II SA/Lu 369/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w dniu 20 października 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. S. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Lu 522/10 dotyczącej ukarania grzywną p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 19 maja 2011 r. skarżący S. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wznowienie między innymi postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Lu 522/10, zakończonej wyrokiem wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2011 r. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę S. S. na postanowienie Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. wydane w przedmiocie ukarania skarżącego karą grzywny za uniemożliwienie przeprowadzenie oględzin nieruchomości. Skarżący od powyższego wyroku nie wniósł skargi kasacyjnej. Po uprawomocnieniu się wyroku złożył natomiast skargę o wznowienie postępowania, będącą przedmiotem niniejszego postępowania. W skardze tej wniósł o ponowne rozpatrzenie jego skargi z dnia 5 lipca 2010 r. tym razem w oparciu o pełny materiał dowodowy ukryty w zakończonym postępowaniu i zmianę wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. W jej uzasadnieniu wskazał natomiast, że podstawę żądania wznowienia postępowania sądowego stanowią nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody, wykryte dopiero po otrzymaniu uzasadnienia wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. W tym zakresie wskazał, iż jego skarga z dnia 5 lipca 2010 r. została błędnie uznana jako trzy oddzielne skargi dotyczące różnych spraw i rozdzielona na trzy postępowania. Okoliczność ta skutkowała tym, iż w sprawie, pomimo wydania trzech rozstrzygnięć brak jakiegokolwiek rozstrzygnięcia co do istoty skargi. Brak wskazanego rozstrzygnięcia praktycznie uniemożliwił wniesienie mu skargi kasacyjnej, a przynajmniej pozbawił ją sensu. Nadto dodał, iż odpis doręczonego mu uzasadnienia ww. wyroku jest odmiennie sformatowany od egzemplarza znajdującego się w aktach sprawy, a w sprawach II SA/Lu 51/10 i II SA/Lu 523/10 nie doręczono mu odpowiedzi organu na skargę. Ponadto rozstrzygnięcia w tych sprawach zostały wydane na posiedzeniu niejawnym z udziałem jednej tylko skarżonej strony. Dodał również, iż sprawa II SA/Lu 522/10 została błędnie zreferowana na rozprawie oraz rozpoznana z pominięciem dołączonego przez niego materiału dowodowego. Skutkiem tego jest szereg rozmijających się z prawdą ustaleń i twierdzeń zawartych w uzasadnieniu wyroku, a przez to całkowicie nieadekwatna, bo odnosząca się do nieprawdziwego stanu faktycznego jego ocena. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga S. S. o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Na wstępie należy zaakcentować, że instytucja wznowienia postępowania sądowego, której uruchomienia domaga się skarżący, ma charakter wyjątkowy. Opiera się ona bowiem na przysługującej poza tokiem instancji skardze o ponowne przeprowadzenie procesu zakończonego prawomocnym orzeczeniem i zastąpienie zapadłego w sprawie orzeczenia nowym rozstrzygnięciem. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu, a więc niewzruszalnemu w drodze zwyczajnych środków odwoławczych orzeczeniu powoduje, że instytucja ta może być wykorzystana wyłącznie wtedy, gdy znajdzie to oparcie w prawie, a katalog podstaw wznowieniowych jest katalogiem zamkniętym, nie zezwalającym na rozszerzającą wykładnię wymienionych w nim przesłanek. Głównym powodem takiego ukształtowania instytucji wznowienia postępowania sądowego jest konieczność zapewnienia stabilności prawomocnych orzeczeń sądowych. Zgodnie z treścią art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie natomiast z treścią art. 273 § 2 p.p.s.a., który jak wynika z analizy treści skargi jest podstawą żądania skarżącego stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jak stanowi art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Tryb postępowania ze skargą o wznowienie postępowania reguluje natomiast art. 280 § 1 i art. 281 p.p.s.a. Pierwszy przepis stanowi, iż sąd właściwy do wznowienia postępowania bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga w tym przedmiocie została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Badanie to polega jedynie na stwierdzeniu, czy skarżący wskazał podstawę wznowienia wymienioną w katalogu przesłanek wznowieniowych. O istnieniu wskazanej podstawy wznowienia rozstrzyga natomiast sąd na rozprawie o czym stanowi drugi z przywołanych przepisów. Sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada więc czy skarga opiera się na ustawowej przesłance warunkującej wznowienie (odrzucając skargę w przypadku stwierdzenia jej braku), a dopiero następnie bada, czy wskazane przez skarżącego podstawy wznowienia zaistniały w rzeczywistości. W rezultacie skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wtedy, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (por. wyrok NSA z 23 maja 2006 r., I FSK 30/06, niepubl.). Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom regulującym omawiane kwestie nie oznacza bowiem oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia. Innymi słowy brak ustawowej podstawy wznowienia o której mowa w art. 281 p.p.s.a. oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. W niniejszej sprawie tego typu sytuacja wystąpiła, albowiem w ocenie Sądu wskazana przez skarżącego podstawa wznowienia w rzeczywistości nie zachodzi. Mianowicie, zgodnie z art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Stosownie do utrwalonego w tej mierze orzecznictwa podstawą wznowienia postępowania, o której mowa w przywołanym powyżej przepisie, mogą być tylko takie okoliczności i dowody, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania. Tym samym okoliczności, o których skarżący dowiedział się już po wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie (bo jak sam wskazał o okolicznościach tych dowiedział się z uzasadnienia wyroku) nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1295/10). Ponadto co również istotne okoliczności, o których mowa w omawianym przepisie muszą być tego rodzaju, aby powołanie ich mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za taką wykładnią przemawia bowiem istota wznowienia postępowania, którego celem jest ponowne przeprowadzenie postępowania z uwagi na fakt wykrycia okoliczności istniejących w chwili wydania wyroku objętego wznowieniem, a nieuwzględnionych przez sąd z uwagi na fakt, iż do czasu zakończenia postępowania okoliczności te nie były znane, choć istniały. Mając powyższe na uwadze nie można uznać, iż przywołane w skardze okoliczności odpowiadają przesłance art. 273 § 2 k.p.a. W szczególności należy bowiem podkreślić, iż okoliczności te nie miały, a co więcej nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Bez związku z treścią rozstrzygnięcia zawartego w wyroku pozostaje kwestia rozdzielenia skargi z dnia 5 lipca 2010 r. na trzy odrębne postępowania sądowe. Pomijając bowiem nawet treść skargi, która w ocenie Sądu została sformułowana w sposób określony w art. 57 § 3 p.p.s.a., tj. z treści jej wynika, iż dotyczy ona nie tylko jednego aktu, lecz również czynności i bezczynność organów nadzoru budowlanego, nie można przyjąć, iż działanie takie miało wpływ na wynik kontroli przeprowadzonej w sprawie sygn. akt II SA/Lu 522/10. Przedmiotem kontroli Sądu w tym postępowaniu zgodnie z żądaniem strony, która w pkt I skargi wskazała "wnoszę skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak [...]" było to postanowienie, którego zakres rozstrzygnięcia nie pozostawał w związku z podejmowaną w stosunku do skarżącego działalnością organów nadzoru budowlanego opisaną w pkt II i III skargi z dnia 5 lipca 2010 r. Wskazać należy, iż zgodnie z ostatnio przywołanym przepisem zakresem kontroli Sądu w jednym postępowaniu może być objęty wyłącznie jeden akt lub czynność albo bezczynność. Objęcie przez stronę jedną skargą więcej niż jednego aktu lub aktu i czynności (bezczynność) organu nie oznacza, że jest to jedna skarga, lecz jest to połączenie skarg w jednym piśmie procesowym. W takim wypadku rozdzielenie skarg jest obligatoryjne. Ponadto sam skarżący biorąc osobisty udział w rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku Sądu z dnia 11 stycznia 2011 r. stwierdził, iż popiera skargę w sprawie, której przedmiotem było ukaranie grzywną. Wskazać również należy, iż sądowa kontrola może dotyczyć tylko konkretnego aktu lub czynności (bezczynności) organu. Oznacza to, iż sąd nie może abstrakcyjnie wypowiadać się w danej kwestii, jak tego domaga się skarżący. Bezpodstawnym było zatem żądanie udzielenia przez Sąd wyłącznie odpowiedzi w kwestii, czy ma on obowiązek poddania się czynności i uczestniczenia w czynności pracowników organu nadzoru budowlanego podjętej bez dopełnienia ustawowych obowiązków. Mimo tego analiza uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie wskazuje, iż Sąd odniósł się do tego zagadnienia przywołując obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Abstrahując jednak od powyższych rozważań nie można przyjąć, iż okoliczność rozdzielenia spraw miała wpływ na treść rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu, którego wznowienia domaga się skarżący. Strona nie może również skutecznie domagać się wznowienia postępowania sądowego z uwagi na inne podniesione okoliczności takie jak brak odniesienia się przez Sąd do zarzutów skarżącego czy inny sposób sformatowania uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 11 stycznia 2011 r. doręczonego skarżącemu od tego, który znajduje się w aktach sprawy, jak również błędny sposób zreferowania na rozprawie sprawy przez sędziego. Wszystkie te okoliczności jako związane z przebiegiem postępowania sądowego mogły bowiem zostać podniesione przez skarżącego w ramach przysługujących mu zwykłych środków zaskarżenia jakim w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest skarga kasacyjna. Jednakże skarżący takiej skargi nie wniósł, tym samym nie skorzystał z możliwości dokonania kontroli instancyjnej wyroku oddalającego skargę na postanowienie wydane w przedmiocie ukarania grzywną, który obecnie kwestionuje. Jak bowiem wskazano na wstępie nie można polemizować ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku za pomocą instytucji wznowienia postępowania. Celowi temu służą wyłącznie zwyczajne środki zaskarżenia orzeczeń sądu, których nie może zastępować skarga o wznowienie. Jak wskazano, jest to bowiem nadzwyczajny środek prawny, mogący być zastosowany tylko w ściśle określonych, wyjątkowych przypadkach, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Ponadto należy wskazać, iż nie mogły w niniejszej sprawie być wzięte pod uwagę zarzuty dotyczące postępowania prowadzonego w sprawach sygn. akt II SA/Lu 523/10 i II SAB/Lu 51/10. W sprawach tych przeprowadzono odrębne postępowania w przedmiocie ich wznowienia. Postępowania te zostały już prawomocnie zakończone. Podsumowując, stwierdzenie, iż powoływane przez skarżącego przesłanki nie stanowią podstawy wznowienia postępowania, wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania złożonej skargi. Ponadto brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje dla Sądu obowiązkiem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (postanowienie NSA z dnia 3.06.2004r., OW 87/04, niepubl). Z przytoczonych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę S. S. o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 522/10 na podstawie art. 281 p.p.s.a.