IV SA/Gl 933/10
WyrokWSA w Gliwicach2011-10-17
Skład orzekający: Wiesław Morys, Beata Kalaga - Gajewska, Edyta Żarkiewicz - Kunicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie prezydenta miasta ustalające opłatę za przygotowanie posiłków w przedszkolu publicznym, wydane na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 67a ustawy o systemie oświaty, jest zgodne z prawem, w sytuacji gdy zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty opłaty za świadczenia przedszkoli publicznych ustala rada gminy?Ratio decidendi
Zaskarżone zarządzenie prezydenta miasta jest niezgodne z prawem, ponieważ ustalenie opłat za świadczenia przedszkoli publicznych, w tym za przygotowanie posiłków, należało do kompetencji rady gminy na podstawie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, a nie prezydenta miasta na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Prezydent miasta, jako organ wykonawczy, nie był upoważniony do wydawania aktów normatywnych regulujących tę materię, a zarządzenie to stanowiło obejście przepisów ustawy o systemie oświaty.Stan faktyczny
Skarżący P. B. złożył skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. ustalające opłatę za przygotowanie posiłków w przedszkolu publicznym. Skarżący podniósł, że zarządzenie narusza art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, który nie nakłada opłat za przygotowanie posiłków. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, argumentując m.in. uchybieniem terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd rozpoznał sprawę merytorycznie, oceniając legalność zarządzenia.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie jest niezgodne z prawem i zasądził od Gminy C. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi P. B. na zarządzenie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie szkół i placówek oświatowo-wychowawczych 1) stwierdza, że zaskarżone zarządzenie jest niezgodne z prawem; 2) zasądza od Gminy C. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zarządzeniem Prezydenta Miasta C. Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie odpłatności za świadczenia udzielane przez przedszkole, dla których organem prowadzącym jest Miasto C. , wydanym na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) w związku z art. 67a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), ustalona została opłata za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w ramach podstawy programowej (koszty przygotowania posiłków) w wysokości 8% wynagrodzenia minimalnego za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. W § 2 zarządzenia ustalono, iż opłatę za zakup surowców ponosić będą rodzice (opiekunowie prawni) dziecka w wysokości ustalonej przez dyrektora przedszkola i ogłoszonej przez niego w sposób zwyczajowo przyjęty. Nadto, zakres świadczeń i wysokość odpłatności określać będzie umowa cywilnoprawna o świadczeniu usług, stanowiąca załącznik do zarządzenia (§ 3). Przedmiotowe zarządzenie weszło w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.
W dniu [...] r. P. B. wezwał organ do usunięcia naruszenia jego praw wynikających z art. 14 ustawy o systemie oświaty, poprzez wprowadzenie miesięcznej opłaty za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w ramach podstawy programowej ujętej jako koszt przygotowania posiłków, co stoi w sprzeczności z art. 67a tej samej ustawy.
W odpowiedzi Naczelnik Wydziału Edukacji poinformował w piśmie z dnia [...]r., iż do opłat wnoszonych za korzystanie przez uczniów w stołówce szkolnej nie wlicza się wynagrodzeń pracowników i składek naliczonych do tych wynagrodzeń oraz kosztów utrzymania stołówki, a koszt przygotowania posiłków to opłata za posiłek.
P. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na zarządzenie z dnia [...]r. w sprawie odpłatności za świadczenia udzielane przez przedszkole, dla których organem prowadzącym jest Miasto C. . Podniósł, że rażąco narusza ono prawo materialne, zwłaszcza art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, który nie nakłada żadnych opłat za przygotowanie posiłków, a w treści § 1 zarządzenia ustalona została opłata za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w ramach podstawy programowej (koszty przygotowania posiłków) w wysokości 8% wynagrodzenia minimalnego za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżący opłat za przedszkole nie kwestionował do dnia [...]r. (data wystąpienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa). Zaskarżone zarządzenie weszło w życie z dniem [...]r. Zatem wniesienie wezwania zostało dokonane po upływie 14-to dniowego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., co skutkować powinno odrzuceniem skargi.
Odnosząc się do merytorycznych zarzutów skargi zauważył, iż zgodnie z art. 14 ust. 6 ustawy o systemie oświaty do opłat za korzystanie z wyżywienia w przedszkolach publicznych stosuje się odpowiednio jej art. 67a (stanowisko takie prezentuje orzecznictwo sądowoadministracyjne w wyroku z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OSK 567/09). Co więcej, wszystkie świadczenia wymienione w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458 z późn. zm.) w ramach 5-iu godzin muszą być bezpłatne, ale świadczenia nie objęte tą podstawą są już płatne (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 622/07).
Zdaniem pełnomocnika organu, jakkolwiek w przywołanym wyroku z dnia 5 lutego 2008 r. mowa była o uchwale rady gminy, to zasada ta znajduje również zastosowanie względem organu prowadzącego, jakim jest prezydent miasta, który realizuje swoje uprawnienia poprzez zarządzenia. Podkreślono, że powinność precyzowania świadczeń udzielanych przez przedszkola i wysokości opłat odpowiadających każdemu z tych świadczeń jest oczywista. Z tego powodu ustalenie zasad odpłatności za żywienie jest rzeczą wyłącznie organu prowadzącego. Skoro zatem art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty mówi o bezpłatnych świadczeniach realizowanych przez przedszkole publiczne w ramach 5-cio godzinnej podstawy programowej wychowania przedszkolnego, to art. 67 a tej samej ustawy jest właściwą podstawą do uregulowania odpłatności za żywienie przez organ prowadzący w przedszkolu publicznym.
W piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik organu wyjaśnił, iż zaskarżone zarządzenie nie jest aktem wykonawczym do Uchwały Nr [...] Rady Miasta C. z dnia [...]r. w sprawie odpłatności za świadczenia udzielane przez przedszkola, dla których organem prowadzącym jest Miasto C. i zostało uchylone z dniem [...]r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Przystępując do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd w pierwszej kolejności ocenił, że skarżący był uprawniony do wniesienia niniejszej skargi, biorąc pod uwagę treść art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).
Legitymację skargową do wniesienia skargi skarżący słusznie wywodzi z tego, że jest mieszkańcem miasta C. i ojcem córki uczęszczającej do przedszkola publicznego na terenie C. oraz ponosi z tego tytułu opłaty wprowadzone zaskarżonym zarządzeniem, z tego powodu ma interes prawny w wystąpieniu z przedmiotową skargą.
Ustawa o samorządzie gminnym w żaden sposób nie wiąże wniesienia skargi z terminem załatwienia wezwania do usunięcia naruszenia, bądź też datą podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności jednostki samorządu terytorialnego (na co wskazuje treść odpowiedzi na skargę). Jedynym warunkiem wniesienia skargi na uchwałę organu jest uprzednie bezskuteczne wezwania do usunięcia naruszenia, co można rozumieć w ten sposób, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie ma być bezskuteczne.
O bezskuteczności tego wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu. Jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, skarżący powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia, w przeciwnym wypadku termin ten wynosi 30 dni.
Bezskuteczność wezwania do usunięcia naruszenia, jako warunek wniesienia skargi jest spełniona zarówno wówczas, gdy przed wniesieniem skargi organ udzielił odpowiedzi negatywnej, jak i wówczas, gdy taka negatywna odpowiedź została doręczona później, po wniesieniu skargi, albo gdy organ w ogóle nie udzielił odpowiedzi na wezwanie (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OPS 2/07, publ. ONSAiWSA 2007/3/60 i w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA).
W rozpatrywanej sprawie wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia nastąpiło w dniu [...]r., a odpowiedź organu z dnia [...]r. została doręczona skarżącemu już w dniu [...]r., natomiast skarga została wniesiona za pośrednictwem organu w dniu [...]r.
Mając na uwadze powyższe, skarżący przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb wezwania organu (prezydenta) do usunięcia naruszenia oraz wniósł skargę z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. Z tego powodu Sąd nie uwzględnił wniosku o odrzucenie skargi zawartego w odpowiedzi na skargę.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), zgodnie z którym, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy), a jej zakres obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego i na inne akty jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a.
Brak legalności wspomnianych aktów może doprowadzić do stwierdzenia ich nieważności albo stwierdzenia, że zostały one wydane z naruszeniem prawa (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Kontrola Sądu ogranicza się jednak do zbadania, czy organ jednostki samorządu terytorialnego, wydając akt lub uchwałę, działał zgodnie z przepisami prawa i w granicach udzielonego upoważnienia ustawowego. Z istoty wspomnianej kontroli wynika, iż zasadność zaskarżonego aktu podlega ocenie przede wszystkim przy uwzględnieniu stanu faktycznego i obowiązującego stanu prawnego sprawy z daty podjęcia tego aktu. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola sprawowana jest w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.). Ponadto, to z zasady legalności wynika konsekwencja, iż wojewódzki sąd administracyjny ocenia, czy wydany akt jest zgodny z prawem obowiązującym w dacie jego wydania (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 - Lex nr 37180). Zatem późniejsze zmiany stanu prawnego nie mają wpływu na ocenę legalności aktu poddanego kontroli sądu.
Mając na uwadze przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne stwierdzić należy, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przez sprzeczność, o jakiej mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją RP, ustawami, aktami wykonawczymi oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., sygn. akt P 9/02, publ. OTK-A 2003/9/100). Ustawa o samorządzie gminnym nie określa rodzaju naruszeń prawa, które należy zakwalifikować do istotnego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że są to takiego rodzaju naruszenia prawa, jak: podjęcie aktu przez niewłaściwy organ, brak podstawy do podjęcia aktu określonej treści i niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą aktu (Z.Kmieciak, M.Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).
Materialną podstawę podjęcia zaskarżonego zarządzenia stanowiły wskazane w nim przepisy art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 67a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.). Bezspornie art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wskazuje, iż wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa, w szczególności do zadań wójta należy: przygotowywanie projektów uchwał rady gminy, określanie sposobu wykonywania uchwał, gospodarowanie mieniem komunalnym, wykonywanie budżetu, zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, przy czym w realizacji zadań własnych gminy wójt podlega wyłącznie radzie gminy (por. art. 30 ust. 2 i 3).
Zdaniem składu orzekającego, zaskarżone zarządzenie nie znajduje oparcia w tych przepisach, a jako naruszające art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, nie mogło pozostać w obrocie prawnym.
Zgodnie z treścią przywołanego przepisu opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy (tj. treść obowiązująca od dnia 2 grudnia 2004 r. do dnia 1 września 2010 r. i zmieniona dopiero z tym ostatnim dniem na podstawie art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. - Dz. U. Nr 148, poz. 991). Zatem rada gminy ma obowiązek ustalenia wszelkich opłat za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli. Przepisy o powyższej treści obowiązywały w dacie podjęcia i wejścia w życie zaskarżonego zarządzenia, dlatego nie sposób uznać za prawidłowe dokonanie w tym zakresie jakiejkolwiek regulacji poza formą uchwały podjętej przez radę gminy. Obowiązujący w dacie podjęcia i wejścia w życie zaskarżonego zarządzenia przepis art. 67 a ust. 3 ustawy o systemie oświaty uzależniał określenie wysokości opłat za posiłki w stołówce szkolnej od ustaleń dokonanych przez dyrektora szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę. Tak więc również odsyłał do organu prowadzącego szkołę a nie do organu wykonawczego gminy, jakim jest prezydent.
Przepis art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty jako szczególny (bowiem odnoszący się tylko i wyłącznie do przedszkoli) miał w rozpoznawanej sprawie zastosowanie wyprzedzające w stosunku do art. 67a omawianej ustawy. Dopiero na mocy art. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr 148, poz. 991) upoważniono organ prowadzący przedszkole do ustalania wysokości opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne, zaś na mocy art. 1 pkt 3 lit. c w/w ustawy z dniem 1 września 2010 r. dodany został art. 14 ust. 6 o treści: "Do ustalania opłat za korzystanie z wyżywienia w przedszkolach publicznych oraz publicznych innych formach wychowania przedszkolnego przepisy art. 67a stosuje się odpowiednio.". Wcześniej zapisy art. 67a stosowano do stołówki szkolnej a nie do przedszkoli publicznych.
W swej istocie art. 14 ust. 5 ustawy o systemie oświaty powierzał radzie gminy ustalenie opłat za świadczenia przedszkoli publicznych, prowadzonych przez gminę. Można więc, zestawiając ten przepis kompetencyjny z treścią zaskarżonego zarządzenia będącego przedmiotem skargi (§ 1), stwierdzić wprost, że poprzez jego podjęcie doszło do naruszenia uprawnień rady gminy przyznanych jej przez ustawodawcę na mocy tego przepisu.
W odniesieniu do zajętego w odpowiedzi na skargę stanowiska zauważyć przyjdzie, iż nie można kompetencji rady zastosować "względem organu prowadzącego, jakim jest prezydent miasta, który realizuje swoje uprawnienia poprzez zarządzenia" (por. str. 2 odpowiedzi na skargę). Takie zrównanie organu prowadzącego z organem wykonawczym gminy jest nieuprawnione. Rolą organu wykonawczego nie jest realizowanie uprawnień organu prowadzącego przedszkola publiczne (a więc uchwałodawczego), jedynie określenie sposobu wykonania uchwał, co wynika z treści art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym. Powołana również w odpowiedzi na skargę, treść art. 14 ust. 6 ustawy o systemie oświaty, obowiązywała dopiero z dniem 1 września 2010 r., a nie w dacie podjęcia zaskarżonego zarządzenia, czy też jego wejścia w życie.
Zdaniem składu orzekającego, powołany jako podstawa prawna zaskarżonego zarządzenia przepis art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie daje podstawy do zastępowania organu prowadzącego przedszkole publiczne przez prezydenta miasta. Przepis ten nie stanowi podstawy do wydawania aktów o charakterze generalnym, należących do aktów normatywnych prawa miejscowego. Z analizy uregulowań zawartych w aktach określających przedmiotowe opłaty niewątpliwie wynika, że zasady odpłatności za świadczenia udzielane przez przedszkole, dla których organem prowadzącym jest jednostka samorządu terytorialnego są prawem miejscowym. Jednak to nie wójt (burmistrz, prezydent miasta) został upoważniony do ich stanowienia. Musiałaby istnieć bowiem norma prawna rangi ustawowej, która wyposażałaby organ wykonawczy gminy w kompetencję do wydania aktu regulującego tę materię.
Należy zwrócić uwagę na art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który mówi, iż: "Na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.". Obowiązek ogłoszenia aktów normatywnych został wyrażony w art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Cechą przepisów aktu prawa miejscowego jest to, że są to przepisy prawa regulujące generalnie uprawnienia lub obowiązki jednostek, bez cechy podwójnej konkretności, a zatem mające zastosowanie do każdego, kto znajduje się w sytuacji objętej przedmiotową regulacją. Materia regulowana zaskarżonym zarządzeniem powinna być podejmowana w drodze aktu prawa miejscowego w rozumieniu art. 40 i art. 41 ustawy o samorządzie gminnym, jak też podlegać zasadom oraz trybowi ogłaszania takich aktów, określonym w art. 42 ustawy o samorządzie gminnym, niezbędnym do wejścia w życie uchwały, a tym samym dla jej ważności.
Kwalifikacja prawna, uznająca zaskarżone zarządzenie za akt normatywny mający charakter prawa miejscowego powoduje, wynikającą z przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 17, poz. 95), konsekwencję polegającą na tym, że musi ono podlegać dla swojej ważności opublikowaniu w dzienniku urzędowym. Zgodnie bowiem z przepisem art. 4 ust. 1 oraz art. 13 pkt 2 tej ostatnio przywołanej ustawy, akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia, jeżeli dany akt normatywny nie określa innego dłuższego terminu, zaś akty prawa miejscowego stanowione przez organy gminy ogłaszane są w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Tymczasem zaskarżone zarządzenie zostało podjęte w dniu [...]r., a weszło w życie z dniem [...]r. i nie zostało skierowane do ogłoszenia w dzienniku urzędowym.
Niezachowanie wymagań przewidzianych w Konstytucji RP (art. 88 ust. 1), w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2) i w ustawie o samorządzie gminnym (art. 42), narusza przywołane regulacje, gdyż doszło do naruszenia prawa w zakresie procedury podejmowania prawa miejscowego.
Badając legalność zaskarżonego zarządzenia sąd dopatrzył się także innych naruszeń, bowiem w przypadku aktów prawa miejscowego, wymagane jest wyłącznie działanie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 94 Konstytucji RP). Dlatego też, uchwała bądź inny akt stanowiący przepisy prawa miejscowego musi być niesprzeczny z ustawą, w której zawarta jest delegacja i na podstawie, której został wydany, a także z Konstytucją RP. W związku z powyższym, rada powinna treść regulacji zawartych w zakwestionowanym zarządzeniu dostosować ściśle do zakresu przyznanego jej upoważnienia i kompetencji, a w razie wątpliwości, co do zakresu tego upoważnienia wyjaśnić te wątpliwości przez zastosowanie wykładni zawężającej (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1992 r. o sygn. akt SA/Wr 310/92 - dostępny w internetowej Bazie Orzeczeń NSA).
Zdaniem Sądu, nie ma przepisu prawa, który upoważniałby w ówczesnym stanie prawnym prezydenta miasta do wydania zarządzenia o charakterze aktu wykonawczego do ustawy o systemie oświaty. Podkreślenia wymaga, iż w dacie podjęcia i wejścia w życie zaskarżonego zarządzenia treść art. 14 ust. 5 w związku z art. 67a ust. 3 ustawy o systemie oświaty jednoznacznie określała, iż opłaty ustala rada gminy, co było możliwe do dokonania wyłącznie w drodze odpowiedniej uchwały.
W konsekwencji zaskarżone zarządzenie stanowi obejście obowiązujących, w dacie jego wydania i wejścia w życie, przepisów ustawy o systemie oświaty.
Niezachowanie wskazanych powyżej zasad ustalania opłat za przedszkola skutkowało przekroczeniem granic delegacji ustawowej przewidzianej w wyżej omówionych przepisach ustawy o systemie oświaty. Akt ten jako nielegalny podlegał eliminacji z porządku prawnego, wszak z uwagi na niezaliczenie go do kategorii aktów prawa miejscowego nie stwierdzono jego nieważności, ale wydanie z naruszeniem prawa (por. art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Ponieważ przedmiotem zaskarżenia był nie obowiązujący już akt, Sąd nie orzekł w niniejszej sprawie o wstrzymaniu wykonania tego aktu na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Reasumując stwierdzić należy, iż przeprowadzona w niniejszej sprawie sądowa kontrola zaskarżonego zarządzenia wykazała, że zostało ono podjęte z naruszeniem kompetencji przyznanej temu organowi, przy czym waga stwierdzonych naruszeń prawa ma charakter istotny i przesądziła o konieczności stwierdzenia jego niezgodności z prawem, w oparciu o art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło