II FSK 2795/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Anna Dumas, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Fundacji [...] w likwidacji z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2886/11 w sprawie ze skargi Fundacji [...] w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 5 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2886/11 oddalił skargę Fundacji [...] w likwidacji z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 5 września 2011 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Sąd przedstawił następujący stan sprawy. Fundacja [...] w likwidacji zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Wa. postanowieniem z 3 czerwca 2011 r. wydanym m. in. na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67c § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako: "O.p.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Zdaniem organu, prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę przysługuje tylko podatnikom. Skoro więc strona w niniejszej sprawie występuje jako płatnik to nie może żądać umorzenia zaległości podatkowej. Postanowieniem z 5 września 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przywołał treść art. 165, 165a § 1, 67a § 1 pkt 3, 67c § 1 O.p., z których wywiódł, że prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie omawianej ulgi przysługuje tylko podatnikom. W przedmiotowej zaś sprawie strona występuje jako płatnik zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od osób fizycznych, pobranych od wynagrodzeń wypłaconych pracownikom. W związku z powyższym, z uwagi na brak podstawy prawnej zobowiązanie strony jako płatnika nie może ulec wygaszeniu wskutek umorzenia; postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Odnosząc się do argumentu strony, że organy podatkowe mogą z urzędu umarzać zaległości podatkowe organ wyjaśnił, że przepis art. 67d O.p. przewiduje możliwość udzielania z urzędu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., jednak wyłącznie w przypadkach enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. W skardze na to postanowienie strona wniosła o zmianę postanowień obu instancji oraz nakazanie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Uzasadniając wyrok Sąd I instancji wywiódł, że uprawnionym do wniesienia wniosku o umorzenie zaległości podatkowej a także odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej jest tylko podatnik. Nie może tego uczynić tak jak w przypadku ulg określonych w art. 67a § 1 pkt 1 i 2 płatnik lub inkasent. Jeżeli więc wniosek taki wnosi inna niż podatnik osoba, postępowanie takie nie jest wszczynane. Zgodnie bowiem z art. 165a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, a więc wszczęcia postępowania podatkowego, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc się do argumentu o możliwości działania organów z urzędu na podstawie art. 67d § 1 O.p. Sąd wskazał, że słusznie organy podatkowe stwierdziły, iż tryb ten może mieć zastosowanie wyłącznie w sytuacjach enumeratywnie w nim wskazanych. Skoro zaś żadna z powyższych sytuacji nie zaistniała w sprawie brak jest podstaw do udzielenia ulgi z urzędu na podstawie art. 67d § 1 pkt 3 O.p. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Fundacja [...] w likwidacji zaskarżając ten wyrok w całości, opierając skargę na zarzucie naruszenia przez Sąd powołanych w wyroku przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 53, poz. 1269 ze zm) przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie interesu społecznego przez nieuwzględnienie stanu faktycznego i stanu majątkowego likwidowanej Fundacji powodującego, iż dalsze jego trwanie podważa porządek prawny w państwie i utrudnia obrót gospodarczy. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie apelacji bądź jego uchylenie w całości i przekazanie Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania tj. nakazania organom finansowym wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest więc weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania (por. H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 238-240; wyrok NSA z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2706/04; wyrok NSA z dnia 13 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 329/06). Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie art. 183 § 2 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc przeprowadzona w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. Jedyny sprecyzowany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczy naruszenie art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny został powołany do kontroli działalności administracji publicznej oraz rozstrzygania sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wskazuje się w orzecznictwie, i pogląd ten Sąd w składzie niniejszym podziela, że art. 1 p.u.s.a., jako przepis ustrojowy normujący zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, nie może co do zasady stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. To czy ocena legalności zaskarżonej decyzji (postanowienia) była prawidłowa czy też błędna, nie może być bowiem utożsamiane z naruszeniem tego przepisu. Zatem jedynie w drodze wyjątku, np. gdy Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji (postanowienia) w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r., II OSK 533/12, LEX nr 1408542). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, zatem powyższy zarzut nie jest oparty na uzasadnionych podstawach. Zawarte w podstawie skargi kasacyjnej stwierdzenie "opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przez Sąd orzekający powołanych w wyroku przepisów prawa materialnego i procesowego" bez przytoczenia tych przepisów, wskazania na czym to naruszenie polegało i w odniesieniu do przepisów procesowych wykazania wpływu tego naruszenia na wynik sprawy uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne rozpoznanie sprawy. Wskazanej wadliwości skargi kasacyjnej nie sanuje jej uzasadnienie. Strona skarżąca przytacza w nim jedynie przyczyny, z powodu których zaległość podatkowa z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek powinna być umorzona. Niemniej jednak argumentacja ta nie jest adekwatna do przedmiotu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na marginesie już tylko należy zauważyć, że w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest znana instytucja apelacji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę.