II GSK 2294/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. Spółki z o.o. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 184/11 w sprawie ze skargi O. Spółki z o.o. w R. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.; 2. zasądza od Zarządu Województwa Ś. na rzecz O. Spółki z o.o. w R. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 30 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 184/11, oddalił skargę O. Sp. z o.o. w R. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej. Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. O. Sp. z o.o. w R. w dniu [...] stycznia 2010 r. złożyła w Ś. Centrum Przedsiębiorczości w ramach konkursu zamkniętego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 wniosek o dofinansowanie projektu pn. "Rozbudowa istniejącego przedsiębiorstwa poprzez zakup maszyn i urządzeń, oprogramowania do prowadzenia sklepu internetowego oraz budowa zasilania energetycznego hali magazynowej". Ś. Centrum Przedsiębiorczości pismem z dnia [...] lipca 2010 r. udzieliło spółce informacji, że złożony przez nią wniosek pozytywnie przeszedł etap oceny merytoryczno-technicznej i został umieszczony na liście rankingowej pod nr 249. Średnia liczba uzyskanych punktów za projekt wyniosła 27,35. Zgodnie z uchwałą Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] wniosek spółki został umieszczony na liście rezerwowej pod nr 64. Podpisanie ze spółką umowy o dofinansowanie nie było możliwe z powodu braku środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Po otrzymaniu tej informacji, O. Sp. z o.o. w R. pismem z dnia [...] lipca 2010 r. złożyła protest w trybie art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej: u.z.p.p.r.). W uzasadnieniu wskazała, że w ocenie wniosku wystąpiły błędy odnośnie ustalenia stopnia efektywności projektu (kryterium nr 4) i doświadczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej przez okres powyżej pięciu lat (kryterium nr 2). Zarząd Województwa Ś. pismem z dnia [...] września 2010 r. udzielił spółce informacji o pozytywnym rozpatrzeniu protestu przez Instytucję Zarządzającą w zakresie błędnej oceny kryterium nr 4, zaś w zakresie kryterium nr 2 pozostawiono protest bez rozpatrzenia, ponieważ spółka nie wskazała błędów formalnych w ocenie dokonanej przez ekspertów. Rozstrzygnięcie to, w zakresie pozostawienia bez rozpatrzenia kryterium nr 2 oprotestowanego wniosku, spółka zaskarżyła do sądu administracyjnego. WSA w G. wyrokiem z 29 listopada 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 2412/10, oddalił skargę. Spółka wniosła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 469/11, uchylił zaskarżone orzeczenie. Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, Ś. Centrum Przedsiębiorczości pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. udzieliło O. Sp. z o.o. w R. informacji, że wniosek pozytywnie przeszedł etap oceny merytoryczno-technicznej i został umieszczony na liście rankingowej pod nr 257. Średnia liczba uzyskanych punktów za projekt wyniosła 27,35. Zgodnie z uchwałą Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] wniosek spółki został umieszczony na liście rezerwowej pod nr 60. Podpisanie ze spółką umowy o dofinansowanie nie było możliwe z powodu braku środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Spółkę pouczono, że od ponownie przeprowadzonej oceny nie przysługuje jej żaden środek odwoławczy. Na powyższe rozstrzygnięcie O. Sp. z o.o. w R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., który skargę oddalił. W uzasadnieniu stwierdził, że ocena projektu w ramach kryterium nr 4 została dokonana prawidłowo w oparciu o "Przewodnik po kryteriach wyboru projektów" stanowiący załącznik nr 6 do Szczegółowego opisu priorytetów Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 w ramach poddziałania 1.2.4. Mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa (za wyjątkiem rodzaju projektów związanych z udziałem w targach i misjach gospodarczych), część B. Kryteria merytoryczno-techniczne, Kryteria zasadnicze podstawowe (punktowane), Kryterium nr 4 Stopień efektywności projektu: "w kryterium tym oceniane będzie czy planowane efekty (w tym wartość dodana) projektu są proporcjonalne do poniesienia nakładów inwestycyjnych". Wskazano też sposób przyznawania punktów. Zdaniem Sądu, dokonując oceny czy koszty są wysokie, czy niskie odnosi się je do kwot koniecznych dla poniesienia nakładów. Koszty są niskie wtedy, gdy wymagają poniesienia niskich nakładów inwestycyjnych. Stąd też, podniesiony w skardze zarzut dotyczący niewiadomego kryterium oceny i jej arbitralności nie został uwzględniony. Sąd I instancji podał, że nie naruszono zasady równego dostępu do pomocy wszystkich beneficjentów, gdyż z art. 26 ust. 1 pkt 3 u.z.p.p.r. wynika, iż wnioskodawcy nie mają wpływu na ustalenie kryteriów wyboru projektów i nie ma podstaw prawnych do narzucania Instytucji Zarządzającej lub Pośredniczącej według jakich kryteriów ocena winna być dokonana. Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. Instytucja Zarządzająca powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. Przyjęcie zasady odnoszenia planowanych nakładów do wysokości kapitałów spółki stawiałoby duże firmy, dysponujące wysokimi kapitałami w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do wnioskodawców dysponujących niewielkimi kapitałami własnymi. Sąd I instancji ocenił również, że zapisy procedury regulującej sposób i tryb oceny wniosków o dofinansowanie nie określają stopnia szczegółowości, jaką winno cechować się uzasadnienie przyznanej przez ekspertów punktacji. Wskazują jedynie, że ocena taka winna być uzasadniona, co w przypadku spółki – po uwzględnieniu protestu i przywróceniu wniosku o dofinansowanie – zostało spełnione. Przy dokonywaniu ponownej oceny obaj eksperci przyznali taką samą liczbę punktów (3 na 4 możliwe), co podobnie uzasadnili, a zatem zarówno ocena, jak i uzasadnienie były prawidłowe. Karty oceny merytoryczno-technicznej zostały spółce udostępnione na koncie we wniosku aplikacyjnym i nie było przeszkód, aby odbyło się to drogą komunikacji elektronicznej. O. Sp. z o.o. w R. skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: a) art. 26 ust. 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 oraz art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ocena projektu spółki w zakresie kryterium nr 4 została przeprowadzona przez Instytucję w sposób uwzględniający zasadę rzetelnej oceny projektu (art. 31 ust. 1 cyt. ustawy) oraz w oparciu o przejrzyste reguły (art. 26 ust. 2 cyt. ustawy), b) zapisów Podręcznika Procedur Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 – 2013 – wersja trzynasta (załącznik do Uchwały nr [...] Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] czerwca 2010 r.) zawartych w nr 3 Nabór, ocena i wybór projektów do dofinansowania, ppkt 3.1. "Opis trybu realizacji procesu naboru, oceny i wyboru projektów do dofinansowania w trybie konkursowym" pod pozycją "Sposób przeprowadzania oceny merytoryczno-technicznej wniosków" poprzez błędną wykładnię obowiązku uzasadniania przez ekspertów przyznanej punktacji polegającą na przyjęciu, iż jest to jedynie wymóg formalny "istnienia" uzasadnienia, które nie musi być należyte, lecz może być dowolne, c) art. 30b ust. 1 zd. 2 w zw. z art. 30a ust. 3 w zw. z art. 30b ust. 4 u.z.p.p.r. poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, że pisemna informacja o wynikach procedury odwoławczej nie musi mieć wyczerpującego uzasadnienia. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) nieważność postępowania z uwagi na pozbawienie spółki możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) w wyniku naruszenia art. 67 § 5 p.p.s.a. oraz art. 91 § 2 p.p.s.a. polegające na niezawiadomieniu pełnomocnika spółki o posiedzeniu Sądu, po którym zapadło zaskarżone orzeczenie, b) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wszechstronnej to jest wykraczającej poza sformułowane w skardze zarzuty, oceny legalności zaskarżonej czynności a zwłaszcza pominięciu kwestii naruszenia przez Instytucję: - art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r. przejawiającym się w naruszeniu przez tę Instytucję zasady przejrzystości reguł procesowych poprzez poszerzenie ponownej oceny projektu o elementy niekwestionowane w proteście i nieuwzględnione w jego rozstrzygnięciu, - zapisów podrozdziału 2.1. pkt 8 Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego poprzez weryfikację w ramach ponownej oceny projektu takich elementów oceny pierwotnej projektu, które nie były przedmiotem procedury odwoławczej, - art. 29 ust. 4 u.z.p.p.r. przejawiające się w tym, że Instytucja dokonując ponownej oceny projektu w zakresie kryterium nr 4 oparła się de facto na kryteriach innych niż przewidziane i stosowane przez nią w trakcie poprzedniej oceny projektu, - art. 30b ust. 3 u.z.p.p.r. poprzez rozpoznanie środka odwoławczego przez osobę, która dokonywała uprzednio czynności związanych z projektem na poprzednim etapie jego oceny, c) naruszenie art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. poprzez nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której istniały podstawy do stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo, albowiem pisemna informacja o wynikach procedury odwoławczej nie posiadała wyczerpującego uzasadnienia, co tym samym wskazywało na brak rzetelności dokonanej oceny. W obszernym uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej wnosząca tę skargę spółka, kwestionując ocenę kryterium nr 4, przedstawiła rozbudowaną argumentację na poparcie swojego stanowiska. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Została ona oparta na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W obrębie podstawy naruszenia prawa procesowego zasadny jest podstawowy zarzut polegający na wadliwości postępowania przez Sądem I instancji z powodu naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. ,tj. pozbawienia strony możliwości obrony jej praw. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że ta podstawa nieważności postępowania zachodzi, gdy wskutek uchybień procesowych strona nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku ( por. orzeczenie SN z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 561/97, wyrok SN z 27 maja 1999r., II CKN 318/98; niepubl.) Ten przejaw nieważności występuje, np. w takich przypadkach, gdy strona w następstwie niezawiadomienia jej o terminie rozprawy, jedynej albo bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, nie może wziąć w niej udziału. Przykładem może być też sprawa, w której pełnomocnik strony nie wziął udziału w rozprawie przed sądem pierwszej instancji z powodu błędu w zawiadomieniu o godzinie rozpoczęcia posiedzenia ( por. wyrok NSA z 25 października 2005 r., sygn. akt FSK 2405/04). W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, Sąd nie wywiązał się z obowiązku zawiadomienia pełnomocnika strony o terminie rozprawy, bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. Zawiadomienie bowiem jedynie strony skarżącej o terminie rozprawy wyznaczonej na 16 maja 2011r., z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, stanowi naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 w związku z art. 67 § 5 i 91 § 2 p.p.s.a. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika procesowego doręczenia muszą być dokonywane pod adresem pełnomocnika. Zawiadomienie o terminie rozprawy zaadresowane do strony jest bezskuteczne w stosunku do jej pełnomocnika, a zatem również bezskuteczne procesowo (por. wyrok SN z 22 maja 1965 r., I PR 161/65; postanowienie SN z 20 sierpnia 1965 r., II PZ 37/65, LEX nr 13888; postanowienie SN z 15 kwietnia 1969 r., III PRN 16/69, NP 1970, nr 5). Uzasadniony jest więc wniosek, że przeprowadzenie rozprawy, po której wydano wyrok, pozbawiło stronę skarżącą możliwości obrony jej praw, a tym samym stanowiło wadliwość powodującą nieważność postępowania. Przy czym dla oceny nieważności nie ma żadnego znaczenia fakt, czy stwierdzona nieważność mogła mieć wpływ na treść wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. Mając na względzie te okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., bez odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż pozbawienie strony możliwości obrony swych praw powoduje, że ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa, jeżeli – niezależnie od jej wyniku – wyrok podlega uchyleniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.