II GSK 595/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-08-07
Skład orzekający: Krystyna Anna Stec, Małgorzata Korycińska, Maria Myślińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) pozostawała w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Nadzoru Bankowego (KNB) od dnia 17 kwietnia 2009 r. do dnia wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w dniu 2 grudnia 2011 r., a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie oddalił skargę na bezczynność KNF. Sąd kasacyjny stwierdził, że mimo iż spór co do właściwości KNF do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały KNB trwał do dnia 10 czerwca 2011 r. (wyrok NSA), to po tej dacie KNF pozostawała w bezczynności, co uzasadniało uwzględnienie skargi. Sąd kasacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, wskazując na konieczność oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i czy należy orzec grzywnę.Stan faktyczny
Stowarzyszenie [...] i L. M. T. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Nadzoru Bankowego (KNB). Po kilku postanowieniach Prezesa Rady Ministrów dotyczących właściwości organu, sprawa została przekazana do Komisji Nadzoru Finansowego (KNF). Skarżący zarzucili KNF bezczynność w rozpoznaniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę, uznając, że KNF nie mogła być w zwłoce przed 17 kwietnia 2009 r. (doręczenie ostatecznego postanowienia Prezesa RM) oraz że postępowanie było zawieszone lub KNF nie dysponowała kompetencją do prowadzenia sprawy do czasu wyroku NSA z 10 czerwca 2011 r. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 i 151 p.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Maria Myślińska Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] oraz L. M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt VI SAB/Wa 47/11 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] oraz L. M. T. na bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Nadzoru Bankowego z dnia [...] stycznia 2000 r. nr [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Komisji Nadzoru Finansowego solidarnie na rzecz Stowarzyszenia [...] oraz L. M. T. 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. zwraca solidarnie na rzecz Stowarzyszenia [...] oraz L. M. T. 100 (sto) złotych wpisu od skargi kasacyjnej z tytułu różnicy między kosztami pobranymi a należnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt VI SAB/Wa 47/11, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] i skargę L. M. T. na bezczynność Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Komisji Nadzoru Bankowego, z następującym uzasadnieniem.
W dniu 21 listopada 2008 r. Stowarzyszenie [...] i L. M. T. (dalej: skarżący) złożyli do Prezesa Rady Ministrów (RM) wniosek o stwierdzenie nieważności uchwały Komisji Nadzoru Bankowego (KNB) z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie zawieszenia działalności Banku [...] S.A. w P.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Prezes RM wskazał, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).
Uznając, że postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, Prezes RM postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdził jego nieważność, a następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r. ponownie przekazał wniosek Komisji Nadzoru Finansowego – według właściwości – na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.).
Skarżący pismem z dnia 25 marca 2009 r. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Prezes RM utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Tym samym postanowienie o przekazaniu sprawy KNF stało się ostateczne. Postanowienie to zostało doręczone KNF w dniu [...] kwietnia 2009 r.
Pismem z dnia 26 czerwca 2009 r. KNF wezwała skarżących do złożenia wyjaśnień w kwestii posiadania przez nich statusu strony postępowania. Składając wyjaśnienia skarżący podtrzymali stanowisko zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Skarżący pismem z dnia 15 września 2009 r. złożyli do Prezesa RM – jako (w ich ocenie) organu nadzoru nad działalnością KNF – zażalenie na bezczynność KNF i wnieśli o wyznaczenie terminu załatwienia sprawy oraz o zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie.
W odpowiedzi pismem z dnia 2 października 2009 r. skarżących poinformowano, iż zażalenie na bezczynność zostało skierowane do niewłaściwego organu.
Skarżący pismem z dnia 9 października 2009 r. wezwali KNF do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Pismem z dnia 15 października 2009 r. KNF zwróciła się ponownie do skarżących o wyjaśnienie zagadnienia wstępnego, żądając doręczenia aktualnego statutu Stowarzyszenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1092/09, uchylił postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] marca 2009 r. oraz stwierdził, że postanowienia te nie podlegają wykonaniu.
Wobec nieustosunkowania się KNF do wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 9 października 2009 r. skarżący wnieśli skargę na bezczynność organu.
Prezes RM wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 listopada 2009 r. (uchylającego postanowienia o przekazaniu KNF sprawy z wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały KNB).
Z uwagi na ww. postępowanie, toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 r. zawiesił postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność. Postępowanie to zostało podjęte w dniu 22 sierpnia 2011 r.
Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 476/10, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Prezesa RM, uchylając wyrok Sądu I instancji oraz oddalając skargę skarżących. NSA tym samym przesądził o właściwości KNF w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji KNB.
W dniu 5 września 2011 r. KNF zwróciła się do skarżących o potwierdzenie w sposób jednoznaczny woli i intencji, co do złożonego wniosku, w szczególności w kwestii posiadania przez skarżących statusu strony w prowadzonym postępowaniu. W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 26 września 2011 r. skarżący podtrzymali swoje wnioski i żądania, wskazując na posiadanie statusu strony oraz własny interes prawny w postępowaniu.
Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę skarżących wskazał, że dopiero od 17 kwietnia 2009 r. (doręczenie organowi ostatecznego postanowienia Prezesa RM z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydanego na podstawie art. 65 § 1 k.p.a.). KNF była zobligowana – uwzględniając treść art. 110 k.p.a. – do rozpatrzenia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności uchwały KNB z dnia [...] stycznia 2000 r.
Zdaniem Sądu skoro wcześniej wniosek skarżących był kierowany do organu niewłaściwego (Prezesa RM), to nie można czynić wobec KNF zarzutu bezczynności w rozpoznaniu tego wniosku.
Z akt sprawy wynika, że po dniu 17 kwietnia 2009 r. Komisja wystosowała do Stowarzyszenia pismo o wyjaśnienie statusu Stowarzyszenia w postępowaniu nadzwyczajnym. W odpowiedzi Stowarzyszenie wyjaśniło, że wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ze względu na swój własny interes prawny. Przy czym, na wypadek przyjęcia przez organ odmiennej interpretacji powyższej kwestii, zasadnym jest uznanie Stowarzyszenia za organizację społeczną występującą z żądaniem wszczęcia oraz dopuszczenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie zaś stanowczo podtrzymano stanowisko prezentowane w sprawie przekazania wniosku skarżących w trybie art. 65 § 1 k.p.a., że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji KNB jest Prezes RM.
W ocenie Sądu I instancji KNF miała uzasadnione podstawy do powstrzymania się od procedowania w sprawie, gdyż 15 czerwca 2009 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga skarżących na postanowienie Prezesa RM z dnia [...] kwietnia 2009 r. Na mocy wyroku z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1092/09, zawierającego rozstrzygnięcie oparte na przepisie art. 152 p.p.s.a., postanowienia Prezesa RM o przekazaniu sprawy według właściwości KNF utraciły tymczasowo, do chwili uprawomocnienia się tego wyroku, swoją wykonalność. Powyższe oznaczało, że KNF nie dysponowała kompetencją do prowadzenia sprawy. Brak tej kompetencji trwał aż do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt II GSK 476/10, tj. do dnia 10 czerwca 2011 r. Sąd I instancji zwrócił również uwagę, że KNF nie była stroną tego postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem dopiero wraz z przekazaniem jej akt przez Prezesa RM można mówić o pozyskaniu przez ten organ (KNF) wiedzy o zapadłym wyroku. Ewentualne zarzuty dotyczące bierności w przekazaniu akt nie mogą być w żadnym razie adresowane do KNF.
Według WSA, ze względu na spór, co do właściwości organu do załatwienia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji KNB, w czasie od momentu złożenia wniosku do niewłaściwego organu (Prezesa RM) aż do 10 czerwca 2011 r. (data wyroku NSA, sygn. akt II GSK 476/10) nie można postawić KNF skutecznie zarzutu bezczynności.
Zdaniem Sądu I instancji, powyższego zarzutu nie można także postawić poczynając od otrzymania od Prezesa RM akt administracyjnych dotyczących wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały KNB.
Konieczność jednoznacznego wyjaśnienia statusu Stowarzyszenia w omawianym postępowaniu nieważnościowym wymagała zwrócenia się strony z pismem z 5 września 2011 r. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżących pismo pełnomocnika Stowarzyszenia z dnia 28 lipca 2009 r. nie było jednoznaczne w swojej wymowie. Organ nadzoru, będąc właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności winien w sposób niebudzący wątpliwości ustalić krąg podmiotów występujących w tej sprawie, w szczególności zaś kwestię legitymacji do złożenia przedmiotowego wniosku.
Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stwierdzając, że skarga na bezczynność nie miała usprawiedliwionych podstaw.
Stowarzyszenie [...] oraz L. M. T. złożyli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzanie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym, w którym przepis ten nie powinien być zastosowany wobec spełnienia się przesłanek określonych art. 149 § 1 p.p.s.a., a w rezultacie oddalenie przez Sąd I instancji skargi w stanie faktycznym i prawnym, w którym powinna ona zostać uwzględniona,
art. 149 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd I instancji nie zastosował tego przepisu i w efekcie nie uwzględnił skargi na bezczynność, a także nie stwierdził, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracyjny miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd I instancji naruszył art. 149 § 1 p.p.s.a., pomimo tego, że zostały spełnione przesłanki ku jego zastosowaniu. KNF, będąc organem kompetentnym do załatwienia sprawy w terminie od wszczęcia postępowania, co nastąpiło dnia 17 kwietnia 2009 r. do dnia 10 listopada 2009 r., a następnie od dnia 10 czerwca 2011 r. do dnia 2 grudnia 2011 r., nie wydała decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały KNB z dnia [...] stycznia 2000 r., czym rażąco naruszyła art. 12 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., w zw. z art. 36 k.p.a.,
art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd nie zastosował tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym uzasadniającym jego zastosowanie, w szczególności wobec faktu, iż spełnione zostały przesłanki do uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość w trybie art. 149 § 1 p.p.s.a.,
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nieodniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów i wniosków skarżących zawartych w piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2011 r., stanowiącym uzupełnienie złożonej skargi, obejmujących żądanie stwierdzenia przez Sąd I instancji, że postępowanie administracyjne przed KNF prowadzone było w sposób przewlekły, oraz że zarówno bezczynność jak i przewlekłość prowadzonego postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa,
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstaw prawnych, ich wyjaśnienia oraz argumentów przemawiających za przyjęciem przez Sąd I instancji jednoznacznego stanowiska o niemożności postawienia przez skarżących wobec KNF skutecznego zarzutu bezczynności, wobec ewidentnego pozostawania przez organ w bezczynności przez okres od dnia 17 kwietnia 2009 r. do dnia 10 listopada 2009 r., tj. przez okres niemal 7 miesięcy, a następnie przez okres od 10 czerwca 2011 r. do dnia 2 grudnia 2011 r., tj. przez okres niemal 6 miesięcy, co stanowi w sumie okres 13 miesięcy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący twierdzili, że postanowienie Prezesa RM z dnia [...] kwietnia 2009 r. o przekazania sprawy KNF było ostateczne i wykonalne do dnia wydania przez WSA wyroku uchylającego to postanowienie, tj. do dnia 10 listopada 2009 r. Zatem KNF pozostawała w bezczynności przez 7 miesięcy i w tym okresie nie podjęła działań zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy.
Podniesiono też, że pismo z dnia 26 czerwca 2009 r. – wzywające do wyjaśnienia kwestii statusu strony – wystosowano po upływie czasu do wydania rozstrzygnięcia. KNF nadto nigdy nie udzieliła odpowiedzi na wezwane do usunięcia naruszenia prawa. Trzecie wezwanie skierowane do skarżących – z prośbą o potwierdzenie woli i intencji złożonego wniosku oraz w kwestii statusu strony – oceniają oni jako stwarzanie pozorów, że organ nie jest bezczynny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, mimo iż nie wszystkie z podstaw, na których ją oparto, uznać można za usprawiedliwione.
Poza sporem w myśl art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zgodnie z art. 35 tej ustawy organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Stosowanie zaś do art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Bezczynność organu – mieszcząca się w zakresie kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) – ma miejsce gdy organ, nawet jeśli prowadził postępowanie, nie wydał w określonych wyżej terminach stosownego aktu administracyjnego. Podzielić należy też pogląd, że terminy przewidziane w k.p.a. do załatwienia spraw są terminami maksymalnymi. W przypadku organu I instancji rozpoczynają swój bieg – co do zasady – w dacie doręczenia żądania organowi, a kończą w dacie wydania decyzji administracyjnej w tej instancji. Okoliczności zwalniające organ z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny (v. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2211/10; LEX nr 953037).
W rozpoznawanej sprawie, co sporne nie jest, Komisji Nadzoru Finansowego – jako organowi właściwemu – żądanie strony doręczono 17 kwietnia 2009 r. Co do zasady zatem od tej daty liczyć należy bieg terminu do załatwienia sprawy.
Jednakże aż do daty wyroku NSA z dnia 10 czerwca 2011 r. właściwość Komisji Nadzoru Finansowego do rozpoznania wniosku o uchylenie uchwały Komisji Nadzoru Bankowego była sporna. W ocenie składu orzekającego kwestii właściwości organu należy przypisać charakter zagadnienia wstępnego, mającego bezpośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Treścią zagadnienia wstępnego jest bowiem wypowiedź nie tylko co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego ale także innych jeszcze okoliczności – mających znaczenie prawne – i to zarówno o charakterze materialnym jak i procesowym (v. G. Łaszczyca, Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego; Zakamycze 2005.)
Wobec powyższego istniały podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym – w świetle tego co zostało wyżej przedstawione – do dnia 10 czerwca 2011 r. zachodziły okoliczności o charakterze prawnym, zwalniające organ z zarzutu bezczynności. Zgodzić przy tym należy się z poglądem, że bezczynność zachodzi tylko, gdy organ administracji publicznej – będący podmiotem kompetencji – nie realizuje tej kompetencji i gdy podjęcie określonego działania na podstawie tej kompetencji jest w danej sytuacji procesowej obowiązkiem organu.
Ponadto za przesłanki, jednoczesne zaistnienie których warunkuje powstanie stanu bezczynności w toku postępowania administracyjnego, uznać należy po pierwsze brak działania organu (niezałatwienie sprawy), po drugie zaś upływ terminu do załatwienia sprawy (v. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym; LEX 2011).
W tym stanie rzeczy nawet jeżeli – jak przyjął WSA – akta sprawy (po wyroku NSA z 10 czerwca 2011 r.) przekazano Komisji Nadzoru Finansowego pod koniec sierpnia 2011 r. – w dacie wydania zaskarżonego wyroku (2 grudnia 2011 r.) niewątpliwie istniał stan bezczynności organu.
Jak już bowiem stwierdzono, to cezura czasowa decyduje o powstaniu stanu bezczynności. Jeśli organ nie zakończy postępowania, z chwilą upływu prawem przewidzianego terminu załatwienia sprawy – bezczynność zaistnieje, bez względu na przyczyny bezskutecznego upływu tego terminu jak i niezależnie od tego czy i jakie czynności organ podejmował w toku prowadzonego postępowania. Wszystkie bowiem czynności konieczne do rozstrzygnięcia sprawy powinny mieścić się w czasie niezbędnym do jej załatwienia.
Wobec powyższego postawiony Sądowi I instancji zarzut niezastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a. i w konsekwencji wadliwe oddalenie skargi na bezczynność – na podstawie art. 151 p.p.s.a., mimo że zaistniały przesłanki do jej uwzględnienia – uznać należy za usprawiedliwiony. Już z tych względów zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie.
W dacie orzekania przez WSA art. 149 p.p.s.a. stanowił, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1). W takim przypadku Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
W pkt 2 petitum skargi kasacyjnej jej autor zarzucił naruszenie art. 149 § 1 p.p.s.a. także z tego względu, że Sąd I instancji nie orzekł, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odniesieniu do tak sformułowanego zarzutu należy wskazać, że "przewlekłe prowadzenie postępowania" dotyczy okresu do upływu terminu załatwienia sprawy. Po bezskutecznym upływie tego terminu strona może podjąć przewidziane przez ustawę czynności zmierzające do usunięcia tego stanu, a następnie wnieść skargę na bezczynność (v. B. Dauter i in. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Lex 2011; komentarz do art. 3 p.p.s.a. teza 35). Skoro w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi – to oczywiste jest, że Sąd ten nie stwierdził przewlekłości postępowania czy bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Sądu I instancji będzie wypowiedzenie się zarówno w tej kwestii, jak i co do zasadności orzeczenia grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej nie stanowi zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. – przez brak odniesienia do zarzutów i wniosków zawartych w piśmie procesowym złożonym po wniesieniu skargi (pkt 4 petitum skargi kasacyjnej) jak i przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych ich wyjaśnienia oraz argumentów przemawiających za niezasadnością skargi (pkt 5).
Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jednakże przepis ten jest przepisem prawa procesowego i zarzut jego naruszenia może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej tylko gdy uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak już wskazano w rozpoznawanym przypadku brak odniesienia się do zarzutów i wniosków dotyczących rażącego naruszenia prawa był konsekwencją stwierdzenia przez Sąd I instancji bezzasadności skargi.
Wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że WSA podał podstawę prawną oddalenia skargi i przedstawił motywy takiego rozstrzygnięcia. Zasadność zaprezentowanego stanowiska jest natomiast kwestią odrębną. Tymczasem art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (v. chwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).
Mając na uwadze całokształt rozważań Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku.
W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 z uwzględnieniem art. 202 § 2, art. 205 § 2 oraz art. 214 § 2 p.p.s.a.
Zwrot solidarnie na rzecz skarżących różnicy między kosztami pobranymi a należnymi znajduje oparcie w art. 225 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło