II SA/Kr 1251/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 29 kwietnia 2011 r., nr [....] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew skargę oddala. Prezydent Miasta decyzją z dnia 25.02.2011 r. znak: [....] wymierzył T.S. administracyjną karę pieniężną w wysokości 117 673,02 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 12 sztuk drzew z gatunku klon pospolity i jesion pensylwański z działki nr [....] i [....] przy [....] w K. W uzasadnieniu decyzji opisano ustalony w sprawie stan faktyczny, wskazując, że organ powziął wiadomość na temat usunięcia drzew ze wskazanych wyżej działek na skutek zgłoszenia Straży Miejskiej. Na miejscu wycinki stwierdzono 50 pniaków po ściętych drzewach, których wiek oceniono na starszy niż 5 lat. W związku z powyższym w dniu [....] .04.2010 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego zezwolenia. W dniu [....] .2010 r. organu I instancji przeprowadził oględziny z udziałem pracownika organu posiadającego specjalistyczne przygotowanie w zakresie dendrologii. Podczas oględzin stwierdzono 49 pniaków usuniętych drzew ozdobnych (bez czarny, jesion pensylwański, klon pospolity, wierzba) oraz ustalono oceny wiek drzew poprzez zliczenie ilości słoi przyrostu rocznego. T.S. oświadczył wówczas do protokołu, że drzewa zostały usunięte przez nieznane osoby oraz, że złożył zawiadomienie o wyrębie i kradzieży drzew. W dniu [....] .07.2010 r. organ l instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, w toku której dokonano przesłuchania świadków: B.W. oraz strażnika miejskiego T.S. . Organ uzyskał również zeznania brata właściciela nieruchomości M.S. Prezydent Miasta kierując się treścią przepisu art. 77 k.p.a. dopuścił jako dowód w sprawie akta postępowania prowadzonego przez Komisariat Policji [....] w K. , dotyczącego zawiadomienia o kradzieży drzewa na szkodę T.S. . W decyzji I instancji odniesiono się także do zastrzeżeń T.S. dotyczących braku kwalifikacji u pracowników organu I instancji do oceny wieku wyciętych drzew i w konsekwencji wniosku o powołanie biegłego w tym zakresie, a także faktu nieodnotowania marki i rodzaju aparatu, przy pomocy którego wykonano dokumentację fotograficzną podczas oględzin oraz braku informacji na temat cechy urządzenia pomiarowego, którym dokonywano pomiaru pniaków. Ponadto w uzasadnieniu wyjaśniono kwestię związaną ze zmianą treści obowiązujących przepisów dotyczących wieku drzewa przesłanki wydania zezwolenia na jego usunięcie. W związku z powyższym wyjaśniono, że dalsze postępowanie toczyło się już w stosunku do drzew, których wiek drzew ustalono, jako starsze niż 10 lat. Organ l instancji powołał się na ustalenia policji, a także Sądu Rejonowego dla [....] w K. Wydział II Karny, który postanowieniem z dnia 13.10.2010 r., sygn. akt: II Kp 655/10/K utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie kradzieży drzew na szkodę T.S. W uzasadnieniu postanowienia sądu wskazano, że wycinki dokonał M.S. – brat T.S. , działając na jego zlecenie. Organ l instancji podzielił cytowane ustalenia sądu karnego opierając się również na treści zeznań uzyskanych w toku przeprowadzonych w niniejszej sprawie rozpraw administracyjnych i w oparciu o przepis art. 88 ust 1 pkt 2 oraz art. 89 ust 3 ustawy organ l instancji dokonał naliczenia i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie bez zezwolenia 12 szt. drzew w wieku przekraczającym 10 lat. T.S. złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania. Zarzucono, że decyzja I instancji została wydana na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, z pominięciem opinii biegłego z zakresu dendrologii i dendrometrii - pomimo, że protokół oględzin, który stał się podstawą do wymierzenia kary administracyjnej zawiera zapisy budzące istotne wątpliwości co do gatunku i wieku drzew, a także ich położenia w terenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 29.04.2011 r., znak [....] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na ustalenia faktyczne dokonane w decyzji I instancji, które w całości podzielił. Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach Kolegium uznało, że podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie jest uzasadnione, a postępowanie wyjaśniające zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone w sposób prawidłowy. Powołano się na przepisy ustawy o ochronie przyrody, a w szczególności art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, które przewidują karę administracyjną za naruszenie obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Przyjmuje się, że podmiotem odpowiedzialnym za usunięcie drzew bez zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, na którym spoczywa obowiązek uzyskania zezwolenia. Zazwyczaj będzie nim właściciel nieruchomości, który jest zarazem posiadaczem samoistnym. Organ l instancji prawidłowo przyjął, że T.S. jest odpowiedzialny za usunięcie drzew bez zezwolenia, gdyż jako właściciel działek miał prawo i obowiązek wystąpić o stosowne zezwolenie. Zarówno T.S. , jak i jego brat M.S. (któremu powierzono czynności związane z uporządkowaniem nieruchomości) byli świadomi, że na wycięcie drzew należy uzyskać zezwolenie właściwego organu. Organ odwoławczy za bezzasadne uznał zarzuty dotyczące postępowania dowodowego. Prezydent Miasta przeprowadził to postępowanie dokładnie i wnikliwie, a także prawidłowo skorzystał z materiału dowodowego zgromadzonego przez inne organy. Sposób ustalenia odpowiedzialności T.S. nie budzi wątpliwości. Zgodny z obowiązującymi przepisami był również sposób ustalenia wieku usuniętych drzew, których wycinka związana jest z powstaniem odpowiedzialności karno-administracyjnej. Ustalenie wieku usuniętego drzewa jest jedną z najistotniejszych okoliczności podlegających ocenie w toku postępowania w trybie art. 88 ustawy o ochronie przyrody i wymaga posiadania wiadomości specjalnych - wiedzy z zakresu dendrometrii. Wprawdzie przepis art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, jednakże w sytuacji, kiedy czynności za organ wykonuje pracownik posiadający właściwą wiedzę, to nie jest koniecznym sięgnięcie po dowód z opinii biegłego. Jednakże ze względu na zasadę informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., w uzasadnieniu decyzji zawsze powinno znaleźć się wyjaśnienie, dlaczego organ nie zdecydował się na powołanie takiego środka dowodowego, a także tego czy czynności w sprawie wykonywała osoba o właściwym wykształceniu lub posiadająca odpowiednią wiedzę. W niniejszym przypadku organ l instancji uczynił zadość temu obowiązkowi. Co do samej metody obliczania wieku drzew, Kolegium podzieliło zdanie organu l instancji, jak też przeważającej części orzecznictwa, że metoda zliczenia słoi przyrostu rocznego jest metodą efektywną i odpowiednią. W zakresie zarzutu dotyczącego zróżnicowania ustalonego wieku drzew o podobnym obwodzie zwrócono uwagę, że z uzasadnienia decyzji wynika, że przy ustalaniu wieku pominięto słoje nieczytelne, co niewątpliwie jest sposobem dowodzenia względnym dla sprawcy. T.S. zaskarżył powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucono: ← że zaskarżona decyzja została wydana z udziałem J.K. , który był sprawozdawcą w składzie orzekającym, a powinien on być wyłączony od orzekania w niniejszej sprawie, gdyż w latach 2007-2010 współpracował z Prezydentem Miasta z tytułu realizowanego mandatu radnego Dzielnicy I Stare Miasto jako przewodniczący Komisji Praworządności i Porządku Publicznego; z tego względu mogą zachodzić wątpliwości co do bezstronności J.K. ; ← obrazę art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez wymierzenie kary T.S. , który w dacie zdarzenia nie mógł uzyskać pozwolenia na usuwanie drzew jako współwłaściciel zaledwie 20% nieruchomości, a ponadto nie usunął ani jednego drzewa i nie zlecił usunięcia innych drzew niż owocowe i samosiejki nie starsze niż 5 lat ; ← obrazę art. 7 i 77 k.p.a. polegającą na: a) niedopuszczeniu dowodu z opinii dendrologa i dendrometry b) nierozpatrzeniu w całości materiału dowodowego – pominięcie istotnej a znanej organowi okoliczności specyficznego kształtu działek , które nie zostały w terenie wyznaczone w stopniu umożliwiającym identyfikację położenia pni drzew, co eliminuje możliwość ustalenia osób, które byłyby uprawnione do uzyskania pozwolenia na usunięcie drzew. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium stwierdziło ponadto, że w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie zachodzą przesłanki do wyłączenia członka SKO J.K. . Wskazane przez skarżącego podstawy faktyczne sprawy pozostają w całkowitym oderwaniu od przedmiotu niniejszej sprawy. Poza wskazaniem funkcji społecznych, jakie pełnił członek nie uprawdopodobniono, że okoliczności te mogłyby wpłynąć na jakiekolwiek związki z przedmiotem lub stronami niniejszej sprawy. Na rozprawie w dniu [....] 2011 r. skarżący powtórzył, że w postępowaniu administracyjnym konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dendrometry, bowiem w jego trakcie zmieniły się przepisy dotyczące wieku drzew i o ile w trakcie oględzin zwracano uwagę na drzewa starsze niż pięć lat, to później okazało się, że istotny jest wiek 10 lat. Ponadto w trakcie oględzin nie sporządzono szkicu, a protokołu nie da się zidentyfikować z fotografiami w aktach. Działka była porośnięta dużą ilością drzew i krzewów, głównie owocowych. Skarżący w związku z wezwaniem Straży miejskiej zlecił bratu M. uporządkowanie nieruchomości, jednak zlecenie to nie obejmowało wycinki drzew ponad dziesięcioletnich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. W pierwszej kolejności należy rozważyć - jako najdalej idący - zarzut uczestniczenia w wydaniu zaskarżonej decyzji osoby, która podlegała wyłączeniu na podstawie art. 27 § 1 w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. Powołane przepisy przewidują konieczność wyłączenia członka organu kolegialnego jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Zdaniem skarżącego wątpliwości takie dotyczą członka SKO J.K. i wynikają z jego społecznej działalności w latach 2007 - 2010 jako radnego Dzielnicy I Stare Miasto i jako przewodniczący Komisji Praworządności i Porządku Publicznego. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż "po latach pracy na rzecz miasta (...) J. K. identyfikuje się z miastem, co (...) nie daje gwarancji bezstronności". W skardze zwrócono uwagę, że w art. 9 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych wprowadzono zakaz łączenia członkostwa w kolegium z mandatem radnego. W niniejszej sprawie ten zakaz nie został naruszony, a fakt pełnienia funkcji radnego w krótkim okresie przed rozstrzyganiem niniejszej sprawy nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wątpliwości co do bezstronności J.K.. W każdym razie Sąd nie powziął takich wątpliwości w niniejszej sprawie, bowiem postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób szczegółowy, a zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i został poddany wnikliwej analizie przez organy obu instancji. Przesłanką wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 88 ustawy o ochronie przyrody jest usunięcie bez wymaganego prawem zezwolenia drzew lub krzewów. Zezwolenia takiego wymagają rośliny powyżej określonego wieku, określonego w art. 83 ust. 6 pkt 4 (10 lat). W postępowaniu toczącym się w tym przedmiocie istotne jest więc przede wszystkim ustalenie, czy doszło do wycięcia drzew bez pozwolenia, a jeżeli tak to ile ich było i jakiego były gatunku (co ma wpływ na wysokość kary - art. 85 w zw. z art. 89 ustawy o ochronie przyrody), a także ustalenie podmiotu, który odpowiada za wycięcie tych drzew na podstawie powołanych przepisów. W ocenie Sądu obie te kwestie zostały ustalone w sposób niebudzący wątpliwości. Sąd, podobnie jak organy orzekające w niniejszej sprawie, podziela ustalenie dokonane przez sąd karny w postanowieniu z 10 października 2010 r., sygn. II Kp 655/10/K, iż do usunięcia przedmiotowych drzew doszło na zlecenie skarżącego i w ramach robót nadzorowanych przez jego brata. Przeciwne twierdzenia T.S. i M.S. słusznie oceniono jako niewiarygodne, biorąc pod uwagę zeznania innych świadków przesłuchanych w postępowaniu karnym oraz w postępowaniu administracyjnym oraz zasady doświadczenia życiowego. Takie postępowanie mieści się w zakresie swobodnej oceny dowodów i zasługuje na aprobatę. Okoliczność, że skarżący jest właścicielem jedynie 20% działki nr [....] nie zwalnia go z odpowiedzialności w trybie art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Przed dokonaniem wycinki drzew T.S. powinien był uzyskać zgodę pozostałych współwłaścicieli, a następnie złożyć wniosek o zezwolenie na wycięcie drzew. Podkreślenia wymaga, że to właśnie on, bez zgody i wiedzy pozostałych współwłaścicieli, podjął decyzję o wycince, jak również zlecił ją bratu. Skarżący nie tylko naruszył przepisy ustawy o ochronie przyrody, ale także przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zarządu współwłasnością. W takiej sytuacji obciążanie karą wszystkich współwłaścicieli, a więc także tych, którzy nie wiedzieli o wycince przedmiotowych drzew, byłoby niewłaściwe. Natomiast nałożenie kary administracyjnej na T.S. nie stanowi - wbrew zarzutom skargi - naruszenia art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Na podobnym stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. II OSK 488/08, w którym zaaprobowano nałożenie kary pieniężnej za wycięcie drzewa bez zezwolenia tylko na tego ze współwłaścicieli nieruchomości, który zdecydował o usunięciu drzewa. W uzasadnieniu tego wyroku NSA wskazał: "Odpowiedzialność administracyjna za bezprawne wycięcie drzew nie jest uzależniona od winy ukaranego. Została ona zobiektywizowana; jej ustalenie wymaga - co trafnie wskazuje skarżąca - wykazania, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby a zniszczeniem drzew lub krzewów. Zachowanie to przejawiać się może w każdej formie (działanie i zaniechanie). Organy muszą zatem wykazać, że posiadacz nieruchomości przynajmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości albo, że na usunięcie drzewa świadomie się godził i mu nie zapobiegł". Podzielając ten pogląd należy podkreślić, że w niniejszym postępowaniu prawidłowo ustalono, że osobą podlegającą ukaraniu w trybie art. 88 ustawy o ochronie przyrody jest T.S. Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy również stwierdzić, że są one bezzasadne. Zarówno Kolegium, jak i organ I instancji wyczerpująco wyjaśniły dlaczego nie było konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wieku wyciętych drzew. W oględzinach brał udział pracownik organu posiadający wiedzę specjalistyczną, a w uzasadnieniu decyzji I instancji znalazła się przekonująca odpowiedź na uwagi T.S. dotyczące prawidłowości ustalenia wieku drzew. Dalsze wysuwanie wątpliwości w tym zakresie i kwestionowanie wyniku oględzin - w których skarżący brał udział wraz z profesjonalnym pełnomocnikiem, podpisał ich protokół i nie wnosił zastrzeżeń do ich przebiegu - na podstawie publikacji znalezionej w Internecie nie jest uzasadnione. Podobnie bezzasadne są zarzuty dotyczące położenia pni po wyciętych drzewach. Zdaniem skarżącego nie można wykluczyć, że niektóre z nich mogą znajdować się poza granicami jego działek. Fakt, iż skarżący podnosi ten zarzut dopiero na etapie postępowania sądowego, podczas gdy nie podnosił go w trakcie oględzin w terenie czyni zarzut wątpliwym i uzasadnia twierdzenie, iż skarżący zmierza jedynie do wydłużenia toczącego się postępowania. Skoro więc zaskarżona decyzja okazała się prawidłowa, skargę w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).