II FZ 85/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 922/11 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie wezwania do usunięcia braków zażalenia postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 922/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 września 2011 r. w przedmiocie wezwania do usunięcia braków zażalenia. Tym samym postanowieniem Sąd I instancji oddalił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej w skrócie "p.p.s.a.", jako niedopuszczalna, bowiem – mając na względzie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. – sąd administracyjny nie rozpoznaje skarg na postanowienia, na które nie służy zażalenie. W przedmiotowej sprawie, zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. wezwał Skarżącego do usunięcia braków zażalenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż postanowienie to jest niezaskarżalne. Na podstawie art. 216 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) dalej w skrócie "O.p.", w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, jak np. konieczność usunięcia braków w podaniu. Natomiast stosownie do art. 236 § 1 O.p. na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. W omawianym przypadku przepisy ordynacji podatkowej nie stanowią o tym, że na postanowienie wydane na podstawie art. 169 § 1 O.p., tj. wzywające do usunięcia braków formalnych pisma służy zażalenie. Z tych przyczyn – jak podkreślono w uzasadnieniu postanowienia – skarga na takie postanowienie jest niedopuszczalna. W zakresie natomiast odmowy przyznania prawa pomocy Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 247 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia, skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie Skarżący złożył skargę na zawiadomienie o przekazaniu pism zgodnie z właściwością, dla którego przepisy prawa nie przewidują ani środka zaskarżenia ani też prawa zaskarżenia do sądu administracyjnego. W takich okolicznościach – zdaniem Sądu I instancji – skarga odpowiada wymogom skargi oczywiście bezzasadnej określonym w art. 247 p.p.s.a. W zażaleniu na postanowienie w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy Skarżący wniósł o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu powyższego żądania wskazano, iż Skarżący nie podziela wykładni zastosowanej przez Sąd I instancji o niedopuszczalności jego skargi na "akt administracyjny organu administracji publicznej II instancji". Odwołując się ogólnie do stanowiska doktryny i niejednolitego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (bez wskazania konkretnych publikacji ani orzeczeń) Skarżący zarzucił, iż istnieje uzasadniona obawa, że został pozbawiony prawa do sądu poprzez brak merytorycznego rozpoznania jego skargi na "postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 27 września 2011 r." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do powołanego przez Sąd I instancji art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 listopada 2011 r., w orzecznictwie i piśmiennictwie (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 320-321) przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona (np. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., I OZ 788/09, LEX nr 552419; z dnia 28 stycznia 2009 r., I OZ 35/09 LEX nr 551912; z dnia 4 czerwca 2008 r., II OZ 561/08, LEX nr 494352). Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie zasadnie Sąd I instancji uznał, iż skarga Strony jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Skarga ta została bowiem wniesiona od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, na które – stosownie do art. 169 § 1 i art. 236 § 1 O.p. – zażalenie nie przysługuje, a zatem również nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi bowiem wprost, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wzywające do uzupełnienia braków zażalenia nie jest ponadto ani postanowieniem kończącym postępowanie, ani postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Kontrola sądowoadministracyjna zgodności z prawem takiego postanowienia jest możliwa i odbywa się – zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. – w ramach sprawy rozpatrywanej ze skargi na jeden z aktów lub czynności administracji wskazanych w art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Wobec wykazania, że zaskarżone postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. – postanowił jak w sentencji.