II GSK 516/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Drachal Sędziowie NSA Anna Robotowska (spr.) Stanisław Gronowski Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 432/11 w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 30 listopada 2011 r., III SA/Gd 432/11, oddalił skargę M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa. Sąd I instancji orzekł w oparciu o tak ustalony stan faktyczny. W dniu [...] marca 2010 r. na drodze krajowej nr 6 w K. Inspekcja Transportu Drogowego przeprowadziła kontrolę pojazdu wraz z przyczepą kierowanego przez J. K. pracownika firmy "[...] który przewoził koparkę z siedziby firmy do miejsca, gdzie prowadzi ona roboty przy kablu światłowodowym. W wyniku ustaleń podjętych w toku kontroli [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.; dalej: u.t.d.) nałożył na M. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...] w B. karę pieniężną w wysokości 5500 zł z rozbiciem na: – 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (naruszenie art. 33 ust. 1 i ust. 3, art. 87 ust. 2 u.t.d.); – 500 zł za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne (naruszenie art. 39a ust. 1 pkt 3, art. 39j pkt 4, art. 39k, art. 39l, art. 39m u.t.d.); – 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące (naruszenie art. 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 2006 r.; dalej: rozporządzenie nr 561/2006). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał m.in., że kierujący pojazdem nie okazał do kontroli wymaganego wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Zdaniem organu oznacza to, że naruszył on art. 33 u.t.d. Ponadto, kierowca nie przedstawił aktualnych orzeczeń z badań psychologicznych i lekarskich. Przesądza to w ocenie organu, że doszło do naruszenia art. 39j i art. 39k u.t.d. Jednocześnie, w toku kontroli stwierdzono, że kontrolowany pojazd nie został wyposażony w cyfrowe urządzenie rejestrujące prędkość jazdy, czas jazdy oraz czas postoju (tachograf), co w konsekwencji prowadzi – zdaniem organu – do naruszenia dyspozycji art. 2 rozporządzenia nr 561/2006. Od powyższej decyzji odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniósł M. G.. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, w pełni podzielając argumentację organu I instancji. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. wniósł M. G., wskazując w szczególności, że kierujący pojazdem w dniu przedmiotowej kontroli J. K. nie jest zatrudniony w firmie skarżącego na stanowisku kierowcy, sam zaś skarżący nie prowadził i nie prowadzi działalności gospodarczej polegającej na wykonywaniu transportu drogowego, a wykonywany przewóz był jedynie przewozem okazjonalnym na potrzeby własne przedsiębiorcy. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie. Oddalając skargę, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31 grudnia 1985 ze zm.) przewiduje, że urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Sąd podkreślił, że rozporządzenie nr 561/2006 stanowiło w swej pierwotnej wersji, opublikowanej w języku polskim w Dz. Urz. UE. L. z 2006 r., Nr 102, w art. 3 lit. h, że "nie ma ono zastosowania do pojazdów lub zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanych do niezarobkowego przewozu rzeczy". Rozporządzenie to zostało sprostowane w Dzienniku Urzędowym UE seria L z 2008 r., Nr 51, poz. 27 z dnia 26 lutego 2008 r. między innymi w ten sposób, że słowo "niezarobkowego" zastąpione zostało słowem "niehandlowego". W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji zwrócił uwagę, że pojęcie niezarobkowego przewozu drogowego definiowane jest w art. 4 pkt 4 u.t.d., zgodnie z którym jest to przewóz na potrzeby własne – każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006 przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. Zestawienie przytoczonych przepisów u.t.d. i rozporządzenia nr 561/2006 doprowadziło Sąd i instancji do wniosku, że warunkiem wyłączenia od stosowania przepisów tego aktu normatywnego jest zatem "niehandlowy" charakter przewozu rzeczy. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji podkreślił, że według aktualnego stanu prawnego "niehandlowy" przewóz w żaden sposób nie jest związany, nawet ubocznie, z prowadzeniem działalności gospodarczej, która to działalność jest immanentną cechą przewozu niezarobkowego, tj. przewozu na potrzeby własne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił jednocześnie uwagę, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy bezspornie wykonywano przewóz związany pomocniczo z działalnością gospodarczą skarżącego. W konsekwencji – zdaniem Sądu I instancji – przepisy rozporządzenia nr 561/2006 mają w przedmiotowej sprawie zastosowanie, co oznacza, że strona zobowiązana była do zachowania wszelkich obowiązków nałożonych na przewoźników przedmiotowym aktem normatywnym, w tym do wyposażenia pojazdu w urządzenie rejestrujące. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł M. G., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w cyfrowe urządzenie rejestrujące i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w tym zakresie, jak również – zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie przewidzianej przez art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) przez niedokonanie ustaleń faktycznych dotyczących charakteru kontrolowanego przewozu drogowego rzeczy wykonywanego w dniu [...] marca 2011 r. przez zespół pojazdów należących do skarżącego, w szczególności brak ustaleń, czy był to niehandlowy przewóz rzeczy zgodnie z art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że w jego przekonaniu organy administracji prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie nie ustaliły, jaki charakter – w szczególności handlowy czy niehandlowy – miał kontrolowany przewóz. Zdaniem skarżącego kasacyjnie wykonywany przez niego przewóz koparki na prowadzone przez firmę skarżącego roboty przy kablu światłowodowym był przewozem niehandlowym, co w konsekwencji – w jego przekonaniu – oznacza, że w dniu kontroli był on zwolniony z obowiązku posiadania tachografu. Kasator na uzasadnienie swojego poglądu przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2011 r., II SA/Po 894/10. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która – co należy podkreślić – w niniejszej sprawie nie zachodzi. Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności wymaga dokonania wykładni pojęcia "niehandlowy przewóz rzeczy", o którym mowa w art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. Znaczenie tego sformułowania jest bowiem kluczowe dla wskazania okoliczności, które powinny być przedmiotem ustaleń faktycznych w toku stosowania przywołanego wyżej przepisu. Wypada w tym miejscu zauważyć, że rozporządzenie nr 561/2006, posługując się wyrażeniem "niehandlowy przewóz rzeczy", nie wprowadziło jego definicji legalnej. Dokonując wykładni tego zwrotu, nie można jednak odwołać się tylko do jego znaczenia językowego. Taka interpretacja prowadziłaby bowiem do przyjęcia, że niehandlowy przewóz rzeczy to taki przewóz, który odbywa się poza obrotem towarowym między podmiotami gospodarczymi, ale może wystąpić w ramach prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. W takim rozumieniu niehandlowy przewóz rzeczy byłby w istocie szczególną kategorią przewozu niezarobkowego, o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. Taka wykładnia prowadziłaby do oczywistej sprzeczności. Stąd, zarówno w orzecznictwie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2012 r., II GSK 1354/11, uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, na który powołał się kasator w uzasadnieniu skargi kasacyjnej), jak i w doktrynie (zob. R. Stachowska, Komentarz do art. 3 rozporządzenia nr 561/2006, LEX/el. 2011) przyjmuje się, że oba przywołane pojęcia są w pełni rozłączne i jako takie nawzajem się wykluczają. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie pogląd ten podziela. Niehandlowy przewóz rzeczy, o którym mowa w art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006, to przewóz rzeczy pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony niepozostający w związku z prowadzoną przez przewoźnika działalnością gospodarczą lub inną działalnością zarobkową, w szczególności zaś – niewykonywany w ramach działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Takie rozumienie pojęcia "niehandlowego przewozu rzeczy", a w szczególności uznanie, że wyklucza się ono wzajemnie z pojęciem "przewozu niezarobkowego" pozwala przyjąć, że – w przypadku prawidłowego stwierdzenia, iż dany przewóz jest przewozem niezarobkowym w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. – zbędne jest czynienie jakichkolwiek ustaleń służących badaniu, czy przewóz ten ma jednocześnie charakter niehandlowego przewozu rzeczy, o którym mowa w art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. Odnosząc te rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, należy podnieść, że organy prawidłowo ustaliły – czego skarżący nie kwestionuje – że jego pracownik wykonywał przewóz koparki na prowadzone przez jego firmę roboty przy kablu światłowodowym. Stanowiło to wystarczającą podstawę do przyjęcia, iż wykonywał on przewóz niezarobkowy w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. Oznacza to w szczególności, że przedmiotowy przewóz nie mógł być uznany za niehandlowy przewóz rzeczy przewidziany przez art. 3 lit. h rozporządzenia nr 561/2006. W konsekwencji więc czynienie przez organy ustaleń co do handlowego lub niehandlowego charakteru przewozu rzeczy było w niniejszej sprawie zbędne. W tym zakresie nie mogło tym samym dojść do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak takich ustaleń. Reasumując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.