II OSK 1507/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 689/11 w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę R.M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...], w budynku przy ul. G. w Bielsku-Białej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezydent Miasta Bielska-Białej, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte w wniosku Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Bielsku-Białej. Podkreślił, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt I C 78/03, skarżącemu oraz jego rodzinie nakazano opróżnienie, opuszczenie i wydanie Gminie Bielsko-Biała przedmiotowego lokalu mieszkalnego oraz wstrzymano wykonanie nakazu opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W wykonaniu powyższego wyroku przedstawiono skarżącemu lokal socjalny przy ul. S., w którym obecnie on zamieszkuje. W toku postępowania skarżący stwierdził, że obecnie jego sprawy życiowe koncentrują się w lokalu przy ul. S. w Bielsku-Białej. Umowa dotycząca najmu tego lokalu została jednak z nim zawarta tylko na czas określony, zatem do czasu zawarcia umowy najmu tego lokalu na czas nieokreślony nie wymelduje się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W ocenie organu I instancji w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Doszło bowiem do opuszczenia przez skarżącego jego dotychczasowego miejsca stałego pobytu, lecz nie dopełnił on obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu opuszczenie w opisany sposób dotychczasowego miejsca stałego pobytu miało charakter trwały i dobrowolny, bowiem na równi z dobrowolnym i trwałym opuszczeniem lokalu należy traktować wykonanie prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.M. podnosząc, że mieszkania przy ul. G. nie opuścił dobrowolnie, lecz został z niego wyeksmitowany dnia 5 stycznia 2011 r. Zaskarżoną decyzją Wojewoda Śląski, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącego w trybie administracyjnym określonym w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Skarżący bowiem od 5 stycznia 2011 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i obecnie mieszka w lokalu przy ul. S. w Bielsku-Białej, gdzie koncentrują się jego sprawy życiowe. W ocenie organu nie budzi także wątpliwości kwestia dobrowolności opuszczenia przez skarżącego jego dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Po spełnieniu przez Gminę Bielsko-Biała warunku zawartego w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego, tzn. po przydzieleniu skarżącemu lokalu socjalnego, wykonał on dobrowolnie orzeczony tym wyrokiem nakaz eksmisji i opuścił zajmowany dotychczas lokal mieszkalny. Opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu miało także charakter trwały, bowiem skarżący zameldował się na pobyt czasowy w nowym miejscu pobytu i po otrzymaniu nowej umowy najmu przedłużył ten meldunek do dnia 29 lutego 2012 r. Okoliczność ta w ocenie organu dowodzi, że strona zamierza skoncentrować swoje sprawy życiowe poza dotychczasowym miejscem pobytu stałego, a wobec prawomocnego orzeczenia w stosunku do niego eksmisji z poprzedniego miejsca zamieszkania wykluczyć należy możliwość, że powróci on do lokalu przy ul. G. w Bielsku-Białej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł R.M., podnosząc, że aby mieszkanie przy ul. S. stało się centrum jego spraw życiowych, a nie jedynie miejscem zameldowania czy przechowywania niektórych rzeczy, winna zostać z nim zawarta umowa najmu na czas nieokreślony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 17 stycznia 2012 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego w uzupełnieniu skargi zarzucił wydanie decyzji Wojewody Śląskiego z naruszeniem przepisów prawa procesowego, a to art. 61 w związku z art. 28 k.p.a. w związku z wszczęciem postępowania w oparciu o wniosek podmiotu nie będącego jego stroną, czyli Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Bielsku-Białej, naruszenie art. 7 w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego, a w szczególności oświadczenia skarżącego zawartego w treści odwołania, w którym wskazał on na brak dobrowolności opuszczenia miejsca stałego zamieszkania oraz niepodpisanie przez skarżącego protokołu zdawczo-odbiorczego oraz naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegającym na przyjęciu dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uznał, że ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności, w jakich doszło w dniu 5 stycznia 2011 r. do opuszczenia przez skarżącego lokalu przy ul. G. w Bielsku-Białej są w sprawie bezsporne, a zatem pozbawione podstaw prawnych były zarzuty wydania zaskarżonego aktu z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Sąd zaznaczył, że zgodnie z przepisami stroną postępowania o wymeldowanie jest osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu. Bez wątpienia zatem wnioskodawcą w niniejszej sprawie mógł być Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Bielsku-Białej, wykonujący uprawnienia właścicielskie przysługujące Prezydentowi Bielska-Białej w stosunku do budynków mieszkalnych znajdujących się w zasobie nieruchomości miasta Bielsko-Biała. Sąd podkreślił również, że w aktualnym stanie prawnym opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała aktywność życiową poza swoim dotychczasowym miejscem pobytu, przy czym mniej istotne jest, jak długo stan taki ma miejsce. W niniejszej sprawie skarżący opuścił mieszkanie, w którym był zameldowany na pobyt stały, a wszystkie swoje rzeczy osobiste przeniósł do przedzielonego mu w drodze umowy najmu lokalu znajdującego się budynku przy ul. S. w Bielsku-Białej. Sąd zauważył, że do wydania decyzji o wymeldowaniu w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dochodzi prawie zawsze w sytuacjach, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu nie ma charakteru w pełni dobrowolnego i nie wynika jedynie własnej woli osoby zainteresowanej. Konsekwencją tego stanu rzeczy było utrwalenie się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym szeregu poglądów wskazujących, jakie sytuacje należy traktować, jako dobrowolne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, do których zaliczono m.in. opuszczenie lokalu na skutek wykonania wyroku eksmisyjnego wydanego przez sąd powszechny. W niniejszej sprawie skarżący opuścił swoje dotychczasowe miejsce pobytu stałego wykonując dobrowolnie wyrok eksmisyjny. Po opuszczeniu zajmowanego mieszkania zameldował się on na pobyt czasowy w lokalu wskazanym w umowie najmu zawartej z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej w Bielsku-Białej. Skoro więc skarżący dobrowolnie opuścił lokal, pozbawiona znaczenia prawnego jest okoliczność niepodpisania przez niego protokołu zdawczo-odbiorczego. Sąd wskazał także, że meldunek czasowy strony pozostaje bez związku z jej dotychczasowym zameldowaniem na pobyt stały. Stwierdził, że dopiero wymeldowanie osoby z pobytu stałego w danym lokalu daje podstawę do jej zameldowania na pobyt stały w nowym lokalu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R.M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 §, 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo że organ nie dopełniły obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie dotyczącym okoliczności w jakich skarżący opuścił zajmowany dotychczas lokal mieszkalny oraz kwestii pozostawienia części majątku w przedmiotowym lokalu. Zarzucił też naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo że organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego to jest oświadczenia skarżącego, zawartego w odwołaniu, wskazującego na brak dobrowolności i zamiar opuszczenia dotychczas zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, jak również nieuwzględnienie okoliczności, iż protokół zdawczo-odbiorczy, na który organ powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie został przez skarżącego podpisany, co podważa wiarygodność przedmiotowego dokumentu jako dowodu dobrowolnego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżone w sprawie decyzje zapadły zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowiącym, iż organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek strony decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie stwierdzono w sposób niewątpliwy i zgodny z zebranym materiałem, a także – w zasadzie – zgodnie z wyjaśnieniami samego skarżącego, że zaistniała wskazana wyżej podstawa do jego wymeldowania z lokalu nr [...] w budynku przy ul. G. w Bielsku-Białej. W stosunku do skarżącego i członków jego rodziny zapadł bowiem prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej zobowiązujący pozwanych do opróżnienia i wydania zajmowanego lokalu mieszkalnego. Wydanie tego lokalu w dniu 17 lutego 2011 r. pracownikom Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w Bielsku-Białej stanowiło wykonanie tego wyroku eksmisyjnego. W następstwie tego skarżący zamieszkał w przyznanym mu lokal socjalnym. Jest kwestią oczywistą, iż w ten sposób zaistniały przesłanki do wymeldowania go z dotychczasowego miejsca pobytu. Wykonanie wyroku eksmitującego spowodowało, iż zmieniło się miejsce stałego pobytu skarżącego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podstawa usunięcia skarżącego z dotychczas zajmowanego lokalu wskazuje, że jest to sytuacja trwała i nieodwracalna, gdyż taki był cel postępowania zakończonego wyrokiem eksmisyjnym. Bez znaczenia przy tym jest, czy skarżący wykonał wyrok Sądu Rejonowego w Bielsku-Białej dobrowolnie, czy został wyeksmitowany przez komornika, skoro opróżnienie zajmowanego lokalu stanowiło wykonanie nałożonego na stronę wyrokiem sądu odpowiedniego obowiązku. Wykonanie takiego obowiązku nie jest najczęściej dobrowolne, lecz tworzy identyczną podstawę do wymeldowania jak dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu (por. przykładowo wyroki NSA z 27 sierpnia 2009 r., II OSK 1313/08 i z dnia 23 marca 2010 r., II OSK 579/09). Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego "wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie lub wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu" (wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., I OSK 1973/10, publ. Lex nr 1112023). Zameldowanie służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnymi służy potwierdzeniu faktu pobytu w określonym lokalu (art. 9 ust. 2b u.e.l.d.o.). Dla wyniku rozpoznawanej sprawy bez znaczenia są takie, podane przez skarżącego fakty, jak to, że nie zawarto z nim umowy najmu nowego lokalu mieszkalnego na czas oznaczony, czy to, że nie podpisał on protokołu dokumentującego wydanie dotychczas zajmowanego lokalu. Kwestie te nie mają żadnego znaczenia dla istnienia przesłanek do wymeldowania z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty są więc całkowicie nieuzasadnione. Strona skarżąca nie wskazała bowiem żadnej istotnej dla wyniku sprawy okoliczności, której nie wyjaśniłby Sąd I instancji ani żadnego istotnego dowodu, którego nie rozpatrzyłby ten Sąd. W tej sytuacji skarga kasacyjna, jako nieposiadająca uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.