II SA/Sz 922/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-11-16
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny Arkadiusz Windak, Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa gazociągu średniego ciśnienia, stanowiąca rozbudowę istniejącej publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej, z której korzystać będą mogli wszyscy okoliczni mieszkańcy, może zostać uznana za inwestycję celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Budowa gazociągu średniego ciśnienia, stanowiąca rozbudowę istniejącej publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej, z której potencjalnie będą mogli korzystać wszyscy okoliczni mieszkańcy, powinna zostać uznana za inwestycję celu publicznego. Kryterium lokalnego znaczenia inwestycji nie powinno opierać się na formie własności nieruchomości, przez które przebiega, ani na faktycznej liczbie przyłączy w momencie wydania decyzji, lecz na zaspokojeniu potrzeb społeczności lokalnej i realizacji zadań własnych gminy, takich jak zaopatrzenie mieszkańców w gaz.Stan faktyczny
Spółka A. złożyła wniosek o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie gazociągu średniego ciśnienia. Wójt Gminy odmówił wydania decyzji, uznając, że inwestycja nie stanowi celu publicznego, lecz powinna być rozpatrywana w trybie ustalenia warunków zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom błędną wykładnię przepisów, w szczególności po nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami, która uwzględniła budowę sieci gazowych jako cel publiczny.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 50
ust. 1 i art. 52 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, poz. 717, z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy
z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U.
z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) Wójt Gminy D. odmówił Spółce A. ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie gazociągu średniego ciśnienia 32 PE, na terenie działek nr: [...], położonych w obrębie ewidencyjnym [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że działka nr [...], położona w obrębie [...], nie posiada planu zagospodarowania przestrzennego. Stanowi ona grunt rolny o powierzchni [...] ha, sklasyfikowany jako użytek rolny R IVa i jest własnością osób fizycznych. Natomiast działki nr: [...], położone w obrębie ewidencyjnym [...], stanowią działki publicznych dróg gminnych. Działka nr [...] stanowi działkę drogi wewnętrznej.
Wójt Gminy D. nie podzielił stanowiska inwestora, że planowana inwestycja na terenie działki nr [...] jest inwestycją celu publicznego, lecz uznał, że jest inwestycją, która powinna podlegać rozpatrzeniu w trybie wniosku o ustalenie warunków zabudowy.
Organ wywiódł, że o uznaniu przyszłego zamierzenia za inwestycję celu publicznego nie decyduje tylko i wyłącznie przedmiot wniosku inwestora , ale także rozmiar i charakter danej inwestycji, przesądzający o jej znaczeniu lokalnym gminnym i ponadlokalnym. Inwestor powołujący się na cel publiczny musi wykazać, że realizacja tego celu nie stanowi zaspokojenia interesu prywatnego (indywidualnego bądź grupowego). Obowiązkiem organu jest zbadanie, czy przedmiotowe zamierzenie stanowi realizację zadań gminy i czy w związku z tym jest inwestycją celu publicznego. Nie każdy cel publiczny, wskazany w ustawie o gospodarce nieruchomościami, może być uznany - zdaniem organu - za inwestycję celu publicznego.
Inwestycje liniowe związane z przesyłaniem gazu, trakcje sieci, urządzenia pomiarowe itp., są zdaniem organu zaliczane do inwestycji celu publicznego. Przyłączenia do tego typu sieci, jako służące już tylko konkretnemu inwestorowi, nie stanowią - w opinii Wójta Gminy D. - przykładu inwestycji celu publicznego.
Organ wskazał także, na niedopuszczalność ograniczania praw własności nieruchomości dla realizacji jedynie celów indywidualnych lub grupowych. Według Wójta wystarczającym zabezpieczeniem wykonania wydanej decyzji lokalizacyjnej jest skorzystanie z instytucji służebności przesyłu włącznie z sądową drogą jej ustanowienia.
Oceniając złożony wniosek Wójt Gminy D. stwierdził, że planowana inwestycja na terenach działek nr: [...], stanowi realizację celów o znaczeniu lokalnym gminnym, natomiast na terenie działki nr [...] - stanowi zaspokojenie potrzeb jedynie osób fizycznych, będących właścicielami działki.
Wójt Gminy D. uznał, że wniosek inwestora nie może być uwzględniony w oparciu o art. 52 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i odmówił wnioskującej Spółce A. wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W odwołaniu od powyżej decyzji pierwszoinstancyjnej Spółka A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uznanie przedmiotowej inwestycji za inwestycję celu publicznego i wydanie w tym przedmiocie decyzji zgodnie z wnioskiem inwestora.
Według odwołującej, planowana budowa sieci gazowej na działkach nr [...], jak i na działce nr [...], położonych w [...], stanowić ma rozbudowę istniejącej publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej, z której korzystać będą mogli wszyscy okoliczni mieszkańcy miejscowości [...], jeżeli złożą stosowny wniosek o przyłączenie do tej sieci gazowej. Planowany gazociąg stanowi całość i żaden z jej fragmentów nie stanowi przyłącza.
Na dowód swych twierdzeń odwołująca Spółka A. powołała się na dołączone do odwołania dokumenty, tj. wytyczne do projektowania, określone w piśmie z dnia
[...]r. NR [...] oraz mapę z przewidywanym przebiegiem sieci gazowej.
Odnosząc się do twierdzeń organu, o tym jakie zamierzenie dotyczy realizacji zadań gminy i w związku z tym zalicza się do inwestycji celu publicznego, Spółka A.przypominała, że zgodnie z art. 7 ust.1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 z późn. zm.) wśród zadań własnych gminy wymieniono zaopatrzenie mieszkańców w gaz.
Ponadto stwierdziła, że także z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89 poz. 625 z późn. zm.) wynika obowiązek planowania
i organizowania zaopatrzenia mieszkańców w paliwo gazowe. Z oczywistych względów, jak zauważyła Spółka A., gmina nie jest w stanie sama zapewnić mieszkańcom dostaw paliwa gazowego, jednakże w jej obowiązku, wynikającym z przytoczonych powyżej przepisów jest współdziałanie z przedsiębiorstwem energetycznym w celu zabezpieczenia potrzeb mieszkańców gminy w tym zakresie.
Zdaniem Spółki A., to koncesjonowany operator systemu dystrybucyjnego, jakim jest Spółka A., decyduje o charakterze budowanej infrastruktury gazowej, tzn. czy dany element sieci jest gazociągiem zasilającym, czy też przyłączem.
Reasumując, odwołująca stwierdziła, że przedmiotowa inwestycja spełnia określone w przepisach przesłanki, pozwalające uznać ją za inwestycję celu publicznego, skoro ma stanowić publiczne urządzenie służące do dystrybucji gazu zapewniające dostawę gazu ziemnego dla wszystkich mieszkańców zamieszkałych
w okolicy [...].
Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 50 § 1 w związku z art. 2 pkt 5 ustawy
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy D.
o odmowie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na treść art. 2 ust. 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powtórzyło za organem pierwszej instancji, że nie każda budowa odcinka sieci gazowej stanowi inwestycję celu publicznego. O uznaniu danej inwestycji za inwestycję celu publicznego nie decyduje zatem tylko i wyłącznie przedmiot wniosku inwestora, ale także rozmiar i charakter danej inwestycji przesądzający o jej znaczeniu lokalnym gminnym i ponadlokalnym. Realizacja ze względu właśnie na jej rozmiar i znaczenie dla danego obszaru gminy jest obiektywnie istotna dla społeczności lokalnej.
Zdaniem organu odwoławczego, za uznaniem danej inwestycji, jako inwestycji celu publicznego nie może przemawiać mniej lub bardziej utrudniony sposób
jej realizacji. Wprawdzie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza ograniczenie przez Starostę prawa do nieruchomości urządzeń infrastruktury technicznej, ale dotyczy tylko decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, nie oznacza jednak, iż jest to argument prawny przemawiający za stanowiskiem skarżącej. Według Kolegium jest dokładnie odwrotnie.
Według organu drugiej instancji, niedopuszczalne jest ograniczanie prawa własności nieruchomości dla realizacji jedynie celów indywidualnych lub grupowych.
W takim przypadku, Kolegium uznało, że wystarczającym zabezpieczeniem wykonania decyzji lokalizacyjnej jest skorzystanie z instytucji służebności przesyłu włącznie z sądową drogą jej ustanowienia.
Organ wskazał, że powyższy pogląd prawny znajduje akceptacje zarówno w piśmiennictwie jak i judykaturze.
W dalszej części uzasadnienia decyzji, Kolegium wyjaśniło znaczenie pojęcia "cel publiczny", użytego w przedmiotowej sprawie. Wskazało, że nie zalicza się
do inwestycji celu publicznego, inwestycji niepowiązanej wprost z wprowadzeniem celu publicznego w życie, np. inwestycji wyłącznie powiązanej od strony technicznej
z inwestycją główną lub związanej z inwestycją główną wydatkowaniem środków publicznych tego samego rodzaju (np. gdy te same środki publiczne służą finansowaniu zamierzenia całościowego, wybiegającego poza cele publiczne, obejmującego inwestycję główną, realizującą wprost cel publiczny, oraz inwestycję związaną z inwestycją główną). Samo zaangażowanie środków publicznych nie jest rozstrzygające, nie wystarczy też funkcjonalne powiązanie planowanej inwestycji
z inwestycją realizującą cel publiczny wprost, tak że w rezultacie tworzyłyby pewną całość. Jedyną możliwością objęcia decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego inwestycji nie realizującej wprost celu publicznego, byłaby faktyczna niemożność przeprowadzenia bez niej inwestycji głównej.
Inwestycja celu publicznego powinna, zdaniem Kolegium, realizować potrzeby wspólnoty tworzącej związek publicznoprawny. Będą to wspólnoty samorządowe na poziomie gminy, powiatu i województwa, a także społeczeństwo jako pewna całość zamieszkująca obszar państwa. Zawsze więc inwestycja celu publicznego nakierowana będzie na urzeczywistnienie interesu publicznego, istotnego dla zbiorowości, przynajmniej na poziomie lokalnym.
Ustosunkowując się do twierdzeń odwołującej Spółki A., Kolegium wskazało, że budowa odcinka sieci, do której mogą przyłączać się inni zainteresowani mieszkańcy nie przesądza o istnieniu inwestycji celu publicznego. Podłączenie to jest hipotetycznie ograniczone jedynie do kilku sąsiednich nieruchomości. Według organu, nie stoi na przeszkodzie, aby przedmiotowa inwestycja była regulowana w trybie decyzji o warunkach zabudowy, która pozostaje podstawowym narzędziem prawnym dla realizacji budowy poszczególnych części sieci gazowej.
Organ odwoławczy nie znalazł również związku pomiędzy istnieniem celu publicznego, a zadaniami własnymi gminy, ponieważ organ uznał, że katalog zadań własnych nie jest tożsamy z ustawową definicją inwestycji celu publicznego.
Podsumowując organ odwoławczy przyjął, że brak jest przesłanek do uznania, że inwestycja ograniczająca się do budowy sieci w łącznej długości 250 m dla zasilania w paliwo gazowe czterech działek gruntu może stanowić inwestycję celu publicznego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Spółka A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uznanie przedmiotowej inwestycji, jako inwestycji celu publicznego, a w związku z tym o wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Skarżąca nie godząc się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego podniosła, że wydane w obu instancjach decyzje administracyjne naruszają art. 2 pkt 5 i art. 50 ust. 1 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także naruszają art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Według skarżącej, organ uzasadniając swoje stanowisko powołał się na orzeczenia wydane na tle nieaktualnego stanu prawnego, tj. sprzed nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami (uchwalonej w lipcu 2010 roku,
a obowiązującymi od 25 września 2010 roku). Nowelizacja wprowadziła do legalnej definicji celu publicznego także budowę i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji gazów, oraz innych obiektów i urządzeń niezbędnych
do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Precyzując zarzut naruszenia art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Spółka A. wyjaśniła, że naruszenie polegać miało na niezastosowaniu przez organy legalnej definicji celu publicznego. Nowelą ustawy o gospodarce nieruchomościami (uchwaloną w lipcu 2010 r., a obowiązującą od 25 września 2010 r.), wprowadzono zmianę definicji celu publicznego poprzez uznanie za cel publiczny także budowy
i utrzymywania przewodów i urządzeń służących do dystrybucji gazów, oraz innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Skarżąca nie podzieliła tym samym poglądu wyrażonego przez organ odwoławczy, że wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego jest wyjątkiem od reguły wydawania decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do budowy publicznych dystrybucyjnych sieci gazowych.
