I SA/Bk 318/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi [...] Ośrodka dla Osób Nietrzeźwych w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] maja 2011 r. nr [...], wydane w przedmiocie zwrotu wierzycielowi - S. - tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2010 r. wystawionego na P. G. Organ pierwszej instancji uznał, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. (dalej w skrócie: "u.p.e.a."). Wierzyciel podał bowiem błędny adres zobowiązanego. W zaskarżonym do Sądu rozstrzygnięciu, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że konsekwencją wskazania nieprawidłowego adresu jest zgodnie z art. 29 § 2 u.p.e.a. zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi, którego obowiązkiem jest ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania zobowiązanego i skierowanie tytułu do realizacji przez właściwy miejscowo organ egzekucyjny. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, do którego nie może mieć zastosowanie art. 65 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej w skrócie: "K.p.a.". Przekazanie, w przedmiotowej sprawie, tytułu wykonawczego na tej podstawie doprowadziłoby do wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego w zakresie wskazania adresu zobowiązanego. Podstawę wszczęcia egzekucji winien stanowić tytuł nie obarczony w/w wadą. Błędnie wystawiony tytuł wykonawczy nie może być zatem przekazany do innego organu egzekucyjnego w trybie art. 65 K.p.a. Tryb postępowania z powodu wadliwości tytułu wykonawczego reguluje art. 29 u.p.e.a. W skardze skierowanej do Sądu wierzyciel wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 29 § 2 i art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 K.p.a. - poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy zawiera nieprawidłowe dane adresowe zobowiązanego, jak i błędne oznaczenie właściwego miejscowo organu egzekucyjnego oraz poprzez bezpodstawny zwrot tytułu wykonawczego. Zdaniem wierzyciela tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a., a zaszłość ze zmianą adresu zamieszkania zobowiązanego przesądza jedynie o braku właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego i konieczności zastosowania art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Skarbowego winien przekazać tytuł wykonawczy do załatwienia zgodnie z właściwością miejscową. Organ egzekucyjny, mając dostęp do dokumentacji podatkowej dłużnika oraz do Systemu Rejestracji Centralnej, uzyskał informację o nowym adresie zobowiązanego, mimo to próbuje bezpodstawnie przerzucić obowiązek wskazania adresu na wierzyciela. Na poparcie swojego stanowiska wierzyciel przytoczył pogląd wyrażony w wyroku WSA w Krakowie z 5 września 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 380/08. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z kolei w myśl art. 29 § 2 u.p.e.a., jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym. Dodać należy, że jego forma musi spełniać rygorystyczne wymogi co do jego treści, o czym przekonuje art. 27 u.p.e.a. Jednym z takich wymogów jest wskazanie adresu zobowiązanego (zob. art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Nie można podzielić poglądu wyrażonego w przywołanym przez stronę skarżącą wyroku WSA w Krakowie z 5 września 2008 r., w którym stwierdzono, że zwrot tytułu wykonawczego w omawianym trybie może nastąpić jedynie w sytuacji całkowitego braku adresu zobowiązanego w jego treści, a w sytuacji, gdy adres widnieje w tytule wykonawczym, a organ jest w posiadaniu informacji, że uległ on zmianie, to organ egzekucyjny powinien przekazać ten tytuł właściwemu organowi w trybie art. 65 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Przewidziany w art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wymóg wskazania adresu zobowiązanego należy bowiem rozumieć jako wymóg podania właściwego i aktualnego adresu miejsca zamieszkania zobowiązanego, a więc wskazania miejsca, w którym osoba zobowiązana przebywa z zamiarem stałego pobytu, a nie jakiegokolwiek adresu. Obowiązku tego wierzyciel nie może przerzucać na organ egzekucyjny. W innym przypadku wierzyciel naraża się na zwrot tytułu wykonawczego. Powyższe zapatrywanie wyrażone zostało już w orzecznictwie sądów administracyjnych, a orzekający w tej sprawie Sąd przychyla się do tego stanowiska (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 529/11, wyrok WSA w Gliwicach z 17 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 464/07, wyrok WSA w Łodzi z 11 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Łd 992/03 - dostępne w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zauważyć trzeba, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym postępowaniem prowadzonym na podstawie przywołanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepisy K.p.a. mogą w nim mieć zastosowanie, ale jedynie odpowiednie i to o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej (art. 18 u.p.e.a.). Podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej jest wniosek wierzyciela i tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Tytuł ten sporządzany jest według określonego wzoru i co już wyżej zaznaczono, musi spełniać rygorystyczne wymogi co do jego treści, w tym wskazania aktualnego adresu zobowiązanego. Przekazanie w niniejszej sprawie tytułu wykonawczego na podstawie art. 65 § 1 K.p.a. doprowadziłoby do wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego, co stałoby w sprzeczności z treścią art. 29 § 2 u.p.e.a. Jeżeli więc wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym nieaktualny adres zobowiązanego, tytuł ten obarczony jest wadą i organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 2 u.p.e.a. nie może przystąpić do egzekucji i ma obowiązek zwrócić go wierzycielowi, bez konieczności ustalania właściwego miejscowo organu egzekucyjnego i przekazywania mu tytułu do realizacji. Wbrew zarzutom skargi zwrot tytułu wykonawczego nie był zatem bezpodstawny. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w zw. z art. 42 ust. 5 ustawy 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Sąd pragnie zauważyć, że w sprawie tej podstawą zwrotu tytułu wykonawczego było jedynie wskazanie błędnego adresu zobowiązanego, a nie niewłaściwe oznaczenie wierzyciela. Stąd nie mogło dojść do naruszenia wskazanych przepisów. Z podanych przyczyn rozstrzygnięcia organów są zgodne z prawem. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).