I GZ 324/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 591/11 w zakresie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi M . K. i W. K. wspólników Firmy Usługowo-Handlowej "C." s. c. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z dnia 13 września 2012 r. przywrócił M. K. termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 591/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odrzucił skargę M. K. i W. K. wspólników Firmy Usługowo – Handlowej "C." spółki cywilnej w P. T. na wyżej wymienioną decyzję. Następnie wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. M. K. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazała, że w dniach od [...] stycznia do [...] czerwca 2012 r. przebywała na zasiłku chorobowym co udokumentowała dokumentacją medyczną oraz dołączyła dowód uiszczenia wpisu sądowego. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczności niniejszej sprawy wyraźnie wskazują, iż opóźnienie w dochowaniu terminu nie miało charakteru zawinionego w rozumieniu art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) gdyż istniały obiektywne przeszkody do uiszczenia należnego wpisu w ustawowym terminie, a brak zachowania terminu nie był następstwem wadliwego postępowania skarżącej. Dyrektor Izby Celnej w Ł. złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł.. Zażaleniem zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż M. K. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, oraz dochowała 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej przedstawił, iż z urzędu jest mu wiadomym, iż przed WSA w Ł. prowadzone są inne sprawy ze skargi M. K. i W. K., w przedmiocie określenia opłaty paliwowej. W trakcie postępowania skarżąca pismem z dnia [...].03.2012 r. złożyła zażalenie na postanowienie Sądu o sygn. akt I SA/Łd 1582/11 z dnia 20.01.2012 r. (doręczone 13 lutego 2012 r.) o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł.. Podobna sytuacja miała miejsce w trakcie postępowania sądowego prowadzonego pod sygn. akt I SA/Łd 1575/11. Skarżąca wraz z W. K. wniosła również pismem z dnia [...].04.2012 r. skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. dotyczące opłaty paliwowej za poszczególne miesiące 2008 r. Zatem nie jest prawdziwe twierdzenie skarżącej zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, iż w czasie choroby od [...] stycznia 2012r. do [...] czerwca 2012 r. nie była zdolna do podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. nie istniały obiektywne przeszkody do uiszczenia należnego wpisu w ustawowym terminie, a brak zachowania terminu był następstwem wadliwego postępowania skarżącej. Skoro skarżąca była zdolna w dniu [...].03.2012 r. do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, tym bardziej w tym dniu była zdolna do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Nie bez znaczenia jest także fakt, iż przedmiotową opłatę mógł uiścić drugi wspólnik spółki cywilnej "C." W. K.. Reasumując, Sąd I instancji rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego nie zweryfikował twierdzenia skarżącej, iż od [...] stycznia 2012 r. do dnia [..] lipca 2012 r. nie była zdolna do podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych. Tym samym przedwczesne jest twierdzenie, iż do uchybienia terminowi do złożenia wpisu doszło bez zawinienia strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 p.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony okoliczności niemożliwych do przezwyciężenia z powodu, których doszło do uchybienia terminowi. W doktrynie i orzecznictwie panuje zgodność, że kryterium "uprawdopodobnienia braku winy" polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Pojęcie braku winy postrzegane jest jako obejmujące istnienie przeszkody nie do pokonania czyli siły wyższej (szerzej na te tematy: A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II , str. 368 - 370). Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd rozpoznając złożony wniosek o przywrócenie terminu w pierwszej kolejności sprawdza, czy spełnia on wskazane wymogi formalne. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przywrócił skarżącej M. K. termin do uiszczenia wpisu sądowego, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie zbadał wszystkich okoliczności sprawy. Wskazać w głównej mierze należy, iż skarżąca była wspólnikiem Firmy Usługowo – Handlowej "C." spółki cywilnej a jej wspólnikiem był W. K., który wraz ze skarżącą składał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł.. Wspólnicy spółki zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2012 r. zostali wezwani solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 2 412 zł., jednakże przesyłka pocztowa z zarządzeniem nie została przez skarżących odebrana w terminie pomimo pozostawienia awiz przez Pocztę Polską. W niniejszej sytuacji wskazać należy, iż Sąd I instancji przywracając skarżącej termin do uiszczenia wpisu sądowego w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego skarżąca nie mogła skorzystać przy uiszczeniu wpisu sądowego z pomocy swego wspólnika W. K., z którym ponosiła solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki. Dyrektor Izby Celnej w Ł. kwestionując zasadność przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego podał, iż w trakcie okresu chorobowego w dniach od [...] stycznia do [...] czerwca 2012 r. skarżąca czynnie uczestniczyła w postępowaniach w innych sprawach dotyczących opłaty paliwowej składając zażalenia oraz skargi na decyzję organu, tym samym zdaniem Dyrektora Izby Celnej nie prawdziwe jest twierdzenie skarżącej, iż nie była zdolna do podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych. Na tą okoliczność Dyrektor organu przedstawił kserokopię zażaleń złożonych przy sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1582/11 i I SA/Łd 1575/11 z datą wpływu z dnia [...].03.2012 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji rozpoznając ponownie sprawę powinien zważyć powyższe okoliczności, a także ocenić czy schorzenia skarżącej udokumentowane przedłożoną dokumentacją lekarską (k. 122 – 137) uniemożliwiały jej wniesienie wpisu sądowego w terminie. Zauważyć przy tym należy, że sama tylko okoliczność, że skarżąca w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] czerwca 2012 r. przebywała na zasiłku chorobowym nie oznacza, iż nie mogła wykonać powyższej czynności procesowej w terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wielokrotnie wskazywano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jednocześnie wyrażano jednak pogląd, że choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego (wyrok NSA z 19 września 2000 r., I SA 1072/00; wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09; wyrok z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., I FSK 2000/09). Skarżąca występując z wnioskiem o przywrócenie terminu wskazała jedynie na istnienie choroby potwierdzonej co prawda zaświadczeniem lekarskim, jednakże w żaden sposób nie przedstawiła jaki wpływ miała jej choroba na dokonanie czynności do której została wraz z wspólnikiem wezwana. Dodać należy, iż zlecenie dokonania przelewu przez internet, bądź też w placówce banku nie wymaga nadmiernego zaangażowania, specjalistycznej wiedzy, szczególnych kwalifikacji i stanowi tym samym prostą czynność dnia powszedniego, którą można wykonać nawet będąc w niedyspozycji chorobowej. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.