II FSK 458/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-07
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Tomasz Zborzyński, Zbigniew Romała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek, którego użytkowanie zostało zakazane decyzją organu nadzoru budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, może być opodatkowany podwyższoną stawką podatku od nieruchomości jako budynek związany z działalnością gospodarczą, mimo że nie jest faktycznie wykorzystywany do tej działalności?Ratio decidendi
Budynek, którego użytkowanie zostało zakazane decyzją organu nadzoru budowlanego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, może być opodatkowany podwyższoną stawką podatku od nieruchomości jako budynek związany z działalnością gospodarczą, jeśli stan techniczny nie ma charakteru trwałego i obiektywnego, uniemożliwiającego wykorzystanie go do tej działalności. Samo posiadanie nieruchomości przez przedsiębiorcę jest podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą, a przejściowe niewykorzystywanie lub zakaz użytkowania z powodu konieczności remontu nie wyłącza stosowania podwyższonych stawek, jeśli stan techniczny nie jest trwały i obiektywnie uniemożliwia prowadzenie działalności.Stan faktyczny
Spółka z o.o. została opodatkowana podatkiem od nieruchomości za 2009 r. podwyższoną stawką dla budynków związanych z działalnością gospodarczą, mimo że decyzją organu nadzoru budowlanego zakazano jej użytkowania z powodu złego stanu technicznego. Spółka twierdziła, że budynek nie może być wykorzystywany do działalności gospodarczej ze względów technicznych. Organy podatkowe i sądy uznały, że stan techniczny nie miał charakteru trwałego i obiektywnego, a jedynie wynikał z zaniedbań podatnika, co nie wyłącza stosowania podwyższonej stawki podatku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Zbigniew Romała, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "C." sp. z o. o. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1381/11 w sprawie ze skargi "C." sp. z o. o. z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 4 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę kasacyjną.
Sygnatura akt II FSK 458/12
U z a s a d n i e n i e
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "C. I" z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r.
Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:
Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia 21 marca 2011 r. określił skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r.
w kwocie 26.329 zł, stwierdzając, że nie wykazała ona w deklaracji budynku związanego z działalnością gospodarczą, położonego w W. przy ul. [...], o powierzchni użytkowej 1.030 m², w pełni zadaszonego i mającego ściany boczne. Opodatkowaniu – według stawek określonych uchwałą Rady Miejskiej Węglińca nr 320/XLIII/10 z dnia 4 listopada 2010 r. – podlegały więc grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 8.222 m², a także budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 1.030 m² oraz budowle o wartości 8.000 zł. Organ podatkowy wskazał, że wymagający remontu i w związku z tym okresowo niewykorzystywany w działalności budynek powinien być opodatkowany stawką podatku przewidzianą dla budynków związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej, gdyż w sprawie nie wystąpiły względy techniczne, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r.
o podatkach i opłatach lokalnych (obecnie: Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.).
W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie norm prawa materialnego przez nieprawidłową wykładnię i zastosowanie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz naruszenie art. 30 ust. 2 i art. 66 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., dalej: u.s.g.). Podniosła, że w sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania ze względów technicznych, niezależnych od podatnika, nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej, następuje wyłączenie go z zakresu opodatkowania najwyższą stawką podatku dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazała, że decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z.
z dnia 23 lutego 2009 r. (zmienioną decyzją z dnia 14 grudnia 2009 r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków) zakazano Spółce w trybie natychmiastowym użytkowania budynku do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Tym samym, dokonując oględzin budynku i rozstrzygając na tej podstawie, czy budynek może być wykorzystywany dla celów działalności gospodarczej, organ podatkowy przekroczył swoje uprawnienia. Nieruchomość powinna być zatem opodatkowana z zastosowaniem stawki podatku od nieruchomości właściwej dla pozostałych nieruchomości, a nie związanych z działalnością gospodarczą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. decyzją z dnia 4 lipca 2011 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta W., wskazując, że z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wynika, iż o tym, czy nieruchomość podlega opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości, decyduje sam fakt posiadania jej przez podmiot posiadający status przedsiębiorcy, a nie sposób, w jaki faktycznie jest ona wykorzystywana. Wskazane zaś w przepisie "względy techniczne", uniemożliwiające wykorzystywanie przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności, muszą mieć charakter obiektywny i trwały. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części nie daje więc podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, bowiem nieruchomość taka, mimo chwilowego jej niewykorzystywania, z różnych przyczyn, w działalności gospodarczej, nie przestaje być nieruchomością związaną z prowadzoną przez dany podmiot działalnością gospodarczą. Dlatego też należący do skarżącej budynek został prawidłowo opodatkowany podatkiem od nieruchomości z zastosowaniem stawek dla budynków związanych
z prowadzeniem działalności gospodarczej, zwłaszcza, że z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 lutego 2009 r. wynika tymczasowy charakter przeszkody w wykorzystaniu budynku dla prowadzenia działalności gospodarczej, która może zostać usunięta po zastosowaniu się przez Spółkę do zaleceń wskazanych w decyzji. Ponadto wprowadzony zakaz użytkowania obiektu nie ma charakteru nieograniczonego, lecz obowiązuje do czasu usunięcia nieprawidłowości. Kwestionowany przez Spółkę dowód z oględzin budynku, przeprowadzony w dniu 20 maja 2011 r., miał znaczenie pomocnicze i "wspomagające" tezę o braku wystąpienia w sprawie względów technicznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i art. 30 ust. 2 u.s.g. oraz art. 120, art. 121, art. 124 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) przez wykroczenie przez organ podatkowy poza prawnie wyznaczone granice, naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych oraz zasady przekonywania, jak również przez wadliwe konstruowanie uzasadnienia decyzji. Skarżąca podniosła, że z samego faktu posiadania przez przedsiębiorcę gruntu, budynku bądź budowli, nie można wywodzić, iż nieruchomości te wykorzystywane są dla potrzeb działalności gospodarczej, możliwa jest bowiem sytuacja, że nieruchomość nie będzie do tych celów wykorzystywana ze względów technicznych. Organ odwoławczy nie podjął próby zdefiniowania pojęcia "względy techniczne", ale a priori założył, że skoro budynek znajduje się w posiadaniu przedsiębiorcy, to należy go opodatkować z zastosowaniem stawek najwyższych. Tymczasem w budynku posiadanym przez skarżącą nie tylko nie jest prowadzona działalność gospodarcza, ale jej prowadzenie jest wręcz zakazane, o czym wprost stanowi decyzja organu nadzoru budowlanego. Decyzja ta ma decydujące znaczenie, ponieważ organ podatkowy nie ma uprawnień (nie zezwala na to u.s.g.) do oceny możliwości użytkowania budynków ze względu na ich stan techniczny. Przeprowadzone oględziny budynku nastąpiły z przekroczeniem kompetencji, co stanowi naruszenie art. 120 i art. 121 O.p. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania ze względów technicznych nie oznacza, że niemożność ta musi mieć charakter trwały i nieprzemijający, gdyż chodzi o niemożność wykorzystywania w danym roku podatkowym, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. Organy podatkowe dopuściły się także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p. i związanego z nią obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, unormowanego w art. 187 § 1 O.p., a także zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 191 O.p.
Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazał, że mocą art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. ustawodawca wprowadził jako zasadę, iż wszystkie grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy, są związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Jednocześnie ustawodawca nie wprowadził definicji legalnej pojęcia "względy techniczne", co oznacza, że wyłączenie gruntu, budynku czy budowli z wykorzystywania w działalności gospodarczej powinno być każdorazowo badane i wymaga rozważenia rodzaju oraz charakteru przeszkody, a także ustalenia przyczyn oraz czasu jej powstania. Ze względu na wprowadzoną zasadę względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej w określonym obiekcie powinny mieć obiektywny i trwały charakter. Obiektywny, to znaczy taki, który jest niezależny od woli przedsiębiorcy. Tak więc względy ekonomiczne, finansowe czy też podejmowane przez przedsiębiorcę decyzje gospodarcze (np. w kwestii remontu, modernizacji budynku) lub też brak racjonalnych działań, które w efekcie doprowadziły do złego stanu technicznego budynku, nie są zaliczane do względów technicznych, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Nie wystarczy bowiem, aby budynek był w złym stanie technicznym, ale konieczne jest, aby stan ten był trwały. Wynika to wprost z końcowej części powołanego przepisu, który stanowi, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. A zatem, stan techniczny obiektu musi mieć charakter trwały, nieprzemijający. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy w sposób prawidłowy zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz podjął prawidłowe rozstrzygnięcie, rozważył wszelkie okoliczności faktyczne niezbędne do wykazania, czy zachodzi przesłanka wyłączająca opodatkowanie budynku według stawek przewidzianych dla przedmiotu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, dokonał także analizy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. oraz przeprowadził oględziny nieruchomości, co pozwoliło na uznanie, że obowiązek przeprowadzenia remontu (zgodnie z nakazem organu nadzoru budowlanego) nie stanowi o tym, że zaszły względy techniczne, o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Poza sporem jest bowiem to, że obiekt nie stracił cech budynku, skoro zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. za budynek uważa się obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Jak wynika z dokonanych przez organ podatkowy oględzin, przedmiotowy budynek posiada pełne zadaszenie i ściany boczne. Wewnątrz budynku nie stwierdzono uszkodzeń elementów konstrukcyjnych oraz spękań ścian.
W części magazynowej trzy pomieszczenia zostały wydzielone ścianami działowymi. Dokonując oględzin organ podatkowy nie przekroczył posiadanych kompetencji, ponieważ do tego, aby stwierdzić, czy budynek posiada ściany oraz dach, nie jest wymagana wiedza specjalistyczna. Poza tym czynność ta miała charakter uzupełniających, a nie podstawowy. Na podstawie dokonanych ustaleń organ podatkowy nie zakwestionował bowiem ustaleń dotyczących stanu technicznego budynku uniemożliwiającego jego użytkowanie w działalności gospodarczej, a jedynie wykazał, że stan ten nie ma charakteru trwałego, co też wynika z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z.. Okoliczność, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne", o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., musi być badana
ad casum, co oznacza, że może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Do środków tych niewątpliwie należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie specjalistów (biegłych) z zakresu budownictwa. Nie są to jednak środki dowodowe wyłącznie właściwe, ponieważ i w tym przypadku zastosowanie ma zasada wyrażona w art. 180 § 1 O.p., w myśl której jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Również przepisy u.p.o.l. nie wymagają, aby względy techniczne miały być potwierdzone określonym dokumentem. Tym samym nie można uznać argumentu skarżącej, że skoro w sprawie wydana została decyzja przez organ nadzoru budowlanego, to ma ona decydujące znaczenie, a prowadzone przez organ podatkowy postępowanie, w tym przeprowadzenie dowodu z oględzin, stanowi naruszenie przepisów postępowania podatkowego.
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca Spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów wywołanych skargą.
Zarzuciła naruszenie norm prawa materialnego, w szczególności art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i art. 30 ust. 2 u.s.g. oraz norm prawa procesowego, a to art. 120 (przez wykroczenie przez organ podatkowy poza prawnie wyznaczone granice), art. 121 (przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych), art. 124 (przez naruszenie zasady przekonywania) i art. 210 § 4 (przez wadliwe konstruowanie uzasadnienia decyzji) O.p.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podtrzymano argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego, dodatkowo podkreślając, że "względy techniczne", o jakich mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., oznaczają przede wszystkim obiektywną przeszkodę w wykorzystywaniu gruntu, budynku bądź budowli do prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza, iż są to przeszkody niedeterminowane wolą podatnika. Prowadzenie działalności gospodarczej w posiadanym przez nia budynku jest nie tylko niemożliwe, ale przede wszystkim zabronione, o czym świadczy decyzja organu nadzoru budowlanego. Organy podatkowe pominęły tę decyzję, dając prymat dowodowi
z oględzin budynku, do których przeprowadzania nie posiadają ustawowych kompetencji. Przez użyte w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. określenie "nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych", należy rozumieć – w odniesieniu do budynków – sytuację, w której istniejąca w danym roku podatkowym zabudowa jest w takim stanie technicznym, że nie może być wykorzystywana (nie nadaje się) do prowadzenia działalności gospodarczej, nawet po realizacji prac remontowych (odtworzeniowych) oraz adaptacyjnych, których efektem nie jest powstanie nowego budynku. Natomiast nie można przyjąć, że względy techniczne, o jakich mowa w cytowanych przepisach, muszą występować nieprzemijająco. Nie chodzi tu o remonty lub prace renowacyjne trwające krótki czas, czy też będące wynikiem woli podatnika, jednakże obowiązek przeprowadzenia gruntownego remontu wynika z nakazu powołanego do tego organu i do czasu nie podjęcia stosownych działań i w efekcie poprawy stanu technicznego zachodzi konieczność zaprzestania użytkowania budynku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie i zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu administracji kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Rozpatrując sprawę na skutek skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej granicami, tj. treścią przytoczonych w niej podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza zatem, że zakres kontroli orzeczenia wydanego w pierwszej instancji wyznacza sama strona wnosząca ten środek zaskarżenia.
W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W związku z takim sformułowaniem podstaw kasacyjnych, rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy. stanowiący podstawę wydanego wyroku, został ustalony bez naruszenia przepisów postępowania. Niemniej jednak, zważywszy na sposób skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, jak również na treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji, stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty można i należy rozpoznać łącznie.
Zasadniczym przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest wykładnia przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., zgodnie z którym przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Wobec powyższego brzmienia przepisu, podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą jest samo posiadanie danej nieruchomości przez prowadzący działalność gospodarczą podmiot. Istotne jest, że związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni, służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym o tym, czy dana nieruchomość pozostaje związana z działalnością gospodarczą, nie przesądza to, czy działalność gospodarcza jest w danym obiekcie i w danym czasie rzeczywiście prowadzona. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.
Przechodząc do istoty sporu wskazać należy, że nie są uważane za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej jedynie takie przedmioty opodatkowania znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy, które do prowadzenia tej działalności nie są i nie mogą być wykorzystywane ze względów technicznych. U.p.o.l. nie definiuje pojęcia stanu technicznego. Przyjąć należy, że ratio legis wprowadzenia tego przepisu wynikało z przyjęcia przez ustawodawcę za zasadne zmniejszenia obciążeń podatkowych tych podmiotów, które nie mogą wykorzystywać posiadanych nieruchomości dla celów gospodarczych z przyczyn całkowicie od nich niezależnych, a związanych z naturą danego przedmiotu opodatkowania. Innymi słowy, analizowany przepis może znaleźć zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot. Tym samym wyłączenie, o jakim mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., nie obejmuje sytuacji, gdy brak możliwości wykorzystania nieruchomości dla celów działalności gospodarczej wynika z przyczyn leżących po stronie posiadającego daną nieruchomość przedsiębiorcy. Wskazuje na to przede wszystkim użyte przez ustawodawcę w analizowanym przepisie sformułowanie: "(...) nie są i nie mogą być wykorzystywane (...)".
Pojęcie względów technicznych nie obejmuje swoim zakresem technologicznych, ekonomicznych, jak również finansowych przyczyn braku możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej. Ma ono normatywny kontekst determinowany kryteriami formalnymi, właściwymi dla przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409). Względy techniczne w rozumieniu u.p.o.l. to takie, które mają tego rodzaju związek z nieruchomością gruntową lub budowlaną, że ze swej natury nieruchomość ta nie jest i nie może być wykorzystywana do prowadzenia danej działalności gospodarczej. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku, w sprawach dotyczących sporów na tle niemożności wykorzystywania przedmiotów opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych zasadnicze znaczenie mają okoliczności występujące w konkretnej sprawie. Istotna wskazówka co do kierunku interpretacji omawianego przepisu zawarta jest jednak w jego konstrukcji, opartej na zastosowaniu wyjątku od zasady. Wyjątek ustawowy powinien być interpretowany ściśle, a więc wykładnia rozszerzająca tego wyjątku jest niedopuszczalna. Normatywna treść pojęcia "względy techniczne", jak również redakcja art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., na gruncie którego ustawodawca posłużył się koniunkcją (dosłownie: "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany") wskazuje nie tylko na stan obecny tego przedmiotu, ale także na ulokowane w przyszłości możliwości jego wykorzystywania. Zatem tylko i wyłącznie w sytuacji łącznego ziszczenia się stanów faktycznych objętych hipotezą tego przepisu nieruchomość będzie podlegała opodatkowaniu według innych stawek, niż związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Reasumując można przyjąć, że pojęcie względów technicznych nie obejmuje swoim zakresem technologicznych, ekonomicznych, jak również finansowych przyczyn braku możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej, ma ono bowiem normatywny kontekst determinowany kryteriami formalnymi właściwymi dla przepisów prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2012 r. sygn. akt II FSK 472/11, LEX nr 1234087; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2457/10, LEX nr 1217389).