W uzasadnieniu skargi Spółka A. nawiązała także do przytoczonego przez organ odwoławczy stanowiska doktryny, że zakres inwestycji określanych, jako inwestycje celu publicznego, ograniczony został do przypadków wskazanych wprost w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami albo przepisie innej ustawy, która by wyraźnie nazywała jakąś sytuację celem publicznym na potrzeby tego artykułu lub na potrzeby regulacji prawnej gospodarki przestrzennej. Skatalogowany w ten sposób zakres inwestycji celu publicznego ma charakter zbioru wyjątków od zasady.
Skarżąca stwierdziła, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne mieści się
w katalogu celów określonych w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem jest budową przewodów i urządzeń służących do dystrybucji gazu w postaci zasilającego gazociągu średniego ciśnienia, a związku z tym należy do zbioru wyjątków od zasady wynikających z podanego wyżej przepisu. Argumentacja użyta
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nasuwa wniosek, iż organy rozstrzygające
w niniejszej sprawie nie do końca były zorientowane w problematyce gazowniczej, nie rozróżniają bowiem pojęć "dystrybucji" od "przesyłania", a także mylą proces przyłączania do sieci z "przyłączem" i stawiają między tymi pojęciami znak równości.
Strona przytoczyła treść art. 3 pkt 5 ustawy Prawo energetyczne, który określa, że "dystrybucja" w odniesieniu do gazownictwa to "transport paliw gazowych sieciami dystrybucyjnymi w celu ich dostarczania odbiorcom". Natomiast "siecią dystrybucyjną", zgodnie z art. 3 pkt 11 lit. b ustawy Prawo energetyczne, określa się "sieć gazową wysokich, średnich i niskich ciśnień, z wyłączeniem gazociągów kopalnianych i bezpośrednich, za której ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu dystrybucyjnego". "Operator systemu dystrybucyjnego" to "przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją paliw gazowych lub energii elektrycznej, odpowiedzialne za ruch sieciowy w systemie dystrybucyjnym gazowym albo systemie dystrybucyjnym elektroenergetycznym, bieżące i długookresowe bezpieczeństwo funkcjonowania tego systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci dystrybucyjnej, w tym połączeń z innymi systemami gazowymi albo innymi systemami elektroenergetycznymi" (art. 3 pkt 25 ustawy Prawo energetyczne).
Proces przyłączania to - jak wywiodła skarżąca Spółka A.- zespół działań zmierzających do stworzenia warunków równoprawnego korzystania z gazu ziemnego przez odbiorców, polegający przede wszystkim na zaprojektowaniu i wybudowaniu publicznych gazociągów zasilających, czyli sieci dystrybucyjnej sensu stricto oraz w efekcie końcowym przyłącza do tych gazociągów. Z kolei "gazociąg",
w rozumieniu rozporządzania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia
6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2004 r. Nr 105, poz. 1113), oznacza "odcinek sieci gazowej od gazociągu zasilającego do kurka głównego wraz
z zabezpieczeniem włącznie, służący do przyłączania instalacji (gazowej znajdującej się na terenie i w obiekcie odbiorcy".
Zamierzenie określone we wniosku i na wskazanych w nim działkach służyć ma przede wszystkim zaspokojeniu potrzeb wspólnoty, która zamieszka w czterech domach jednorodzinnych, których budowa planowana jest na działce nr [...], ale także również umożliwiać będzie przyłączanie do publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej innych instalacji gazowych znajdujących się na terenach i w obiektach odbiorców sąsiadujących, tj. mieszkańców ulic [...].
Strona skarżąca powtórzyła, jak w odwołaniu, że tylko koncesjonowany operator systemu dystrybucyjnego, jakim jest także Spółka A., posiada uprawnienia do podjęcia decyzji o charakterze budowanej infrastruktury gazowej, tj. czy dany element sieci jest gazociągiem zasilającym, czy też przyłączem. Spółka A.przypomniała także, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne, gmina ma obowiązek planowania i organizowania zaopatrzenia mieszkańców w paliwo gazowe. Gmina nie jest w stanie sama zapewnić mieszkańcom dostaw paliwa gazowego, powinna zatem współdziałać z przedsiębiorstwem energetycznym w celu zabezpieczenia potrzeb mieszkańców gminy w tym zakresie.
Stanowisko organów w przedmiotowej sprawie jest dla strony nie do zaakceptowania, gdyż każda rozbudowa sieci dystrybucyjnej (z wyłączeniem budowy przyłączy do sieci gazowej) ma zawsze charakter, co najmniej lokalny, tzn. zawsze służy zaspokajaniu potrzeb wspólnoty, co najmniej na poziomie gminy. Rozbudowa publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej należącej do Spółki A., niezależnie od długości nowo budowanych gazociągów zasilających i ilości realizowanych przyłączy, zawsze spełnia warunki pozwalające uznać ją za inwestycję celu publicznego w rozumieniu przepisów art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w związku z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. udzielając odpowiedzi
na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując, że aktualny pozostaje pogląd organu przedstawiony w treści zaskarżonej decyzji. Według organu, nie znajduje oparcia
w przepisach prawa twierdzenie skarżącej, że każda inwestycja budowy sieci gazowej jest inwestycją celu publicznego.
Na rozprawie w dniu 16 listopada 2011r. pełnomocnik skarżącej Spółki A. sprecyzował skargę w ten sposób, że na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a P.p.s.a wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie pełnomocnik podtrzymał zarzuty wskazujące na nieprawidłową wykładnią przepisów prawa, powołanych w uzasadnieniu kwestionowanych rozstrzygnięć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności
z prawem oraz w granicach orzekania zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi, dalej P.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wykazała, że akt ten narusza prawo materialne, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy administracyjnej było, jak wynika to z wniosku inwestora – skarżącej Spółki A. –ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie gazociągu średniego ciśnienia 32 PE na terenie działek nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...].
W ocenie sądu, organy administracji publicznej orzekające w tej sprawie prawidłowo zebrały materiał dowodowy i dokonały trafnych ustaleń faktycznych co do rodzaju, zakresu i usytuowania wskazanej we wniosku inwestycji, popełniły natomiast błąd w ocenie znaczenia ustalonych okoliczności faktycznych dla kwalifikacji prawnej planowanego przez wnioskodawcę przedsięwzięcia inwestycyjnego.
W związku z powyższym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), dalej określanej jako u.p.z.p., ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wyjątek od tej zasady ustanowiony został w art. 4 ust. 2 u.p.z.p, który przewiduje, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania
i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że pojęcie inwestycji celu publicznego nie może być interpretowane wyłącznie na podstawie art. 2 pkt 5 u.p.z.p., ponieważ zawarta w nim definicja tego rodzaju inwestycji wykracza poza granice przepisów dotyczących stricte zagospodarowania przestrzennego, gdyż odsyła do art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej określanej jako u.g.n., wskazując na szczególny charakter tej inwestycji wynikający z realizacji określonych tą ustawą celów publicznych. W niniejszej sprawie należy mieć ponadto na uwadze przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) dalej określanej jako u.s.g., skoro zaistniały spór interpretacyjny dotyczy lokalnego (gminnego) znaczenia inwestycji objętej wnioskiem skarżącej.
W art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustawodawca wskazał, że przez inwestycję celu publicznego należy rozumieć "działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym) (obejmującym również inwestycje międzynarodowe
i ponadregionalne) bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich finansowania, stanowiące realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami". Wśród celów wymienionych w art. 6 u.g.n. w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej ustawodawca wymienił w pkt 2: "budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń".
Objęta wnioskiem inwestycja, w ocenie Sądu, z pewnością mieści się
w zakresie celów objętych art. 6 pkt 2 u.g.n., skoro polegać ma, jak ustaliły to organy orzekające i czego nie kwestionuje skarżąca, a co wynika z dokumentów dołączonych do wniosku, na budowie sieci gazowej średniego ciśnienia. Sieć ta, o długości 250 m. przebiegać ma od istniejącego gazociągu ułożonego w ulicy [...] na działce nr [...] i ułożona ma być w działkach nr [...] stanowiących drogi gminne, działce nr [...] i prowadzić do działki Nr [...] stanowiącej grunt prywatny. Według twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, które nie zostały podważone w zaskarżonej decyzji, budowa tej sieci stanowić ma rozbudowę istniejącej publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej, z której korzystać będą mogli wszyscy okoliczni mieszkańcy miejscowości [...], jeżeli złożą stosowny wniosek o przyłączenie do sieci gazowej, a planowany gazociąg stanowi całość i żaden z jej fragmentów nie stanowi przyłącza.
Z treści uzasadnień prawnych decyzji organów obu instancji wynika, że spór powstał na tle definicji inwestycji celu publicznego zawartej w wyżej cytowanym art. 2 pkt 5 u.p.z.p. i ogranicza się do kwestii znaczenia lokalnego (gminnego) wskazanej we wniosku inwestycji, którego to zaistnienie organy obu instancji negują.
Organ I instancji, jak wynika to z końcowego fragmentu uzasadnienia decyzji, przyjął, jako kryterium wyróżniające to znaczenie, formę własności nieruchomości przez którą przebiegać ma planowana sieć gazowa i uznał, że skoro sieć ta przebiega przez 3 działki nieprywatne, to w tym zakresie jest to inwestycja o znaczeniu lokalnym, jednakże z uwagi na to, że sieć ta prowadzi do nieruchomości stanowiącej własność prywatną, to już cała inwestycja nie może być zakwalifikowana jako inwestycja celu publicznego.
Zdaniem Sądu, z cytowanych przepisów art. 2 pkt 5 u.p.z.p. oraz art. 6 pkt 2 u.g.n. nie wynika aby ustawodawca dopuszczał posłużenie się prezentowanym przez organ I instancji rozumowaniem. Przy uwzględnieniu argumentacji tego organu należałoby uznać, że np. sieć wodno-kanalizacyjna przebiegająca nie w ciągach ulicznych gminy, lecz poprzez prywatne nieruchomości nigdy nie mogłaby być zakwalifikowana jako inwestycja celu publicznego, choć służyłaby ogółowi lub znacznej liczbie mieszkańców gminy.
W ocenie Sądu, dokonując oceny znaczenia przedmiotowej inwestycji
w kontekście użytego w ustawowej definicji określenia "o znaczeniu lokalnym (gminnym)"nie można kierować się kryterium formy własności nieruchomości, bowiem ustawodawca takiego rozróżnienia nie wprowadził. Należy natomiast rozważyć znaczenie inwestycji w ujęciu lokalnym, czyli z punktu widzenia zaspokojenia potrzeb i interesów społeczności lokalnej tworzącej gminna wspólnotę samorządową. Wszak zgodnie z art. 1 u.s.g. "Mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową" (ust. 1), "Ilekroć w ustawie jest mowa o gminie, należy przez to rozumieć wspólnotę samorządową oraz odpowiednie terytorium" (ust.2). Zaś w art. 7 ust.1 tej ustawy, zaspokojenie zbiorowych potrzeb wspólnoty ustawodawca zaliczył do zadań własnych gminy, wśród których w pkt 3 wymienił zaopatrzenie w gaz.
Nie można przy tym wyspecyfikować w uniwersalny sposób przesłanek jakimi należy się kierować przy ocenie omawianego znaczenia, ponieważ będą one zależne od rodzaju planowanej inwestycji i okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie.
Zdaniem Sądu, realia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej nie zostały dostatecznie precyzyjnie rozważone przez organ odwoławczy, mimo obszernych wywodów zawartych w uzasadnieniu decyzji. Wprawdzie organ ten nie powtórzył dosłownie argumentacji organu I instancji, jak też wyraźnie jej nie zanegował,
ale przede wszystkim zawarł taką wykładnię, która ogranicza pole rozważań
w przedmiocie znaczenia inwestycji do jej faktycznego zasięgu. Nie można oprzeć
się wrażeniu, że w świetle interpretacji organu odwoławczego, położenie sieci gazowej w całej gminie miałoby znaczenie lokalne, zaś ułożenie sieci na długości 250 m. znaczenia takiego już nie ma, zwłaszcza że w ocenie organu, nie jest ważna potencjalna możliwość przyłączenia do sieci wszystkich nieruchomości usytuowanych wzdłuż jej przebiegu, lecz znaczenie decydujące ma okoliczność, że na dzień wydania decyzji możliwość przyłączenie do tej sieci uzyskałyby obiekty prywatne położone na działce nr [...].
W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można podzielić również tej argumentacji. Przede wszystkim mieć należy na względzie to co podnosiła skarżąca spółka w toku postępowania administracyjnego i podniosła także w skardze na temat projektowanej sieci gazowej ułożonej na działkach [...], wskazując, że jest to sieć dystrybucyjna, która służyć ma zaspokojeniu potrzeb wspólnoty, która zamieszka w [...] domach jednorodzinnych, których budowa planowana jest na działce nr [...], ale również "umożliwiać będzie przyłączenie do publicznej dystrybucyjnej sieci gazowej innych instalacji gazowych znajdujących się na terenach i w obiektach sąsiadujących, tj. mieszkańców ulic [...].
Zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącej, z którego wynika, że sieci gazowej nie buduje się na konkretne zamówienie jednego odbiorcy, lecz planuje się tak jej przebieg aby możliwe było objęcie jej zasięgiem wszystkich obiektów położonych na trasie jej przebiegu. Stąd wypływa wniosek, że Kolegium w swej interpretacji przeceniło znaczenie faktu planowanego przyłączenia do sieci nieruchomości na terenie działki nr [...], przy jednoczesnym uznaniu za okoliczność nieistotną faktu istnienia potencjalnej możliwości przyłączenia do sieci i dystrybucji gazu do obiektów położonych wzdłuż linii przebiegu projektowanej sieci.
Wbrew wywodom organu odwoławczego, okoliczność, że dostarczanie gazu należy, jak to już zostało wyżej wskazane, do zadań własnych gminy ma wpływ
na ocenę znaczenia określonej we wniosku inwestycji jako inwestycji celu publicznego, ponieważ pozwala na uświadomienie sobie jakie są priorytety w zaspokajaniu potrzeb społeczności lokalnej. W dobie szerokiego dostępu do informacji medialnej nie potrzeba wiedzy specjalistycznej aby wiedzieć, że wykorzystanie gazu jako nośnika energii posiada uzasadnienie nie tylko ekonomiczne , ale przede wszystkim jest korzystniejsze z punktu widzenia potrzeb ochrony środowiska naturalnego, a zwłaszcza powietrza
od używania do tego celu węgla lub koksu. Jeżeli zatem planowana inwestycja ma
na celu dostarczenie odbiorcom na terytorium gminy gazu, co mieści się w zadaniach własnych gminy, to okoliczność, że inwestycja ta w swym przebiegu obejmie wycinek terytorium gminy, a nie wszystkie lub większość położonych na jej terytorium nieruchomości, nie może stać na przeszkodzie uznania tej inwestycji, za inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, skoro pośrednio ma znaczenie dla całej społeczności lokalnej stanowiąc przejaw realizacji zadań własnych gminy. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni bowiem podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 672/11 (dostępny w Internecie w bazie orzeczeń NSA), który stwierdził: "Inwestycja lokalna to nie tylko inwestycja służąca całej gminie jako podmiotowi władzy lokalnej. Może to być także inwestycja, która swoim zasięgiem służy węższemu kręgowi mieszkańców gminy, ale pośrednio ma znaczenie dla całej gminy".
Stosownie do art. 153 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi wyżej zaprezentowana ocena prawna jest wiążąca przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z tych powodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1
lit. a oraz art. 135 p.p.s.a uchylić zaskarżona decyzję oraz decyzję ja poprzedzająca (pkt I wyroku). Orzeczenie w pkt II wyroku oparte zostało na przepisie art. 152 tej samej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło