I OZ 24/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Ol 71/11 o odrzuceniu wniosku o zmianę postanowienia w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w wykonaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 lutego 2010 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SO/Ol 37/09 w przedmiocie wymierzenia grzywny postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę A. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w wykonaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 lutego 2010 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II SO/Ol 37/09, wymierzającego organowi grzywnę w wysokości 50 zł za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w przedmiocie wydania uwierzytelnionej kopii całej zawartości akt osobowych wraz z aktami administracyjnymi tej sprawy. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 28 stycznia 2012 r. W dniu 23 grudnia 2011 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie imiennie wskazanego przez niego adwokata. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił ustanowienia adwokata. Po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez A. Z. , postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na ustanowieniu adwokata. Pismem z dnia 18 maja 2012 r., które zostało wniesione do Sądu w dniu 28 maja 2012 r., A. Z. - na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wniósł o zmianę treści sentencji postanowienia z dnia 24 lutego 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek A. Z. o zmianę postanowienia z dnia 24 lutego 2012 r. Postanowieniem z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt I OZ 724/12, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie A. Z. na powyższe postanowienie. W dniu 6 sierpnia 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo A. Z., w którym wyjaśnił, że jego wniosek z dnia 18 maja 2012 r. dotyczy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 marca 2012 r., zaś wskazanie innej daty w przedmiotowym wniosku nastąpiło w wyniku omyłki pisarskiej. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek o zmianę postanowienia z dnia 29 marca 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Możliwość ta występuje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, dopóki nie zostanie ona prawomocnie zakończona. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej nie jest dopuszczalne uchylenie lub zmiana na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia wydanego w toku tego postępowania (por. NSA w postanowieniu z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I GZ 2/06, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 36). W rozpoznawanej sprawie A. Z., na podstawie art. 165 p.p.s.a., złożył wniosek o zmianę "treści sentencji" postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 lutego 2012 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Następnie w piśmie z dnia 3 sierpnia 2012 r. skarżący sprostował swoje żądanie poprzez wskazanie, że jego wniosek nie dotyczył postanowienia referendarza, a dotyczył postanowienia Sądu z dnia 29 marca 2012 r. Sąd wskazał, iż wniosek ten został złożony już po prawomocnym zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie, bowiem postanowieniem z dnia 12 grudnia 2011 r. skarga A. Z. została odrzucona, a orzeczenie to jest prawomocne od dnia 28 stycznia 2012 r. Wyjaśnił przy tym, iż wystąpienie przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia o odrzuceniu skargi. Tym samym orzeczenie to stało się prawomocne po bezskutecznym upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro zatem wniosek skarżącego o zmianę postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. został złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania głównego w sprawie, to podlega on odrzuceniu jako niedopuszczalny. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, zarzucając naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść postanowienia tj. 183 § 1 w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. na skutek art. 18 § 1 pkt 6 i 6a p.p.s.a., gdyż w rozpoznaniu brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Ponadto zarzucił naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 165 p.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości ze stwierdzeniem jego nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Podkreślić należy, że fakt orzekania przez sędziego w sprawie, w której skarżący był stroną, nie oznacza, iż sędzia ten podlegać powinien wyłączeniu od rozpoznania sprawy wpadkowej (incydentalnej) skarżącego, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W sprawie tej nie zachodziła zatem podstawa wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Tym samym również nie miała miejsca nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przepis art. 165 p.p.s.a. stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że przewidziana w art. 165 p.p.s.a. możliwość zmiany lub uchylenia postanowienia niekończącego postępowanie występuje dopóty, dopóki postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej nie zostanie prawomocnie zakończone. Po prawomocnym zakończeniu tego postępowania zmiana lub uchylenie postanowienia niekończącego postępowanie jest niedopuszczalne. Sytuacja powyższa miała miejsce w sprawie niniejszej, jak trafnie to zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, bowiem w dniu 28 stycznia 2012 r. stało się prawomocne postanowienie odrzucające skargę. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Otóż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie orzeczenia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należy zatem wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych nie pozwala na ocenę zarzutów sformułowanych w zażaleniu. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.