II FSK 1991/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-07-18

Skład orzekający: Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Jacek Brolik, Beata Cieloch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odsetki od pożyczki (kredytu) zaciągniętej przez podatnika (spółkę kapitałową) i wykorzystanej w całości lub w części na wypłatę dywidendy lub wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego, stanowią koszt uzyskania przychodu?
Ratio decidendi
Odsetki od pożyczki (kredytu) zaciągniętej przez spółkę kapitałową na wypłatę dywidendy lub kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Wypłata dywidendy ani obniżenie kapitału zakładowego nie przyczyniają się do uzyskania przychodów przez spółkę, ani do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, a wręcz przeciwnie, mogą prowadzić do zmniejszenia przychodów spółki. Regulacje te są takie same dla rezydentów i nierezydentów, co nie narusza swobody przepływu kapitału.
Stan faktyczny
Spółka R. [...] S.A. wniosła o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej, pytając, czy odsetki od pożyczki zaciągniętej na wypłatę dywidendy lub kwot z tytułu obniżenia kapitału zakładowego mogą stanowić koszt uzyskania przychodu. Dyrektor Izby Skarbowej uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, opierając się na uchwale NSA II FPS 2/11. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Beata Cieloch, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1200/11 w sprawie ze skargi R. [...] S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2010 r. nr IPPB3/423-638/10-3/GJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r., III SA/Wa 1200/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka") na interpretację indywidualną Ministra Finansów, wydaną przez organ upoważniony- Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 grudnia 2010 r., nr IPPB3/423-638/10-3/GJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym, przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, stanie faktycznym: W dniu 13 grudnia 2010 r. Spółka złożyła do Ministra Finansów wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. We wniosku Spółka podała, że planuje wypłatę dywidendy. Dywidenda może obejmować zysk z bieżącego roku oraz niepodzielony zysk z poprzednich lat. W przyszłości mogą być także dokonywane wypłaty kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego (w drodze zmiany statutu, przez zmniejszenie wartości nominalnej akcji lub umorzenie akcji). Wypłaty te Spółka planuje sfinansować z zaciągniętej pożyczki (kredytu) wykorzystanej w całości lub w części na wypłatę dywidendy lub wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego. W związku z powyższym Spółka zadała następujące pytanie: czy odsetki od pożyczki (kredytu) zaciągniętej przez podatnika i wykorzystanej w całości lub w części na wypłatę dywidendy lub wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego (w drodze zmiany statutu, przez zmniejszenie wartości nominalnej akcji lub umorzenie akcji), stanowią koszt uzyskania przychodu, pod warunkiem, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia odsetek z kosztów uzyskania przychodów, określone w art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 ustawy z dnia 15 lutego 2002 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej jako "u.p.d.o.p.")? Zdaniem Spółki, odsetki od pożyczki zaciągniętej przez podatnika i wykorzystanej w całości lub w części na wypłatę dywidendy lub wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego, stanowią koszt uzyskania przychodu, pod warunkiem, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia odsetek z kosztów uzyskania przychodów z art. 16 ust. 1 pkt 60 i 61 u.p.d.o.p. Spółka na potwierdzenie swego stanowiska przywołała szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Odwołała się do art. 15 ust. 1 ustawy uznając, że celem przedstawionej operacji jest zagwarantowanie dalszego funkcjonowania Spółki, zaś wypłata wymaganych kwot dla akcjonariuszy ściśle wiąże się z działalnością gospodarczą. Zdaniem Spółki inne stanowisko powodowałoby konieczność gromadzenia w ciągu roku środków na dywidendę lub obniżenie kapitału, zaś bieżąca działalność musiałaby być finansowana z kredytu. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 13 grudnia 2010 r. stanowisko Spółki uznał za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zarówno w sytuacji zaciągnięcia pożyczki lub kredytu na wypłatę dywidendy, jak i kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego, odsetki od pożyczki lub kredytu nie stanowią kosztów uzyskania przychodów. Minister Finansów stwierdził, że aby jakiś wydatek osoby prawnej na gruncie podatku dochodowego mógł być uznany za koszt podatkowy odliczany od przychodu, muszą być łącznie spełnione warunki określone w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. O kwalifikacji odsetek do kosztów uzyskania przychodów decydować będzie, zgodnie z definicją kosztów, związek kredytu z przychodem lub zabezpieczeniem źródła przychodu. W przypadku zaciągnięcia kredytu w celu wypłacenia dywidendy, w zakresie wydatków na jego obsługę, ani art. 16 ust. 1 pkt 11, ani ogólny art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., w ocenie organu, nie mają zastosowania. Wynika to z istoty dywidendy, która jest dochodem z udziału w zyskach osoby prawnej, należnym wspólnikom spółki. Prawo udziałowca (akcjonariusza) do udziału w zysku jest jednym z podstawowych uprawnień udziałowych składających się na udziały (akcje). Wypłata dywidendy nie jest, według Ministra, wydatkiem umożliwiającym powstanie źródła przychodu. Nie jest też związana z utrzymaniem bądź zabezpieczeniem źródła przychodów. Tym samym dywidenda nie stanowi kosztu podatkowego w spółce wypłacającej. Pozyskanie środków na wypłatę dywidendy ma bezpośredni związek z czystym zyskiem, podlegającym podziałowi. Oznacza to, że dotyczy tej części osiągniętego dochodu, która pozostanie po opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. W związku z tym również wydatki związane z kredytem zaciągniętym na wypłatę dywidendy w postaci odsetek, jako związane z kategorią wydatków niebędących kosztami uzyskania przychodów, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy. Odnosząc się do kwestii kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego Minister zauważył, że skoro z wyraźnej woli ustawodawcy, wyrażonej w art. 12 ust. 4 pkt. 4 u.p.d.o.p., do przychodów podatnika nie zalicza się przychodów otrzymywanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego w spółce kapitałowej, to logiczną konsekwencją prawną jest to, że nie mogą stanowić kosztów podatkowych wydatki ponoszone w celu obniżenia kapitału. Przywołując treść art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. zaakcentowano, że skoro kosztem podatkowym nie są kwoty należne akcjonariuszowi z tytułu obniżenia kapitału zakładowego, to tym samym kosztem takim nie są odsetki od kredytu (pożyczki) zaciągniętego na wypłatę tych kwot. Pismem z dnia 29 grudnia 2010 r. Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia naruszenia prawa. Organ nie znalazł podstaw do zmiany interpretacji. W skardze na powyższą interpretację Spółka zarzuciła naruszenie: - art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. - przez uznanie, że odsetki od pożyczki (kredytu) zaciągniętej przez podatnika i wykorzystanej w całości lub w części na wypłatę dywidendy lub wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego nie stanowią kosztów uzyskania przychodów Skarżącej; - art. 56 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.), powoływanego dalej jako: "TWE" przez przyjęcie, że interpretacja art. 15 ust. 1 ustawy dokonana przez organ nie narusza swobody przepływu kapitału; - art. 121 § 1 w zw. z art. 14a i 14e § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako: "O.p." przez wydanie interpretacji z pominięciem wskazanych przez skarżącą orzeczeń. W uzasadnieniu skargi Spółka w całości podtrzymała swoją argumentację z wniosku o wydanie interpretacji i podkreśliła, że odsetki od pożyczek zaciąganych na spłatę analizowanych zobowiązań wobec akcjonariuszy stanowią racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki, których celem jest osiągnięcie, zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów. Ponadto wskazała, ze nie zostały one wymienione w zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy katalogu wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów. Naruszenie zaś prawa wspólnotowego polegało, według Spółki, na zaakceptowaniu sytuacji, w której przepisy podatkowe działają zniechęcająco względem inwestorów, którzy nie mogliby zaliczać do kosztów wydatków, jakie do takich kosztów powinny być zaliczone. Spółka powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz ETS. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Swój pogląd skarżąca powtórzyła i dodatkowo uzasadniła w piśmie z dnia 5 kwietnia 2011 r., w którym odwołała się m.in. do uchwały NSA o sygn. II FPS 6/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Odwołał się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011 r., II FPS 2/11, w której to uznano, że odsetki oraz inne wydatki związane z kredytem zaciągniętym przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością na wypłatę dywidendy należnej jej udziałowcom, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., nie są kosztem uzyskania przychodów tej spółki. Skład orzekający w sprawie podkreślił, że literalnie uchwała ta (jej sentencja) dotyczy wyłącznie odsetek od kredytu zaciągniętego przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a nie spółkę akcyjną, jaką jest skarżąca, ale argumentacja przedstawiona w tej uchwale znajduje pełne zastosowanie także odnośnie do sytuacji spółki akcyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył bowiem ten problem w kontekście każdej spółki kapitałowej, ponieważ prawo do dywidendy jest należnością wspólnika, a nie spółki kapitałowej. Dywidenda, jako pochodna zysku, jest kategorią odrębną od przychodu spółki, ponieważ jest należna innemu podmiotowi, czyli wspólnikowi. Dywidenda nie jest zatem przychodem, a koszt jej wypłaty, czyli odsetki od kredytu (pożyczki), nie może być w konsekwencji kosztem uzyskania przychodu. Następnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c u.p.d.o.p. istotnie nie pozwala na zaliczenie do kosztów podatkowych wydatków na umorzenie kapitału zakładowego. W ocenie Sądu jeszcze wyraźniej widać tę prawidłowość na tle art. 12 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.p. Skoro kwoty otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego nie są przychodem, to naturalną tego konsekwencją musi być wykluczenie wydatków na obniżenie tego kapitału z kręgu kosztów uzyskania przychodu. W tym przypadku także koncentrować się należy na celu, którego wymaga art. 15 ust. 1 ustawy. Analogicznie zatem do odsetek od kredytu ukierunkowanego na dywidendę nie mogą być kosztem odsetki od kredytu ukierunkowanego na obniżenie kapitału, i to niezależnie od podstawy tego obniżenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji odwoływanie się przez Spółkę do uchwały NSA o sygn. II FPS 6/10 jest chybione. Argumentacja skarżącej, polegająca na wyodrębnieniu wydatków bezpośrednio oraz pośrednio związanych z obniżeniem kapitału, przeczy przyjętej w uchwale II FPS 2/11 konstrukcji logicznej, według której odsetki od kredytu mającego za cel sfinansowanie wydatku niestanowiącego kosztu podatkowego nie mogą być uznane za taki koszt. Sąd za nieuzasadnione uznał również zarzuty naruszenia przepisów unijnych. Wskazane jako naruszone przepisy nie różnicują sytuacji rezydentów i nierezydentów, a tylko wtedy można mówić o dyskryminacji i niedopuszczalnym ograniczeniu swobody przepływu kapitału. Akceptacja toku rozumowania Spółki, prowadziłaby (konsekwentnie) do zakazu różnicowania przez państwa członkowskie stawek podatkowych z uwagi na naruszenie zasady swobody przepływu. Wyrok ten Spółka zaskarżyła skargą kasacyjną, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przewidzianych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj. naruszenie: 1) art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że odsetki od pożyczki (kredytu) zaciągniętej przez podatnika i wykorzystywanej w całości lub w części na wypłatę dywidendy lub wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału zakładowego (w drodze zmiany statutu, przez zmniejszenie wartości nominalnej akcji lub umorzenie akcji) nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu powołanego przepisu, tj. nie stanowią wydatków ponoszonych w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów; 2) art. 56 ust. 1 TWE poprzez przyjęcie, że zakazane powyższym przepisem ograniczenie przepływu kapitału zachodzi tylko w sytuacji, gdy istnieją różnice uregulowań w stosunku do rezydentów i nierezydentów i w konsekwencji dokonanie wykładni przepisów krajowych w sposób powodujący ograniczenie w swobodnym przepływie kapitału. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." wskazano również na naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej i oddalenie skargi w sytuacji istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez zaskarżoną interpretację indywidualną art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. i art. 56 ust. 1 Traktatu ustanawiającego WE; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 1 § 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej interpretacji indywidualnej i oddalenie skargi w sytuacji istnienia podstaw do stwierdzenia naruszenia przez zaskarżoną interpretację indywidualną art. 121 § 1 w zw. z art. 14a i 14e § 1 O.p.; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uzasadnienie wyroku w sposób nieodpowiadający ustawowemu wzorcowi, a mianowicie: zaniechanie odniesienia się do podniesionych w skardze zarzutów, niewystarczające ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów naruszenia art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) u.p.d.o.p. oraz do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 w zw. z art. 14a i 14e § 1 O.p.; zaniechanie ustosunkowania się w treści uzasadnienia wyroku do argumentów podnoszonych przez skarżącą w skardze, jej uzupełnieniu oraz podczas rozprawy, w szczególności do wyroku NSA z dnia 3.04.2012 r., sygn. akt II FSK 249/12, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskazuje, że WSA pominął podczas rozpoznawania sprawy niektóre z podniesionych w skardze zarzutów oraz argumentów uzasadniających uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej, a gdyby nie zostały one pominięte, rozstrzygnięcie wydane w sprawie mogłoby być odmienne. Organ nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie wziął także udziału w rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. W ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji uchybienie art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art.3 § 1 p.p.s.a. i art. 121 §1 w zw. z art.14a i art.14e § 1 O.p. oraz art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art.15 ust.1, art.16 ust.1 pkt 10 lit.c) u.p.d.o.p. oraz art.56 ust.1 TWE. W ocenie składającego skargę kasacyjną Sąd winien był na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną interpretację z uwagi na naruszenie wskazanych związkowo przepisów postępowania i prawa materialnego. Art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. normuje treść rozstrzygnięcia, jakie winien wydać wojewódzki sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie z uwagi na naruszenie prawa materialnego bądź naruszenie przepisów postępowania inne niż skutkujące wznowieniem postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Ten środek kontroli nie może w związku z tym mieć zastosowania w przypadku uwzględnienia skargi na pisemną interpretację prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. Sąd pierwszej instancji art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a. nie zastosował, jednakże nie mogło to stanowić o naruszeniu prawa. Podstawę uwzględnienia skargi stanowi bowiem w odniesieniu do interpretacji art.146 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej (art.183 § 1 p.p.s.a.), nie może zastępować strony skarżącej we wskazaniu właściwego przepisu, jaki powinien stanowić podstawę procesową wyroku sądu pierwszej instancji uwzględniającego skargę. Powołanie w skardze kasacyjnej przepisu, który nie miał i nie mógł mieć w sprawie zastosowania, skutkuje uznaniem tego zarzutu za niezasadny. Ponadto przywołane w treści tych zarzutów art.1 § 1 i § 2 p.u.s.a. i § 3 § 1 p.p.s.a. są przepisami ustrojowymi. Sąd może je naruszyć, gdy rozpozna sprawę, która nie należy do kognicji sądów administracyjnych, zastosuje inne kryterium kontroli niż kryterium legalności bądź środek kontroli nieznany ustawie. Jeżeli natomiast kontroli tej dokona w granicach swej właściwości, w wyniku skutecznie wniesionej skargi i według wzorca kontroli przewidzianego w ustawie, a jedynie zastosuje nieadekwatny środek kontroli, to nie dojdzie do naruszenia przepisów wskazanych na wstępie. Wiążąc naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z naruszeniem art.14a O.p. strona skarżąca nie wskazała także, której z jednostek redakcyjnych tego przepisu dotyczy zarzut. Kolejny zarzut procesowy dotyczy naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. Strona upatruje naruszenia tego przepisu w niewystarczającym jej zdaniem odniesieniem się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, piśmie procesowym i na rozprawie. Zarzut ten także nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazany jako naruszony przepis określa obligatoryjne elementy uzasadnienia. Jednym z nich wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. W tej części powinien znaleźć się wywód, przedstawiający tok rozumowania sądu, który doprowadził go do wydania rozstrzygnięcia określonej treści. Przyjmuje się, że w tej części uzasadnienia sąd odnosi się także do zarzutów wskazanych w skardze. Nie oznacza to jednak, że sąd obowiązany jest odnieść się szczegółowo do każdego z zarzutów, podnoszonych przez stronę skarżącą w toku postępowania. Wystarczy, że przedstawi on argumentację, z której wynikać będzie jednoznacznie, dlaczego uznał zaskarżony akt, interpretację czy czynność za zgodną bądź niezgodną z prawem (por. też wyrok Naczelnego Sądu z dnia 5 lipca 2013r., II FSK 2204/11,LEX nr 1351331). W tym przypadku Sąd pierwszej instancji wyjaśnił podstawę rozstrzygnięcia. Częściowo odwołał się do argumentacji, zawartej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2011r., II FPS 2/11, wyjaśniając w sposób logiczny i spójny, dlaczego jego zdaniem wywody prawne, zawarte w tej uchwale są adekwatne do stanu faktycznego i prawnego tej sprawy w zakresie odsetek od kredytu zaciągniętego na wypłatę dywidendy. Istotnie, nie wypowiedział się odnośnie do powołanego przez stronę skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2012r., II FSK 249/12, jednakże wyjaśniając powody, które w jego ocenie przemawiały za tym, aby odsetek od kredytu nie uznać za koszty uzyskania przychodów, jednocześnie przedstawił argumenty, które w jego ocenie nie pozwalały na podzielenie poglądu wyrażonego w powołanym wyroku. Argumentacja zawarta w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012r., II FSK 249/12 powielała jeden z poglądów, którego właśnie w uchwale z dnia 12 grudnia 2011r. nie przyjęto, ale przytoczono. Tym samym brak rozważań dotyczących konkretnego wyroku nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje także na to, że w istocie skarżąca uważa wywody Sądu pierwszej instancji za nieprzekonujące. Nie stanowi jednakże naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. sporządzenie uzasadnienia, zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej, które nie przekonuje strony do poglądów sądu. Przepis ten określa niezbędną treść uzasadnienia, nie odnosi się jednakże do siły jego przekonywania i prawidłowości merytorycznej. Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Istotnie, zgodnie z art.269 § 1 p.p.s.a. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego ma moc ogólną wiążącą tylko w zakresie jej sentencji. Sentencja uchwały z dnia 12 grudnia 2012r. odnosiła się do odsetek od kredytu zaciągniętego na wypłatę dywidendy wspólnikom spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu tej uchwały odnosi się jednakże do dywidend wypłacanych przez spółki kapitałowe (jest w niej mowa expressis verbis także o akcjonariuszach czy spółce akcyjnej). Odwołanie się do wywodów tej uchwały i uznanie ich za własne przez Wojewódzki Sąd Administracyjny było zatem dopuszczalne, trafnie bowiem Sąd ten zauważył, że problem prawny w sprawie, w której wydano uchwałę i w sprawie niniejszej był tożsamy. Konieczne było bowiem rozstrzygnięcie, czy odsetki od kredytu, zaciągniętego w celu wypłaty dywidendy (przysługującej zarówno akcjonariuszom, jak i wspólnikom spółek z ograniczoną odpowiedzialnością) stanowić mogą koszt uzyskania przychodów spółki wypłacającej tę dywidendę. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie również podziela pogląd wyrażony w uchwale, że zaciągnięcie kredytu na wypłacenie dywidendy nie ma wpływu na przychody spółki, skoro należne akcjonariuszom dywidendy są środkami przenoszonymi z majątku spółki do majątku jej wspólnika w wyniku wykonania zobowiązania wynikającego z relacji między spółką a jej wspólnikiem. Zarówno w uchwale, jak i w zaskarżonym wyroku zauważono zatem, że wspólnicy są podmiotami odrębnymi od spółki. Nie negując tej okoliczności nie można jednakże zgodzić się ze skarżącą, że spółka nie ma wpływu podejmowane przez wspólników decyzje dotyczące dywidendy. Przeznaczenie zysku na wypłatę dywidendy jest bowiem możliwe tylko wówczas, gdy zostanie on przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom (art.347 § 1 Kodeksu spółek handlowych). Przepisy określają, że kwota przeznaczona na wypłatę dywidendy nie może przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski z lat ubiegłych oraz kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów zapasowego i rezerwowych. Kwota ta powinna być pomniejszona o niepokryte straty, akcje własne oraz kwoty, które zgodnie z ustawą lub statutem powinny być przeznaczone z zysku za ostatni rok obrotowy na kapitały zapasowy lub rezerwowe (art.348 § 1 k.s.h.). Ponadto walne zgromadzenie określa dzień dywidendy i termin wypłaty dywidendy (art.348 § 2 k.s.h.). Walne zgromadzenie jest przy tym organem spółki (art.393 k.s.h.). Nie jest zatem tak, że każdy ze wspólników może domagać się w dowolnym czasie wypłaty dywidendy. To organ spółki decyduje, czy wypłata ta nastąpi, jaka część zysku zostanie na nią przeznaczona i w jakiej dacie akcjonariusze nabędą prawo do żądania wypłaty dywidendy. Walne zgromadzenie powinno brać pod uwagę możliwość realizacji celu, do jakiego spółka została powołana i kondycję spółki. Względy, jakie organ spółki winien wziąć pod uwagę nie zmieniają jednak faktu, że wypłata dywidendy w żaden sposób nie przyczynia się do uzyskania przychodów (w rozumieniu ustawy podatkowej) przez spółkę wypłacającą dywidendę. Przeciwnie, o ile pozostawienie wypracowanego zysku w spółce przyczynić się może w przyszłości do zwiększenia jej przychodów i zabezpieczenia źródła przychodów, o tyle wypłata dywidendy z wypracowanego zysku dla przychodów tych czy zabezpieczenia źródła przychodów jest co najwyżej obojętna. Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że kredyt zaciągnięty miał być na wypłatę dywidendy Tymczasem zgodnie z art.15 ust.1 u.p.d.o.p. kosztami uzyskania przychodów są wyłącznie takie koszty, które pozostają w związku z uzyskaniem przychodów, zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów. Przywołana wyżej argumentacja przesądza także o niemożności zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od kredytów przeznaczonych na wypłatę akcjonariuszom kwot należnych im z tytułu obniżenia kapitału zakładowego. Także te wypłaty powodują powstanie przychodów u akcjonariuszy, a nie u spółki. Ponadto obniżenie kapitału zakładowego nie tylko nie przyczynia się do zachowania czy zabezpieczenie źródła przychodów, a przeciwnie, może spowodować skutek w postaci zmniejszenia przychodów osiąganych przez spółkę. Ponadto skoro z kosztów uzyskania przychodów wyłączone są wydatki na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów, to wyłączeniu podlegać będzie każdy wydatek przeznaczony na cel wskazany w art.16 ust.1 pkt 10 lit.c u.p.d.o.p., ustawa nie zawiera bowiem w tym zakresie żadnego wyjątku (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2013r., II FSK 2301/11,LEX.1412475). Dotyczyć to zatem będzie także wydatków związanych z kredytem zaciągniętym na wypłatę kwot należnych akcjonariuszom z tytułu obniżenia kapitału. Zauważyć należy, że regulacja ta koreluje z art.12 ust.4 pkt 4 u.p.d.o.p., wyłączającym z przychodów przychody otrzymane na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego. Stawiając zarzut błędnej wykładni art.16 ust.1 pkt 10 lit. c u.p.d.o.p. strona skarżąca w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie rozwinęła go zresztą i nie wskazała, jak przepis ten winien być jej zdaniem rozumiany. Nie można też zgodzić się ze skarżącą, że nieuznanie za koszt uzyskania przychodów odsetek od kredytów zaciągniętych na wypłatę dywidendy narusza zasadę swobody przepływu kapitału (wynikającą obecnie z art.63 ust.1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej- Dz.U. z 2004r, Nr 90, poz. 864/2 ze zm.). Naruszeniem tej zasady są wszelkie przepisy prawa wewnętrznego państw członkowskich, jeżeli zniechęcają one inwestorów z innych państw członkowskich do dokonywania inwestycji w tym państwie lub zniechęcają inwestorów krajowych do inwestowania w spółki mające siedzibę w innych państwach członkowskich. Słusznie wskazano w zaskarżonym wyroku, że chodzi tu o sytuację promowania, oferowania korzystniejszych warunków inwestowania inwestorom krajowym bądź oferowania korzystniejszych warunków (przykładowo niższego opodatkowania) w przypadku inwestowania kapitału w spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim (por. wyroki TS w sprawach C-35/98 B.G.M. Verkooijen LEX 82804 czy C-319/02 Petri Manninen, ZOTSiS 2004/8-/I-7477, tak też M.Mataczyński, Komentarz do art.63 TFUE, powołany za LEX).Zauważyć także należy, że takie właśnie stany faktyczne zaistniały w orzeczeniach TSUE, przywołanych w cytowanym przez stronę skarżącą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2009r., II FSK 234/08 (LEX nr 513084). W tym przypadku regulacje dotyczące kosztów uzyskania przychodów są jednakowe, niezależnie od tego, czy akcjonariuszami są rezydenci czy też nierezydenci i czy ich inwestycja dotyczy spółki krajowej czy mającej siedzibę w innym państwie członkowskim. Trudno też uznać, że regulacja wiążąca możliwość zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów z możliwością uzyskania przychodów jest regulacją zniechęcającą do inwestowania w spółki krajowe. Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalono na podstawie art.184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło