś do art. 4 ust. 2 u.s.d.g., za przedsiębiorców uznaje się tylko samych wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej i w ten sposób w ocenie organu z kręgu przedsiębiorców jednoznacznie wyeliminowano spółkę cywilną kwalifikując do tego grona wyłącznie jej wspólników, dlatego karę pieniężną za stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia nakłada się odrębnie na każdego ze wspólników spółki cywilnej, co wynika z charakteru spółki cywilnej, która jest wyłącznie stosunkiem cywilnoprawnym i zobowiązaniem istniejącym między wspólnikami tej spółki, którzy zobowiązują się do świadczenia polegającego na dążeniu do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego poprzez działanie w określony sposób Zdaniem organu, podmiotem, wobec którego przeprowadza się kontrolę jest każdy podmiot wykonujący przewóz drogowy, w tym wypadku każdy wspólnik spółki cywilnej, przy czym sporządzenie jednego protokołu kontroli nie zmienia faktu, że w istocie odbyły się dwie różne kontrole, dwóch różnych podmiotów, wykonujących przewóz drogowy, a zatem nałożenie kary pieniężnej, o której mowa w art. 92 ust. 1 cyt. ustawy jest w pełni zasadne w odniesieniu do każdego ze wspólników oddzielnie. W skardze do sądu D. G. – B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 87 ust. 1, 3 oraz art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wskutek ich wadliwej wykładni i niewłaściwego zastosowania w niniejszej sprawie, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 860 w związku z art. 864 K.c wskutek wadliwej wykładni i nie zastosowania w niniejszej sprawie, 3) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że wspólnicy spółki cywilnej T.K.M.G D. G. – B. i D. B. w dniu 18.10.2010 r. wykonywały przewóz. Zdaniem skarżącej postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zezwolenia powinno toczyć się wobec obu wspólniczek spółki cywilnej, ponieważ spółka cywilna stanowi formę organizacyjną prowadzenia przez wspólników – przedsiębiorców, działalności gospodarczej, w ramach której na zasadach określonych umową spółki oraz obowiązującymi przepisami prawa, dążą oni do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego solidarnie odpowiadając za zobowiązania spółki przez nich założonej stosownie do przepisu art. 860 i art. 864 k.c. Zatem zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zdaniem skarżącej powinna być wystawiona na obydwu wspólników razem z zaznaczeniem ich solidarnej odpowiedzialności za to zobowiązanie. Ponadto strona podniosła, że z przepisu art. 16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców albo do ewidencji działalności gospodarczej jest obowiązany umieszczać w oświadczeniach pisemnych, skierowanych w zakresie swej działalności do oznaczonych osób i organów; numer identyfikacji podatkowej NIP oraz posługiwać się tym numerem w obrocie prawnym i gospodarczym, a w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, obowiązek ten wynikający z ustawy o podatku od towarów i usług dotyczy jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, którą jest spółka cywilna, a więc spółka cywilna traktowana jest jako jeden podmiot. Podniesiono, ze podobna sytuacja dotyczy także obowiązków statystycznych wynikających z obowiązujących przepisów, gdzie wspólnicy spółek cywilnych nie są identyfikowani odrębnie (takie stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 4.06.2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 667/08). Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie, w sposób zupełnie nieprawidłowy organy obu instancji zastosowały art. 87 cyt. ustawy o transporcie drogowym, ponieważ z treści tego przepisu nie wynika, aby kierowca pojazdu miał obowiązek posiadać zaświadczenie, o którym mowa w przepisie art. 33 ustawy, a także nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie przepis art. 92 ust.1 ustawy dotyczący odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podnieść, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej ustawy wnika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia posŧępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Zważywszy powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa obowiązujących w dacie jego podjęcia jak również oparte zostało na prawidłowo ustalonym w tej dacie stanie faktycznym. Wszelkie zmiany okoliczności stanu faktycznego, które miały miejsce po tym terminie, nie wpływają na ocenę legalności zaskarżonego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, zgodnie z którym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, przy czym stosownie do treści art. 87 ust. 2 i 3 ustawy o transporcie drogowym, podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne, kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10; ponadto przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. Natomiast wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem, w sposób naruszający obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 zł (art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym). Do bezspornych w sprawie okoliczności należy, iż skarżąca jest wspólnikiem spółki cywilnej prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą: D. G. – B., D. B. T.K.M.G. spółka cywilna, a podczas kontroli pojazdu wykonującego przewóz drogowy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej spółki, kierowca nie okazał do kontroli zarówno wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne jak i wypisu z licencji na krajowy transport drogowy rzeczy. Skarżąca zakwestionowała swoją indywidualną odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, prezentując pogląd, że ewentualna decyzja powinna być skierowana do wspólniczek jednocześnie, z zaznaczeniem ich solidarnej odpowiedzialności. Dla rozstrzygnięcia sprawy, w pierwszej kolejności sięgnąć należy do ogólnych unormowań odnoszących się do spółki cywilnej zawartych w kodeksie cywilnym, które stanowią, że przez umowę spółki cywilnej wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (art. 860 K.c.). Umowa spółki cywilnej jest umową zobowiązaniową i pomimo, że charakter działania stanowi wspólne przedsięwzięcie gospodarcze, to podmiotowość prawną mają wspólnicy spółki, a nie spółka, dlatego też stroną postępowania są wspólnicy, a nie spółka. By spółkę można było potraktować jako odrębny podmiot, musiałby szczególny przepis przyznawać zdolność prawną spółce cywilnej jako jednostce organizacyjnej, nie będącej osobą prawną. Takiego przepisu na gruncie uregulowań zawartych w ustawie o transporcie drogowym nie ma zatem odpowiedzialność ponoszą wspólnicy. Już ustawa z 19.11.1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wyraźnie wprowadziła w odniesieniu do statusu spółki cywilnej zapis, że przedsiębiorcą są wspólnicy spółki, a nie spółka (art. 2 ust. 3 ustawy – Prawo działalności gospodarczej). Obecnie obowiązująca ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 ze zm.) w art. 4 ust. 2 również kontynuuje przyjęte wcześniej pojęcie przedsiębiorcy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy trzeba dodatkowo zaznaczyć, że wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania przez przedsiębiorcę indywidualnego zezwolenia, przy czym zezwolenie takie uzyskuje wspólnik, a nie spółka. Posiadając takie zezwolenie dany podmiot uzyskuje uprawnienie do wykonywania transportu drogowego. Wraz z nabyciem uprawnienia ustawodawca przewidział nałożenie obowiązków opisanych w ustawie o transporcie drogowym, natomiast naruszenie przepisów i obowiązków wynikających z ustawy skutkuje nałożeniem sankcji w postaci kar pieniężnych. Kara pieniężna jest sankcją za naruszenie obowiązków w sferze stosunków publicznoprawnych. Nie jest to więc zobowiązanie wynikające z działalności spółki, lecz pochodny skutek naruszenia przepisu przez konkretny podmiot. Gdyby kara pieniężna miała taki charakter, wspólnicy odpowiadaliby solidarnie za zobowiązania spółki. Zasady takiej odpowiedzialności są zapisane w art. 864 k.c. Przepis ten stanowi, że wspólnicy spółki odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie. Naruszenie norm o charakterze publicznym rodzi szczególnego rodzaju konsekwencje, tak w sferze rodzaju, jak i charakteru odpowiedzialności. Według art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt od 1 – 8 podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Kara jest sankcją administracyjną, wynikającą z odpowiedzialności na zasadzie administracyjnej. Warunkiem nałożenia kary jest ustalenie faktu rodzącego taką odpowiedzialność, przy jednoczesnym braku potrzeby ustalania winy, a w konsekwencji możliwości skorzystania z okoliczności ekskulpujących, pozwalających na uwolnienie się od odpowiedzialności. Na gruncie ustawy o transporcie drogowym ustawodawca wskazuje na pewne okoliczności wyłączające odpowiedzialność administracyjnoprawną, ale są to tylko te, które expressis verbis opisano w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie wystąpił fakt stanowiący naruszenie przepisów, przez konkretnego przedsiębiorcę. To rodzi konsekwencje w postaci obowiązku nałożenia kary pieniężnej. Skoro odpowiedzialność za naruszenie ma charakter indywidualny i jest związana z realizacją uprawnień opisanych w przepisach, które mają charakter indywidualny to organ prawidłowo nałożył karę na każdego wspólnika; w tej sprawie na stronę skarżącą. W ocenie Sądu należy w konsekwencji uznać, iż organy Inspekcji Transportu Drogowego obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a). Organy oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w spornych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Ustalona sytuacja faktyczna i jej implikacje prawne uzasadniały w tej sytuacji nałożenie na przedsiębiorcę kary, której wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów załącznika do ustawy o transporcie drogowym, obowiązującego w dniu wydania decyzji przez organ. Uznając zatem, że orzekające w sprawie organy administracji nie dopuściły się błędnej wykładni przepisu art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w zw. z art. 860 K.c., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.