Należy podkreślić, że ani Sąd pierwszej instancji, ani orzekające w sprawie organy podatkowe nie kwestionowały, iż nieruchomość położona w W. przy
ul. L. [...] nie mogła być w 2009 r. wykorzystywana przez Spółkę do prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazana niemożność nie wynikała jednak z nie dających się usunąć przyczyn technicznych, całkowicie wyłączających na przyszłość możliwość prowadzenia działalności w tym obiekcie. Potwierdza to m.in. powoływana przez Spółkę decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z., w której zakazano użytkowania budynku magazynowo–biurowego do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, tj. wykonania wszystkich zaleceń pokontrolnych i likwidacji usterek w instalacji elektrycznej. Zalecenia pokontrolne obejmowały m.in.: zlikwidowanie rys w połączeniach ścian ze słupami żelbetowymi, zdjęcie obłożenia stropu w celu likwidacji zawilgocenia materiałów izolacyjnych, usunięcie śladów zacieków na ścianach, oczyszczenie z rdzy elementów wykonanych ze stali, poprawę mocowania rynien i rur spustowych itp. W zakresie instalacji elektrycznej zalecenia pokontrolne obejmowały m.in. konieczność wymiany przewodów zasilających lampy, konieczność wymiany uszkodzonych obudów i osłon lamp, zamontowanie instalacji wywiewnej i instalacji odgromowej itp. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej ta decyzja organu nadzoru budowlanego nie została "odrzucona" jako dowód w sprawie. Wręcz przeciwnie, decyzja ta stanowiła jeden z dowodów; jedynie wnioski, jakie organy podatkowe wyprowadziły z treści tego dokumentu, były odmienne od wniosków skarżącej.
A zatem skontrolowany obiekt budowlany był w nieodpowiednim stanie technicznym, przy czym to na właścicielu lub zarządcy obiektu spoczywa obowiązek utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Wskazane obowiązki niewątpliwie zostały zaniedbane przez Spółkę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy (w postaci m.in. protokołu oględzin z dnia 20 maja 2011 r. i załączonej do niego dokumentacji fotograficznej) pozwalał na stwierdzenie, że stan techniczny przedmiotu opodatkowania pozwalał na dokonanie remontów i przystosowania go do prowadzenia na w nim określonego rodzaju działalności gospodarczej. Tym samym jedynie od podjętej w tym zakresie przez skarżącą decyzji i posiadanych przez nią środków zależało to czy – a jeżeli tak, to
w jakim czasie – przedmiotowa nieruchomość będzie mogła być przez nią wykorzystana dla tych celów gospodarczych, dla realizacji których została objęta
w posiadanie. Dyspozycja art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyraźnie dookreśla przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości – niezależnie od stanu mediów.
W piśmiennictwie wskazuje się (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny, Warszawa 2008, Komentarz do art. 1a, LEX), że jeżeli stan techniczny budynku jest katastrofalny i grozi zawaleniem, bez odwoływania się do prawa budowlanego należy stwierdzić, że nie może tam być prowadzona działalność gospodarcza ze względów technicznych. W rozpoznawanej sprawie zły stan techniczny budynku wynikał jednak jedynie z okoliczności zależnych od podatnika, a nie z przyczyn obiektywnych, nie miał też charakteru trwałego, potwierdzonego np. decyzjami organu nadzoru budowlanego wydanymi w trybie art. 68 (budynek bezpośrednio grozi zawaleniem) czy 66 ust. 1 pkt 1 (może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska) i 2 (jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku) Prawa budowlanego. Co do zasady, przepisy prawa podatkowego mają zapewnić budżetowi państwa czy samorządu terytorialnego pewność wpływów niezbędnych przy konstrukcji budżetu. Subiektywna ocena podatnika, czy istnieje obowiązek podatkowy lub uzależnienie jego istnienia od woli podatnika (zaniechanie remontów czy dewastacja obiektu) nie może wpływać na jego sytuację prawnopodatkową (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 801/05, niepubl.).
Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w oparciu o prawidłowo ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny sprawy. Sąd pierwszej instancji właściwie uznał, że organy te zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (w tym dokonały – prawidłowej – oceny przedłożonej przez stronę skarżącą decyzji organu nadzoru budowlanego), zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona – zawiera pełne uzasadnienie faktyczne, zaś jej prawne uzasadnienie spełnia wymogi stawiane przez art. 210 § 4 O.p. Tym samym, za nieuzasadniony uznać należało sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia norm prawa procesowego. Całkowitym nieporozumieniem jest przy tym zarzut naruszenia art. 30 ust. 2 u.s.g., albowiem ani Sąd pierwszej instancji, ani orzekające w sprawie organy podatkowe przepisu tego nie stosowały. Regulacja ta stanowi o zadaniach jednoosobowego organu wykonawczego w gminie, jakim jest wójt.
Uznając ZATEM, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił ją.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego od strony skarżącej na rzecz organu administracji orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło