II OSK 684/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-01
Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Andrzej Jurkiewicz, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza tereny pod zabudowę mieszkaniową, ale jednocześnie uniemożliwia odprowadzanie ścieków bytowych do czasu wybudowania sieci kanalizacyjnej, narusza prawo własności właściciela nieruchomości?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że uzależnienie możliwości zabudowy od wybudowania sieci kanalizacyjnej, bez zapewnienia alternatywnych rozwiązań (jak zbiorniki bezodpływowe) dla nieruchomości przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową, stanowi istotne naruszenie prawa własności. Sąd podkreślił, że planowanie przestrzenne musi być precyzyjne i nie może opierać się na niepewnych planach inwestycyjnych gminy.Stan faktyczny
Skarżąca G.K. była właścicielką nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę jednorodzinną. Plan ten nie przewidywał możliwości odprowadzania ścieków bytowych do czasu wybudowania sieci kanalizacyjnej, a skarżąca nie miała możliwości zainstalowania zbiornika bezodpływowego ani przydomowej oczyszczalni. Gmina odmówiła zmiany planu, wskazując na planowaną rozbudowę sieci kanalizacyjnej w przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając ograniczenia za dopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną skarżącej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 listopada 2011r. sygn. akt II SA/Po 782/11 w sprawie ze skargi G.K. na uchwałę Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011r. nr IX/101/2011 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 2. zasądza od Gminy Tarnowo Podgórne na rzecz skarżącej G.K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Po 782/11, oddalił skargę G.K. na uchwałę Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011 r. nr IX/101/2011 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 30 maja 2011 r. G.K. wezwała Wójta Gminy Tarnowo Podgórne do usunięcia naruszenia prawa przez zmianę § 31 ust. 3 przedmiotowej uchwały Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowościach Tarnowo Podgórne i Góra w taki sposób, aby do czasu wybudowania i uruchomienia systemu kanalizacyjnego możliwe było odprowadzanie ścieków bytowych do szczelnych, bezodpływowych zbiorników na nieczystości, z których ścieki te będą regularnie wywożone przez koncesjonowane firmy do miejsc wskazany przez służby gminne.
W uzasadnieniu wskazano, że G.K. jest właścicielką nieruchomości objętych planem, które zostały przeznaczone pod zabudowę jednorodzinną, jednakże nie ma tam doprowadzonej sieci kanalizacyjnej, a jej nie stać na doprowadzenie tej sieci do nieruchomości na własny koszt. Tymczasem miejscowy plan nie przewiduje innego sposobu odprowadzania ścieków bytowych niż za pośrednictwem tej sieci. Zatem na chwilę obecną brak jest możliwości odprowadzania ścieków, a zatem uzyskanie pozwolenia na budowę będzie utrudnione.
W odpowiedzi uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Rada Gminy Tarnowo Podgórne odmówiła dokonania żądanej przez skarżącą zmiany.
Ustosunkowując się do podniesionych zarzutów organ zauważył, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ustalił nieruchomości skarżącej docelowo pod: zabudowę mieszkaniową (MN), tereny zieleni urządzonej z systemem wód powierzchniowych (ZP/WS) oraz komunikację wewnętrzną (KDW). Określa on nadto obowiązek podłączenia nowej zabudowy do sieci wodno-kanalizacyjnej. Plan ten nie ogranicza jednak w żaden sposób dotychczasowego sposobu korzystania z działki i nie narusza prawa własności. Z kolei zgodnie z opinią właściciela sieci [...] Sp. z o.o. istnieje aktualnie techniczna możliwość rozbudowy sieci kanalizacji sanitarnej i podłączenia do niej planowanych budynków. Według istniejącej dokumentacji technicznej [...] Sp. z o.o. wyceniła koszt realizacji brakującego odcinka kolektora kanalizacji sanitarnej na ul. [...] na kwotę 1 mln zł. Spółka ta planuje realizację przedmiotowego zadania na lata 2012-2013. W celu przyśpieszenia realizacji tego zadania istnieje możliwość partycypacji w kosztach przez właścicieli gruntu. Plan miejscowy dopuszcza natomiast zbiorniki bezodpływowe tylko na terenie 5 siedlisk rolniczych. Są to pojedyncze gospodarstwa, zlokalizowane w oderwaniu od zabudowy i w znacznym oddaleniu od sieci kanalizacyjnej. Nie doszło zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości.
Pismem z dnia 14 lipca 2010 r. G.K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 31 ust. 3 planu miejscowego i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając powyższej uchwale z dnia 17 maja 2011 r. naruszenie:
1. art. 140 ustawy Kodeks cywilny w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414) poprzez pozbawienie skarżącej na czas nieokreślony możliwości korzystania z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem,
2. art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) poprzez uniemożliwienie skarżącej wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, mimo że podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest, ze względu na odległość do kolektora sanitarnego, nieuzasadnione,
3. art. 32 Konstytucji RP poprzez przyznanie większości mieszkańców T. możliwość podłączenia się do sieci kanalizacyjnej za darmo, a w stosunku do części właścicieli nieruchomości Gmina wyraziła nawet zgodę na stosowanie bezodpływowych zbiorników na ścieki; skarżąca jest natomiast zmuszona wybudować odcinek sieci kanalizacyjnej o długości ok. 1,2 km we własnym zakresie.
W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła wcześniejszą argumentację dodając, że w jej ocenie realizacja przedmiotowego odcinka sieci kanalizacyjnej w latach 2012-2013 wydaje się mało prawdopodobna. Z prowadzonej przez nią już od 2002 r. korespondencji z Gminą wynika, iż Gmina miała od dawna plany budowy sieci na ul. [...] w T. Pomimo upływu 10 lat sieć ta jednak nie powstała, a jej obecna realizacja zależy od wielu warunków. Do tego czasu skarżąca nie może korzystać z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, tj. wybudować na niej dom mieszkalny. Doszło zatem do naruszenia jej prawa własności, gdyż nie jest możliwe spełnienie wymogów z art. 34 ust. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane.
Następnie skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w piśmie z dnia 28 października 2011 r.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Tarnowo Podgórne wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne. Ustalenia planów miejscowych wprowadzają często ograniczenia w zakresie określonym w art. 140 ustawy Kodeks cywilny. Wtedy właściciel może korzystać z gruntu tylko w tak zakreślonych granicach. Ustalenia planów miejscowych kształtują bowiem wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Co więcej, nie jest też uzasadniony zarzut pozbawienia skarżącej możliwości korzystania ze swej działki zgodnie z przeznaczeniem. W wyniku uchwalenia planu miejscowego nieruchomość G.K., wykorzystywana dotąd na cele rolnicze, została przeznaczona na cele budowlane pod zabudowę jednorodzinną. Na mocy art. 35 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) nieruchomości, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do momentu ich zagospodarowania zgodnie z planem. Brak więc jakichkolwiek przeszkód w obecnym rolniczym wykorzystywaniu nieruchomości przez skarżącą. Wskazano także, że skarżąca posiada zbiornik bezodpływowy i do niego odprowadza ścieki. Zarzut, iż nie może ona odprowadzać ścieków bytowych nie jest zatem trafny. Nadto § 4 ust. 1 pkt 6 zaskarżonego planu ustala zachowanie istniejących budynków mieszkalnych. Skoro zatem plan ten nie określa czasu, w jakim ma nastąpić zmiana z dotychczasowego wykorzystania rolniczego na budowlane, to brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia zarzutów skarżącej. Żaden przepis nie zobowiązuje też Gminy do natychmiastowej realizacji infrastruktury technicznej na terenie którego wykorzystanie zostało zmienione planem miejscowym. Nadto w Gminie powstała oczyszczalnia ścieków, która przygotowana jest na odbiór zarówno ścieków istniejących, jak i ścieków, które powstaną w wyniku rozbudowy infrastruktury. Podniesiono także, że w uzasadnieniu do uchwały z dnia 28 czerwca 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zawarto informację o planowanej rozbudowie kanalizacji sanitarnej na ul. [...] w latach 2012-2013. Zatem uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie nakłada na skarżącą obowiązku natychmiastowej zmiany przeznaczenia nieruchomości. Nie ma też sprzeczności przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminie z § 31 pkt 3 zaskarżonej uchwały. Działka skarżącej wykorzystywana jest bowiem na cele rolnicze, a skarżąca nie wystąpiła o pozwolenie na budowę. Organ zauważył poza tym, iż Gmina realizuje inwestycje z własnych środków przeznaczonych w budżecie, dbając o rozbudowę infrastruktury. Nie jest jednak możliwe zrealizowanie wszystkich mediów na terenach przeznaczonych pod budownictwo, zwłaszcza tam, gdzie doszło do zmiany przeznaczenia gruntu z rolniczego na budowlany. Wreszcie, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. Nr 72 poz. 747), przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne ma obowiązek budowy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, ustalonych przez Gminę w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Przedsiębiorstwo to na podstawie art. 21 powołanej ustawy opracowało plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych oraz kanalizacyjnych, z którego wynika, iż w latach 2012-2013 na ul. [...] zostanie zbudowana sieć kanalizacyjna. Skarżąca ma wobec tego w świetle prawa zapewnioną możliwość podłączenia się do sieci kanalizacyjnej.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniesiona skarga jest niezasadna, albowiem zarzuty skarżącej nie znalazły potwierdzenia w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że § 31 pkt 3 uchwały nr IX/101/2011 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowościach Tarnowo Podgórne i Góra ogranicza wprawdzie skarżącą w wykonywaniu jej prawa własności, lecz zarazem ograniczenie to nie posiada charakteru trwałego. Czasowe natomiast wyłączenie możliwości zabudowy nieruchomości, przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane, wraz z uzależnieniem jej od stworzenia podstawowej infrastruktury, w tym wypadku sieci kanalizacyjnej, mieści się w dopuszczalnych granicach ingerowania we własność, gdyż nie narusza ono jej istoty. W ocenie Sądu takie ograniczenie nie jest rozwiązaniem docelowym, ponieważ Gmina zamierza objąć zasięgiem sieci kanalizacyjnej także działki należące do skarżącej.
Sąd zwrócił także uwagę, że skarżąca wskazywała na kierowane przez nią wcześniej pisma do organu by ten rozpoczął prace mające na celu rozszerzenie przedmiotowej sieci, przy czym podejmowane przez nią działania nie zakończyły się, jak dotąd, w jej ocenie, powodzeniem. Jednakże wedle art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zbiorowe zaopatrzenie w wodę jest zadaniem własnym Gminy, która ponadto ustala kierunki rozwoju sieci m.in. w planie zagospodarowania przestrzennego. Uszczegółowieniem tych wytycznych jest z kolei wieloletni plan rozwoju oraz modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, o jakim mowa w art. 21 powołanej ustawy. Taki plan posiada już charakter konkretny, gdyż w świetle art. 21 ust. 2 pkt 2, 4 i 5 cytowanej ustawy powinien precyzować m.in. przedsięwzięcia do zrealizowania oraz źródła ich finansowania. Dodatkowo, na mocy art. 15 ust. 1 tejże ustawy, na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym ciąży obowiązek zapewnienia budowy urządzeń ustalonych w planie miejscowym i planie, o jakim mowa w art. 21 tej ustawy.
W celu ustosunkowania się do powyższego zarzutu skarżącej, Sąd postanowił wezwać organ do podania, czy inwestycja polegająca na budowie instalacji wodno-kanalizacyjnej na ul. [...], była już ujmowana w planach inwestycyjnych Gminy i gminnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i w jakich latach w okresie poprzednim planowano realizację takiej inwestycji. W odpowiedzi organ wyjaśnił, iż uchwałą nr [...] Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia [...] grudnia 2010 r. został zatwierdzony plan inwestycyjny na lata 2011-2013 dotyczący rozbudowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na terenie Gminy. Plan ten obowiązuje od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. Wnioski te potwierdza załączony do powołanej uchwały szczegółowy wykaz inwestycji, który pod poz. [...] na rok 2012 obejmuje także wykonanie kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. [...]. Zdaniem Sądu informacje dotyczące przedsięwzięcia są w tej mierze konkretne oraz wskazują źródło ich finansowania. Nadto okres pozostały do wykonania przedmiotowej inwestycji nie jest zbyt długi, a zatem również ograniczenie prawa własności skarżącej nie powinno być nadmiernie uciążliwe.
W dalszej części uzasadnienia Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 35 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być nadal wykorzystywane w dotychczasowy sposób aż do momentu, kiedy zostaną zagospodarowane zgodnie z tym planem, o ile w jego treści nie postanowiono inaczej. Z kolei § 32 uchwały nr IX/101/2011 Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011 r. wskazuje, iż powołany akt prawa miejscowego nie przewiduje żadnych szczególnych uregulowań w tej mierze. Wobec tego plan ten wkracza w prawo własności skarżącej tylko na przyszłość, potencjalnie. Nie wywoła on natomiast skutku już teraz w postaci prawnego obowiązku dostosowania się do wprowadzonych zmian. Biorąc zatem pod uwagę dotychczasowe wnioski, Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu administracji publicznej cech nadużycia władztwa planistycznego.
W ocenie Sądu na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622) i § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690), na który zdaje się też powoływać skarżąca. Pierwszy z cytowanych przepisów dotyczy bowiem obowiązku właściciela nieruchomości w zakresie utrzymywania czystości oraz porządku co do nieczystości ciekłych, podczas gdy drugi z nich ma zastosowanie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków i budowli. Podzielając stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 745/11, Sąd I instancji przyjął, że kontrola legalności § 31 pkt 3 przedmiotowej uchwały Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011 r. nie odnosiła się do zgodności tej normy prawa miejscowego z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz z przepisami powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.
W tej sytuacji Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę w granicach skargi nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. W ocenie Sądu zaskarżona uchwała nie narusza prawa, zatem przedmiotową skargę jako bezzasadną należało oddalić.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła G.K. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 45 i 47 § 1 w zw. z art. 67 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez niedoręczenie pisma organu z
dnia 9 listopada 2011 r. wraz z załącznikami i pozbawienie strony możliwości zapoznania się i ustosunkowania się do tego pisma i załączników,
2. naruszenie prawa materialnego, tj.
a) art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 64 ust. 4 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że § 31 ust. 3 zaskarżonej uchwały nie ogranicza w nadmiernym stopniu prawa własności skarżącej,
b) art. 140 ustawy Kodeks cywilny w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane poprzez pozbawienie skarżącej na czas nieokreślony możliwości korzystania ze swojej własności zgodnie z jej przeznaczeniem,
c) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez uniemożliwienie skarżącej wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, pomimo, że podłączenie nieruchomości skarżącej do sieci kanalizacyjnej jest aktualnie, ze względu na odległość do najbliższego kolektora sanitarnego, ekonomicznie nieuzasadnione,
d) art. 32 Konstytucji RP polegające na tym, że znaczna większość mieszkańców miejscowości T. otrzymała możliwość podłączenia się do sieci kanalizacyjnej za darmo, w stosunku do niektórych właścicieli nieruchomości Gmina wyraziła zgodę na stosowanie bezodpływowych zbiorników na ścieki, skarżąca zaś jest zmuszona do wybudowania odcinka sieci kanalizacyjnej o długości około 1,2 km we własnym zakresie;
W uzasadnieniu wskazano, że nieruchomości skarżącej których dotyczą sporne postanowienia planu są przeznaczone na cele budowlane pod zabudowę jednorodzinną. Mimo wydania decyzji pozwalającej przekwalifikować nieruchomości z rolnych na budowlane skarżąca nie może korzystać z nich zgodnie z przeznaczeniem. Do nieruchomości tych nie została bowiem doprowadzona sieć kanalizacyjna, a zaskarżona uchwała Rady Gminy uniemożliwia skarżącej wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Mimo przeznaczenia tej nieruchomości na cele mieszkaniowe skarżąca nie uzyska pozwolenia na budowę z uwagi na brak stosownego oświadczenia o warunkach przyłączenia do sieci kanalizacyjnych (art. 34 ust. 3 pkt 3a ustawy Prawo budowlane). W ten sposób, zdaniem skarżącej, zaskarżony wyrok naruszył art. 140 ustawy Kodeks cywilny w zw. z art. 34 ust. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Podniesiono również, że po stronie organu brak jest jakichkolwiek racjonalnych powodów dlaczego nie można korzystać z przydomowej oczyszczalni ścieków czy zbiorników bezodpływowych, w sytuacji gdy brak jest perspektyw na zrealizowanie budowy kanalizacji. W ocenie skarżącej w takiej sytuacji Gmina winna zapewnić jej inne dopuszczalne prawem rozwiązanie, a fakt, że istnieje plan inwestycyjny nie oznacza, że zostanie on wykonany w przewidzianym okresie. Zatem uchwała Gminy narusza także przepisy prawa wskazane w pkt 2 lit. c podstaw kasacyjnych.
Również zaskarżone postanowienie miejscowego planu jest niezgodne z konstytucyjną zasadą równości, gdyż niektóre siedliska mogą wykorzystywać bezodpływowe zbiorniki na ścieki, a inne, jak nieruchomość skarżącej, nie. Wskazano także, że od innych mieszkańców nie oczekiwano, by ponosili całkowity koszt budowy sieci kanalizacyjnej.
Konkludując skarżąca podniosła, że przedmiotowa uchwała Rady Gminy narusza jej interes prawny. Przede wszystkim skarżąca ma w sposób sprzeczny z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym naruszone prawo do zagospodarowania swojej nieruchomości zgodnie ze wskazanym w miejscowym planie przeznaczeniem. Takie ukształtowanie zasad budowy systemów infrastruktury technicznej narusza w sposób istotny wynikające z art. 140 ustawy Kodeks cywilny prawo skarżącej do dysponowania swoją własnością. Nadto przez sprzeczne postanowienia miejscowego planu skarżąca nie może zrealizować przysługującego jej, zgodnie z art. 4 ustawy Prawo budowlane, prawa do zabudowy własnej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Gminy Tarnowo Podgórne wniosła o jej oddalenie, względnie odrzucenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W tej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowego nie wystąpiły. Tym samym należało rozpoznać sprawę w ramach zgłoszonych zarzutów kasacji. Te zaś w części, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zasługiwały na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek takiego stanowiska w pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego o jakich mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
W obszarze unormowania art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dopuszcza się podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polega na mylnym zrozumieniu treści zastosowanego przepisu, zaś naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie podciągnięto pod hipotezę określonej normy prawnej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy skonstatować, że skarga kasacyjna wymogów tych dostatecznie nie spełnia, albowiem przywołane w pkt 2 skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane zostały bez wskazania czy dotyczą naruszenia prawa materialnego poprzez ich wadliwą wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej, bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. np. wyroki NSA: z dnia 16 listopada 2011 r., II FSK 861/10; z dnia 16 września 2011 r., II FSK 542/10; z dnia 13 lipca 2011 r., II FSK 277/10; z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08, z dnia 13 września 2011 r., II FSK 549/10 - wszystkie publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jedynie w sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala na jednoznaczne określenie, jaką postać naruszenia prawa wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym realizowany jest obowiązek nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwałę Pełnego Składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, wyroki NSA: z dnia 9 listopada 2011 r., II FSK 776/10, z dnia 25 października 2011 r., II FSK 587/10, z dnia 25 października 2011 r., II FSK 739/10, z dnia 18 października 2011 r., II FSK 2348/11, z dnia 29 września 2011 r., II FSK 625/10, z dnia 28 września 2011 r., II FSK 653/10 - wszystkie publik.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zarzuty obrazy prawa materialnego koncentrują się na wadliwym ich zastosowaniu i tak też przyjęto rozpoznając przedmiotowy środek zaskarżenia.
Natomiast podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.
Mając na uwadze strukturę przedstawionych zarzutów, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, a to art. 45 i 47 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 67 § 1 p.p.s.a., tak by uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy art. 45 i 47 p.p.s.a. odnoszą się do pism w postępowaniu sądowym. Zaś norma art. 67 § 1 p.p.s.a. określa odbiorcę pisma w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem skarżącego niedoręczenie pisma procesowego Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 9 listopada 2001 r. wraz z załącznikami pozbawiło stronę możliwości zapoznania się i ustosunkowania się do tego pisma.
Natomiast nie budzi wątpliwości, iż w piśmie tym na żądanie Sądu I instancji po przeprowadzeniu rozprawy, na której obecny był pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zobowiązano organ do podania w terminie 7 dni czy inwestycja polegająca na budowie instalacji wodno-kanalizacyjnej przy ul. [...] była ujmowana w planach inwestycyjnych gminy oraz gminnego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i w jakich latach w okresie poprzednim planowano realizację takiej inwestycji. Sąd postanowił ten dowód przeprowadzić na posiedzeniu niejawnym, co zostało zapisane w protokole rozprawy z dnia 3 listopada 2011 r. Wykonując postanowienie Sądu w powyższym zakresie Gmina w dniu 15 listopada 2011 r. udzieliła w piśmie procesowym sporządzonym dnia 9 listopada 2011 r. odpowiedzi, że uchwałą z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia Planu inwestycyjnego na lata 2011-1013, rozbudowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na terenie gminy T. przewidziano w planie realizacyjnym Gminy inwestycję polegającą na budowie kanalizacji sanitarnej w ul. [...]. Dołączono jako załącznik do pisma w/w uchwałę oraz pismo Spółki z o.o. [...] potwierdzające, iż na rok 2012 r. planowana jest inwestycja w zakresie kanalizacji sanitarnej w ul. [...]. Pismo to wprawdzie nie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej, lecz zawierało ono treść, która w istocie była znana skarżącej. Niespornym bowiem jest, że zasadnicza treść tego pisma procesowego dotyczyła ww. uchwały z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], a o jej uchwaleniu poinformowano skarżącą w uzasadnieniu uchwały Rady Gminy Tarnowo Podgórne nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. odmawiającej zmiany zaskarżonej uchwały. Wiedzę tę wykorzystała zaś skarżąca podnosząc stosowne zarzuty w skardze do Sądu I instancji.
Poza tym uchybienie polegające na niedoręczeniu skarżącej odpisu wskazanego wyżej pisma procesowego nie może być ocenione jako naruszenie przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim nie przytoczono w motywach kasacji takich okoliczności, które wskazywałyby na to, że niedoręczenie odpisu przywołanego wyżej pisma uniemożliwiało skarżącej obronę jej praw. W każdym razie nie można przyjąć, że strona została pozbawiona możności obrony swych praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.
Naruszenie przepisów o doręczeniu stronie odpisów pism, w okolicznościach tej sprawy, nie daje podstaw do uznania tej podstawy kasacyjnej za usprawiedliwioną.
Niezależnie od powyższego jednakże na uwzględnienie zasługują zarzuty naruszenia prawa materialnego polegające na niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd I instancji art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jak i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 64 Konstytucji i art. 140 ustawy Kodeks cywilny.
Sąd I instancji uznał, że § 31 pkt 3 uchwały Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 17 maja 2011 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowościach Tarnowo Podgórne i Góra ogranicza wprawdzie skarżącą w wykonywaniu jej prawa własności, lecz zarazem ograniczenie to nie posiada charakteru trwałego. Zachowanie sposobu dotychczasowego zagospodarowania terenu w planie prowadzi tylko, zdaniem Sądu, do naruszenia prawa własności skarżącej na przyszłość, potencjalnie. Czasowe natomiast wyłączenie możliwości zabudowy nieruchomości przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane wraz z uzależnieniem jej od stworzenia podstawowej infrastruktury, w tym wypadku sieci kanalizacyjnej, jak podkreślono, mieści się w dopuszczalnych granicach ingerowania we własność, gdyż nie narusza ono jej istoty. Takie ograniczenie nie jest nadto rozwiązaniem docelowym, ponieważ Gmina zamierza objąć zasięgiem sieci kanalizacyjnej także działki należące do skarżącej. W tym zakresie powołano się na Plan inwestycyjny na lata 2011-2013 dotyczący rozbudowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej zatwierdzony uchwałą Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...].
Ze stanowiskiem Sądu w powyższym zakresie nie można się zgodzić. Przede wszystkim oceniając naruszenie interesu prawnego skarżącej nie można uznać, że z takim naruszeniem wprawdzie mamy do czynienia, lecz nie jest ono trwałe. Tym samym bowiem Sąd I instancji w ramach sądowej oceny legalności aktu prawa miejscowego wprowadził nieznane dotąd kryterium oceny naruszenia kwestionowaną uchwałą interesu prawnego skarżącego, a związane z czasowością takiego naruszenia. Przy czym dodatkowo w okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyjmując powyższe stanowisko Sąd I instancji powołał się na uchwałę o zatwierdzeniu Planu inwestycyjnego na lata 2011-2013 w zakresie rozbudowy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej na trenie Gminy T. Powyższa uchwała nie jest przepisem prawa miejscowego, skarżąca nie ma również żadnej prawnej możliwości domagania się jej realizacji w wyznaczonym okresie, a niezrealizowanie rozbudowy sieci określonej spornym Planem inwestycyjnym w wyznaczony okresie nie pociąga żadnych negatywnych konsekwencji dla Gminy, co w istocie prowadzi do wniosku, że nie można oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały uzależniać od zdarzenia przyszłego, a niepewnego. Oddalenie skargi na zaskarżoną uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w takim przypadku pozbawia skarżącą jakiejkolwiek ochrony prawnej w sytuacji, gdyby przedmiotowy Plan inwestycyjny nie został zrealizowany. Dlatego też, wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku, nie można uznać mając na uwadze wskazany Plan inwestycyjny, że kontrolowany plan wkracza w prawo własności skarżącej tylko na przyszłość, potencjalnie.
Natomiast oceniając zaskarżoną uchwałę należy mieć na uwadze przepis art. 147 p.p.s.a. który określa formę wyroku uwzględniającego skargę na uchwały lub akty, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.
Uwzględnienie skargi na podstawie tego przepisu polega na stwierdzeniu nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części, albo na stwierdzeniu, że zaskarżona uchwała lub akt zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Stosownie do art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nieważna jest uchwała jednostki samorządu terytorialnego sprzeczna z prawem. Z kolei art. 91 ust. 4 tej ustawy przewiduje, że w wypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały, lecz tylko wskazuje się, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Należy przyjąć, że każde "istotne naruszenie prawa" aktem organów gmin, powiatów, województw oraz związków gmin i związków powiatów oznacza ich nieważność.
W wypadku ustalenia, że zaskarżony akt został wydany z istotnym naruszeniem prawa, uwzględnienie skargi na podstawie art. 147 p.p.s.a. będzie polegać na stwierdzeniu jego nieważności (całości lub części), w innym zaś wypadku należy skargę oddalić w trybie art. 151 p.p.s.a.
Natomiast Sąd I instancji mówi o naruszeniu prawa, które nie posiada charakteru trwałego, co jest nieprecyzyjnym stwierdzeniem, albowiem nie wiadomo czy jest to naruszenie istotne czy też nie.
G.K. w skardze kasacyjnej powołuje się na ograniczenie swojego prawa własności w przyjętych rozwiązaniach planistycznych uniemożliwiających jej realizację funkcji podstawowej planu na działkach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Naruszenie to dotyczy niedopuszczenia lokalizacji na tym terenie zbiorników bezodpływowych na ścieki sanitarne w sytuacji braku istnienia w pobliżu sieci kanalizacji sanitarnej.
Niewątpliwie prawo własności, którego ochronę zapewniają przepisy art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji, przepisy art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 1 Protokołu nr 1 nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. Dopuszcza je Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc w art. 64 ust. 3, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności. Z kolei stosownie do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Na możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę w drodze ustawy ograniczeń wykonywania prawa własności wskazuje też przepis art. 140 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.
Ograniczenia wykonywania prawa własności wynikają z przepisów bardzo wielu ustaw. W niniejszej sprawie istotne jest ograniczenie wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.).
Treść przepisu art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, iż ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Współkształtowanie przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wraz z innymi przepisami prawa treści prawa własności stanowi przewidziane w art. 140 ustawy Kodeks cywilny przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa. Wyposażenie rady gminy w kompetencje do wiążącego określania treści prawa własności nieruchomości jest głównym atrybutem władztwa planistycznego gminy (art. 4).
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego sporządzony i uchwalony na zasadach i w trybie określonym w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz w zgodzie z powszechnie obowiązującymi przepisami, mimo niosących w swej treści ograniczeń w wykonywaniu prawa własności nieruchomości, nie narusza konstytucyjnej zasady ochrony własności przewidzianej w art. 21 ustawy zasadniczej. Trzeba jednak pamiętać o tym, iż każde ograniczenie prawa własności, w tym także to uzasadnione ochroną praw osób trzecich, bądź interesem publicznym, powinno zostać wyrażone w sposób maksymalnie precyzyjny, albowiem jest rozwiązaniem wyjątkowym w stosunku do zasady ochrony prawa własności. W razie wątpliwości dotyczących zakresu jego ograniczenia należy więc dokonywać wykładni na korzyść zasady.
Trybunał Konstytucyjny w jednym z orzeczeń odnoszących się do problematyki konstytucyjnej ochrony prawa własności wskazał, że "wszelkie ograniczenia własności, ustanowione w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, muszą być zgodne z normami konstytucyjnymi wyznaczającymi granice ingerencji prawodawczej w prawo własności. Naruszenie tego wymogu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy przez organy sprawujące nadzór nad samorządem terytorialnym" (wyrok TK z dnia 7 lutego 2001 r., K 27/00, OTK z 2000 r., nr 2, poz. 29).
W rozpoznawanej sprawie przeznaczono tereny skarżącej pod budownictwo mieszkaniowe jednocześnie nie zapewniając możliwości zaopatrzenia wszystkich tych terenów w bezodpływowy zbiornik ścieków. Przy czym nie można w tym wypadku uznać, że skoro skarżąca posiada już zbiornik bezodpływowy na jednej z działek, z którego aktualnie korzysta, to już ma zapewnioną możliwość odprowadzania ścieków także do innych działek przeznaczonych w planie pod budownictwo mieszkaniowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest przeznaczanie w planie działek pod zabudowę mieszkaniową, a równocześnie nierozwiązanie problemu ścieków bytowych dla planowanych domów do czasu zaprowadzenia kanalizacji sanitarnej na danym obszarze.
W myśl § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w razie braku warunków przyłączenia sieci kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m³ na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m³, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Powyższe odpowiada treści art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który określając obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku, nakazał przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Przywołane unormowanie pozostaje w zgodzie z przepisami dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 21 maja 1991 r., dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U.UE.L. z 1991 r. Nr 135, poz. 40 ze zm.), która nałożyła na państwa członkowskie UE obowiązek budowy we wszystkich aglomeracjach systemów zbierania ścieków komunalnych. W przypadku gdy ustanowienie systemu zbierania nie jest uzasadnione, jako że nie przyniosłoby korzyści dla środowiska lub powodowałoby nadmierne koszty, należy zastosować pojedyncze systemy lub inne właściwe systemy zapewniające ten sam poziom ochrony środowiska (art. 3 ust. 1 dyrektywy). Z treści powyższych przepisów wynika dopuszczenie, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, stosowania zbiorników bezodpływowych, których stosowanie z założenia odpowiada kanalizacji sanitarnej.
Zatem w tych okolicznościach zaznaczyć należy, iż władztwo planistyczne gminy generalnie nie uzasadnia wprowadzania zakazu wyposażania terenów przeznaczonych w planie na rozwój budownictwa mieszkaniowego w elementarne wyposażenie, a w szczególności w szczelne, bezodpływowe zbiorniki.
Dotychczasowe rozważania pozwalają na przyjęcie stanowiska, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji nie przeprowadził właściwej kontroli legalności zaskarżonej uchwały. Doszło w tej sprawie do naruszenie prawa materialnego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu przez Sąd I instancji art. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jak i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, § 26 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 64 Konstytucji i art. 140 ustawy Kodeks cywilny, albowiem nie oceniono w sposób należyty, w szczególności w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa materialnego, czy przyjęte rozwiązania planistyczne przeznaczające nieruchomości (działki) skarżącej pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (inne niż ta nieruchomość, na której zlokalizowany jest już zbiornik bezodpływowy na ścieki sanitarne) ograniczają jej wykonywanie prawa własności w zakresie planowanej zabudowy w/w działek i nie oceniono w tym kontekście istotności tych naruszeń. Raz jeszcze podkreślić należy, że dokonania oceny czy kwestionowane rozwiązania planistyczne naruszają w sposób istotny prawo, nie można wyłącznie, jak to w istocie uczyniono w zaskarżonym wyroku, opierać na uchwale Rady Gminy Tarnowo Podgórne z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia Planu inwestycyjnego na lata 2011-2013, rozbudowy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na terenie gminy T. Wieloletni plan inwestycyjny zatwierdzony uchwałą na podstawie art. 21 ust. 1 i 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jest tylko wewnętrznym planem przedsiębiorstwa, a nie planem publicznym gminy. Podjęcie uchwały przez radę gminy w tym zakresie jest aktem zatwierdzenia planu, a nie formą jego kreacji.
Konkludując wyjaśnić należy, iż przy ponownym rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy Sąd I instancji musi przeprowadzić kontrolę legalności zaskarżonej uchwały przy uwzględnieniu przywołanych w uzasadnieniu tego wyroku wskazań i w konsekwencji w sposób jednoznaczny ocenić czy naruszenie interesu prawnego miało miejsce z istotnym bądź też nie naruszeniem prawa.
Z powyższych względów skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło