II OSK 369/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 959/11 odrzucające skargę [...] S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 959/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę [...] S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że [...] spółka z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka"), reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego, pismem z dnia 25 sierpnia 2011 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję wskazaną w rubrum nin. postanowienia. Zarządzeniem z dnia 21 września 2011 r. Przewodniczący Wydziału IV tut. Sądu wezwał pełnomocnika do usunięcia określonych braków formalnych skargi, w tym do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie pełnomocnik nadesłał, między innymi, poświadczony przez siebie za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa, zawierający wskazanie daty sporządzenia poświadczenia (3 października 2011 r.) i (nieczytelny) podpis. Zarządzeniem z dnia 25 października 2011 r. pełnomocnik został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie odpisu pełnomocnictwa uwierzytelnionego zgodnie z wymogami art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146 poz. 1188 z późn. zm., dalej: "pr. adw.") w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis wezwania doręczono pełnomocnikowi dnia 28 października 2011 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik ponownie przesłał poświadczony przez siebie za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa, zawierający wskazanie daty sporządzenia poświadczenia (4 listopada 2011 r.), odcisk imiennej pieczęci i (nieczytelny) podpis. Zgodnie z art. 4 ust. 1b pr. adw. adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, a na żądanie – również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Nadesłana na wezwanie sądu kserokopia pełnomocnictwa procesowego została poświadczona w niekompletny sposób, bowiem poświadczenie nie zawiera oznaczenia miejsca jego sporządzenia. Ponieważ pełnomocnik, pomimo dodatkowego wezwania, nie przedłożył Sądowi prawidłowo poświadczonego pełnomocnictwa, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia. W skardze kasacyjnej działająca za pośrednictwem pełnomocnika [...] S.A. zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 3 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd, że przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy wszelkie braki formalne zaistniałe w związku z wniesieniem skargi zostały uzupełnione w terminie, a także zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie wymogami; 2) art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 158) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd, że przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy nie ingeruje on w treść art. 37 p.p.s.a. w zakresie odnoszącym się do pełnomocnictw i dokumentów wskazujących umocowanie; 3) naruszenie art. 37 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. W ocenie strony skarżącej Sąd niewłaściwie zastosował w niniejszej sprawie art. 4 ust. 1b ustawy Prawo o adwokaturze uznając w konsekwencji, że skuteczność uwierzytelnienia pełnomocnictwa zależy m.in. od wskazania miejsca sporządzenia odpisu. NSA w postanowieniu z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 194/11 stwierdził, że dodanie nowego przepisu art. 4 ust. 1b prawa o adwokaturze nie miało na celu ingerowanie w treść art. 37 p.p.s.a., w zakresie odnoszącym się do pełnomocnictw i dokumentów wykazujących umocowanie. Jak wskazał autor skargi kasacyjnej w art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze, wyraźnie ustawodawca stanowi o sporządzaniu poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w "zakresie określonym odrębnymi przepisami", czyli przede wszystkim odnosi to do postanowień art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. Słusznie należy zatem przyjąć, że w/w art. 4 ust. 1b odnosi się do poświadczania innych niż pełnomocnictwo dokumentów, a zmiany wprowadzone do Prawa o adwokaturze w zasadniczym zakresie nie miały na celu zmiany sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw przez profesjonalnych pełnomocników. Przy poświadczaniu pełnomocnictwa samo uwierzytelnianie co do zasady, nie ma na celu "zrównanie dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Zatem umieszczanie na poświadczeniu takich zapisów, jak stwierdzenie miejsca i daty sporządzenia odpisu, w przypadku pełnomocnictw nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy dla określonych celów dokument ten nie musi spełniać cech "dokumentu urzędowego" w rozumieniu art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze. Twierdzenia te wydają się być tym bardziej słuszne, gdy się weźmie pod uwagę cel dokonanej od 1 stycznia 2010 r. nowelizacji przepisów, którym było rozszerzenie możliwości uwierzytelniania odpisów dokumentów przez profesjonalnych pełnomocników stron. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej nieuwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jest zasadny. Stosownie do powyższego przepisu sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W przedmiotowej sprawie w odpowiedzi na zawarte w zarządzeniu z dnia 25 października 2011 r. wezwanie Sądu pełnomocnik [...] S.A. przesłał poświadczony przez siebie za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa, zawierający wskazanie daty sporządzenia poświadczenia (4 listopada 2011 r.), odcisk imiennej pieczęci i (nieczytelny) podpis (k. 37). Zgodnie z art. 37 § 1 zd. 2 p.p.s.a. m.in. adwokat może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących jego umocowanie. Natomiast Sąd jedynie w razie wątpliwości, może zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W myśl art. 48 § 3 p.p.s.a., zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony, będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Powyższe unormowanie zostało dodane od dnia 1 stycznia 2010 r., na skutek nowelizacji ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz. U. Nr 216, poz. 1676). Jednocześnie ustawodawca od 1 stycznia 2010 r. - w dodanym art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze wprowadził regulację, że: "Adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu". Analiza powyższych regulacji prawnych wskazuje, że dodanie nowego przepisu art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze, nie miało na celu ingerowanie w treść art. 37 p.p.s.a., w zakresie odnoszącym się do pełnomocnictw i dokumentów wykazujących umocowanie. W powoływanym art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze, wyraźnie ustawodawca stanowi o sporządzaniu poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w "zakresie określonym odrębnymi przepisami", czyli przede wszystkim odnosi to do postanowień art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. Jak stwierdził NSA w postanowieniu z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 331/10 oraz z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 193/11 ,,co do zasady samo uwierzytelnianie przy poświadczaniu pełnomocnictwa, nie ma na celu "zrównanie dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Zatem umieszczanie na poświadczeniu takich zapisów, jak stwierdzenie miejsca i daty sporządzenia odpisu, w przypadku pełnomocnictw nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy dla określonych celów dokument ten nie musi spełniać cech "dokumentu urzędowego" w rozumieniu art. 48 § 3 i § 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze. Podawanie tych elementów, nabiera innego znaczenia i wymiaru w przypadku uwierzytelniania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów lub pełnomocnictw mogących być uznanymi, jako dokumenty urzędowe". Pełnomocnik [...] S.A na wezwanie Sądu I instancji złożył uwierzytelnioną przez siebie w sposób wymagany dla dokumentu pełnomocnictwa kopię wskazującą na uprawnienie do działania w imieniu [...] S.A. Strona uzupełniła więc braki formalne skargi w terminie, a zatem nie zachodziła w sprawie podstawa do odrzucenia skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznanie przez Sąd I instancji, iż skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie, ponieważ nadesłana przez nią kserokopia pełnomocnictwa nie zawierała miejsca poświadczenia za zgodność z oryginałem, należy uznać za nadmierny formalizm i pozbawienie strony prawa do sądu, co stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad zagwarantowanych w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.