II FZ 518/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1003/11 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 15 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1003/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 15 czerwca 2011 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodu za 2005 r. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 18/09. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie WSA w Gdańsku celem rozpoznania skargi, zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Uzasadniając zażalenie organ stwierdził, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności Sąd podejmujący rozstrzygnięcie oparte na art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). Dyrektor IS podkreślił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r., P 90/08, zajął się kwestią charakteru konstrukcji opodatkowania dochodów nieujawnionych stwierdzając, iż unormowaniom zawartym w art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. – zwanej dalej u.p.d.o.f.) nie można przypisać charakteru sankcji podatkowej. Zawarta w tym orzeczeniu ocena Trybunału wskazywać pozwala, że rozstrzygnięcie w sprawie skargi o sygn. SK 18/09 najpewniej nie wpłynie na postępowanie przed WSA w Gdańsku zainicjowane przez skarżącą. W przypadku odmiennej oceny przez Trybunał Konstytucyjności w/w przepisów prawnych, przy niekorzystnym rozstrzygnięciu sprawy przez WSA w Gdańsku, skarżącej przysługiwać będzie prawo do zainicjowania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy, a postanowienie WSA w Gdańsku nie odpowiada prawu, dlatego podlega oddaleniu. Działając na podstawie art. 125. § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność takiego toczącego się postępowania, którego wynik będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Warunkiem skorzystania z tej podstawy zawieszenia postępowania jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte. Celowość zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny na podstawie pkt 1 § 1 art. 125 § 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Sytuacja z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dotyczy okoliczności, w której występuje zagadnienie prejudycjalne pozostające w bezpośrednim związku z rozpoznawaną sprawą, a sąd nie jest władny samodzielnie tego zagadnienia rozstrzygnąć. W takiej sytuacji zawieszenie postępowania pozostającego w związku ze wspomnianym zagadnieniem wstępnym może okazać się konieczne (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2005 r., GSK 1249/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; postanowienie NSA z dnia 9 marca 2006 r., II FZ 159/06, niepubl.). Zauważyć także należy, że ekonomia procesowa, a także względy sprawiedliwości, mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez TK kwestii zgodności z Konstytucją lub aktami wyższego rzędu aktu normatywnego, który stanowił podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia. Zadaniem sądu administracyjnego jest bowiem kontrola zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Wobec tego zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. Celowość podjęcia na podstawie przepisu art. 125 § 1 p.p.s.a. decyzji o zawieszeniu postępowania pozostawiona została ocenie sądu. Jak się przy tym podkreśla, uznanie to nie może być dowolne. Stąd też obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2005 r., I FZ 134/05, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy ocenić, że WSA w Gdańsku nie przedstawił w uzasadnieniu swojego postanowienia racji wykazujących celowość zawieszenia postępowania. Sąd pierwszej instancji jedynie przedstawił zakres skargi konstytucyjnej w sprawie o sygn. akt SK 18/09 i wyraził pogląd o "niewątpliwym" wpływie przyszłego rozstrzygnięcia TK na rozpoznawaną sprawę. Tymczasem nie można odmówić trafności argumentowi Dyrektora IS, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r., P 90/08, zajął już stanowisko, co do konstytucyjności konstrukcji opodatkowania dochodów nieujawnionych. Zawarta w tym orzeczeniu ocena TK pozwala przewidywać, że rozstrzygnięcie w sprawie skargi o sygn. SK 18/09 najpewniej nie wpłynie na postępowanie przed WSA w Gdańsku zainicjowane przez skarżącą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. O ile celowość zawieszenia postępowania w sprawie nie została uzasadniona przez Sąd pierwszej instancji, to ponadto ekonomia procesowa (zabezpieczona przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 7 p.p.s.a.) przemawia za kontynuowaniem postępowania zgodnie z żądaniem Dyrektora IS. Należy podkreślić, że w przypadku odmiennej niż dotychczasowa oceny przez TK w/w przepisów u.p.d.o.f. przy niekorzystnym rozstrzygnięciu sprawy przez WSA w Gdańsku skarżącej przysługiwać będzie prawo do zainicjowania wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Tak więc możliwość poszukiwana przez nią ochrony sądowej jest instytucjonalnie zagwarantowana. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz mając na względzie zasadę ekonomii procesowej, wyrażoną w art. 7 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.