II OSK 905/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-06-21

Skład orzekający: Małgorzata Stahl, Marzenna Linska-Wawrzon, Renata Owczarzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zarząd Gminy mógł na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym ustalić opłaty za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w formie uchwały będącej aktem prawa miejscowego?
Ratio decidendi
Zarząd Gminy nie miał podstawy prawnej do ustalenia opłat przyłączeniowych w formie uchwały będącej aktem prawa miejscowego na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten nie upoważnia do nakładania obowiązków o charakterze fiskalnym, a takie obciążenia mogą być wprowadzane jedynie na podstawie wyraźnej delegacji ustawowej. W konsekwencji uchwała Zarządu Gminy Bochnia została stwierdzona za nieważną z powodu braku podstawy prawnej.
Stan faktyczny
W dniu 15 stycznia 2002 r. Zarząd Gminy Bochnia podjął uchwałę ustalającą stawki za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Prokurator Rejonowy w Bochni zaskarżył uchwałę, zarzucając jej brak podstawy prawnej do nakładania takich opłat. WSA w Krakowie stwierdził nieważność uchwały, a następnie Wójt i Rada Gminy Bochnia wnieśli skargi kasacyjne do NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi kasacyjne Wójta Gminy Bochnia oraz Rady Gminy Bochnia i podtrzymał wyrok WSA w Krakowie stwierdzający nieważność uchwały Zarządu Gminy Bochnia z dnia 15 stycznia 2002 r.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Renata Owczarzak Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wójta Gminy Bochnia i Rady Gminy Bochnia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2011r. sygn. akt II SA/Kr 1574/11 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w Bochni na uchwałę Zarządu Gminy Bochnia z dnia 15 stycznia 2002r. nr 95/311/02 w przedmiocie ustalenia stawek za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oddala skargi kasacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1574/11 po rozpoznaniu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Bochni na uchwałę Zarządu Gminy Bochnia z dnia 15 stycznia 2002 r., nr 95/311/02 w przedmiocie ustalenia stawek za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu 15 stycznia 2002 r. Zarząd Gminy Bochnia ustalił, na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wysokość stawek za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Stosownie do § 2 tej uchwały, opłaty za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej należy pobierać od osób, które nie były uczestnikami czynów społecznych budowy sieci. W § 3 uchwały postanowiono, że dla inwestorów realizujących budynki w ramach wymiany substancji posiadających urządzenia w starych budynkach przeznaczonych do wyburzenia, ustala się wpłatę w wysokości 50 % obowiązującej stawki, a po wyburzeniu starego budynku wpłacona kwota podlegać będzie zwrotowi bez naliczania odsetek. § 4 określał numer konta bankowego, na który należało opłaty uiszczać, a § 5 ustalał terminy pobierania opłat we ten sposób, że część tych opłat miała być pobierana przez Gminny Zakład Wodociągów i Kanalizacji przed wydaniem warunków technicznych wykonania i odbioru przyłącz wody lub kanalizacji, a niektóre opłaty miały być pobierane przez Wydział Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej przed wydaniem informacji o przeznaczeniu działki niezbędnej do wydania decyzji o zmianie sposobu przeznaczenia obiektu lub jego części przez Starostwo Powiatowe w Bochni. § 5 uchwały określał również uprawnienie Zarządu gminy Bochnia do zwalniania od opłaty przyłączeniowej lub rozkładania jej na raty po zasięgnięciu opinii w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej. § 6 określał utratę mocy poprzednio obowiązującej uchwały, § 7 wskazywał na wykonawcę uchwały, a § 8 termin jej wejścia w życie, którym była data podjęcia uchwały. Uchwała zawierała załącznik nr 1 określający pięć grup opłat przyłączeniowych z podziałem na opłaty przyłączeniowe do budynków, do których sieć została zrealizowana przed lub po 1995 r. Łącznie określono 15 różnorodnych opłat. Wnosząc skargę na powyższą uchwałę Prokurator Prokuratury Rejonowej w Bochni domagał się stwierdzenia jej nieważności w całości zarzucając naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym polegające na błędnym przyjęciu, że przepis ten stanowi podstawę do nakładania obowiązku ponoszenia opłat o charakterze przyłączeniowym, jako warunku podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Zdaniem Prokuratora, polski system prawny nie daje gminom prawa do ogólnego wprowadzania opłat. Taką podstawą nie może być art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym, który jedynie w sposób ogólny wskazuje na zakres działania organu wykonawczego. Ustalanie zasad i trybu korzystania z gminnych urządzeń i obiektów użyteczności publicznej nie może zawierać ustalania wysokości opłat za korzystanie z nich lub opłat za podłączenie do gminnych sieci. Podniesiono, iż opłaty nałożone na mieszkańców w zaskarżonej uchwale mają cechy jednostronnej daniny publicznej nie mającej cech świadczenia podatkowego, ale ich uiszczenie było wymuszone obowiązującymi standardami życiowymi i obowiązkiem wynikającym z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Dodatkowo wyjaśniono, że również art. 84 Konstytucji RP wynika obowiązek oparcia o ustawę zasad uiszczania świadczeń publicznoprawnych. Podkreślono, że z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika obowiązek przyłączania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne do sieci nieruchomości. Jedynie realizacja budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Zaznaczono również, że wprawdzie zaskarżona uchwała została wyeliminowana z obrotu prawnego już w 2006 r., ale to wyeliminowanie dokonane zostało ze skutkiem ex nunc, a nie ex tunc, a to oznacza, że wywołała ona skutki prawne do 2006 r. które nie zostały wyeliminowane. Ponadto z racji zakwalifikowania tej uchwały do kategorii aktów prawa miejscowego, wniesienie skargi w 2011 r. było dopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Bochnia wniosła o jej oddalenie i wskazała, że uchwała została podjęta przez Zarząd Gminy, a odpowiedzi na skargę udziela Rada Gminy, która nie jest właściwym adresatem tego postępowania. Odnosząc się do treści merytorycznej skargi podniesiono, że obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz kanalizacji wynika z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym. Dodatkowo z art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wynika, że osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zapewnia realizację przyłączenia do tych sieci na własny koszt. Z tego właśnie przepisu wynika, że to mieszkańcy gminy zobowiązani są ponosić koszty budowy przyłączy do sieci i w ten sposób partycypować w kosztach budowy kanalizacji sanitarnej lub wodociągowej. Takie opłaty są niezbędne i uzasadnione, ponieważ do funkcjonowania całego przedsięwzięcia niezbędne jest wykonanie przyłączy. Dla uproszczenia procedur związanych z budową sieci Zarząd Gminy przyjął zasadę, że jeżeli dana osoba nie brała udziału w czynie społecznym w zakresie budowy sieci, a przyłącza się do takiej sieci, to musi uiścić opłatę przyłączeniową. Wysokość tej opłaty miała wyrównać koszt udziału w czynie społecznym i doprowadzić do rozwoju sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. Zauważono, że alternatywnie Rada Gminy mogła zastosować tzw. opłaty adiacenckie, które byłyby jednak niewspółmiernie wyższe niż zakwestionowane w tej uchwale opłaty. Podniesiono, że zaskarżona uchwała nie przewidywała obowiązku uiszczania specjalnych opłat, a jedynie zryczałtowanych kosztów budowy przyłączy, niezbędnego do przyłączenia całej nieruchomości do sieci, które to koszty inni mieszkańcy ponieśli w czynie społecznym. W ówczesnym okresie w zasadzie wszystkie gminy w Polsce wprowadzały takie opłaty przyłączeniowe, organ nadzoru nie stwierdził zaś jej nieważności. Wskazano również, że skarga została wniesiona po upływie 1 roku od daty podjęcia uchwały, nie ma więc podstaw do stwierdzania jej nieważności, a ponadto upłynął okres 10-lat określony w art. 156 § 2 K.p.a. uniemożliwiający stwierdzenie jej nieważności. Środki uzyskane z opłat przyłączeniowych zostały wydatkowe zgodnie z uchwałami budżetowymi i tym samym skutki zaskarżonej uchwały stały się nieodwracalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględniając skargę na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W pierwszej kolejności Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała stanowi akt normatywny wydany przez Zarząd Gminy Bochnia, który wprawdzie obecnie nie funkcjonuje w strukturze ustrojowej organów samorządu gminnego, ale kompetencje tego organu przejął wójt. Odpowiedzi na skargę udzieliła Rada Gminy Bochnia, w której imieniu wystąpił Wójt Gminy Bochnia. Wójt Gminy został zawiadomiony o rozprawie i na nią się stawił. Na pytanie Sądu oświadczył, że odpowiedź Rady Gminy na skargę stanowi również wyraz stanowiska Wójta w sprawie zaskarżonej uchwały. Wobec powyższych okoliczności Sąd uznał, że dopuszczalnym jest rozpoznanie sprawy na rozprawie, na której uczestniczy Wójt Gminy Bochnia, w pełni popierając stanowisko Rady Gminy Bochnia i traktując je jako własne, mimo że formalnie odpowiedź na skargę udzieliła Rada Gminy Bochnia. Ewentualne odroczenie rozpoznania sprawy nie miałoby żadnego znaczenia dla rozpoznania tej sprawy. Sąd uznał, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, ponieważ mocą jej przepisów wprowadzono na mieszkańców gminy obowiązek uiszczania opłat za podłączenie ich nieruchomości (budynków) do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Okoliczność, że opłaty te pobiera się od osób, które nie brały udziału w czynie społecznym jedynie potwierdza ich powszechny charakter oraz skierowanie do generalnie oznaczonego adresata (każdy właściciel nieruchomości, który nie brał udziału w czynie społecznym). Treść § 1 uchwały Zarządu Gminy nie pozostawia wątpliwości, że uiszczenie opłaty przyłączeniowej stanowił obowiązek właścicieli nieruchomości, a nie jedynie dobrowolność ponoszenia tych opłat. Skoro zatem zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, to nałożenie jakiegokolwiek obowiązku na mieszkańców gminy wymaga odpowiedniej delegacji ustawowej. Taką delegacją – w ocenie Sądu - nie mógł być art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 27 października 2002 r. stanowił, że do zadań zarządu gminy należało w szczególności wykonywanie budżetu. Obecnie przepis ten również zalicza do zadań wójta wykonywanie budżetu. Niewątpliwie zaskarżona uchwała nie stanowi wykonania budżetu, nie jest bowiem uchwałą budżetową. Żaden z pozostałych punktów art. 30 ustawy o samorządzie gminnym nie stanowił wystarczającej legitymacji do uchwalenia zaskarżonej uchwały. Wprawdzie zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 do zadań zarządu gminy należało gospodarowanie mieniem komunalnym, ale i ten zakres nie mógł obejmować przedmiotu zaskarżonej uchwały. Ustalanie opłat przyłączeniowych nie stanowi bowiem gospodarowania mieniem komunalnym, ponieważ tak ustalone opłaty nie są mieniem. Mienie to prawo własności bądź inne prawo majątkowe. Żaden inny przepis ustawy o samorządzie gminnym, ani też żadnej innej ustawy nie upoważnił zarządu gminy do wprowadzania opłat przyłączeniowych. Wskazując na powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała została wydana bez podstawy prawnej prawa materialnego. Podkreślono, że w polskim systemie prawnym żaden przepis nie daje organom gminy uprawnień do ogólnego wprowadzania obciążeń fiskalnych w drodze regulacji prawnych powszechnie obowiązujących czy to w drodze aktów administracyjnych, czy też czynności prawa cywilnego. Takim przepisem – zdaniem Sądu - nie może być powołany w podstawie kwestionowanej uchwały art. 30 ust. 2 pkt 4, ani też inne przepisy ustawy o samorządzie gminnym (np. powołany w odpowiedzi na skargę art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. zgodnie z którym do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w szczególności zadania własne obejmują sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz). Przepis ten stanowi regulację prawa ustrojowego (i zarazem ma charakter organizacyjny), ustala zakres działania organów gminy, określa w sposób ogólny zadania publiczne, których wykonywanie powierzono samorządowi gminnemu. Sąd nie podzielił stanowiska Wójta Gminy, że zaskarżona uchwała stanowi niejako wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.). Zgodnie z tym artykułem osoba ubiegająca się o przyłączenie jej nieruchomości do sieci zapewnia realizację przyłącza na własny koszt. Oznacza to, że taka osoba realizuje jedynie przyłącze, a nie w ramach realizacji przyłącza niejako "dodatkowo" współfinansuje realizację całej sieci. Budowa sieci wodociągowej i kanalizacyjnej stanowi zadanie własne gminy i tego zadania nie może gmina "przerzucić" na mieszkańców w ten sposób, że to sami mieszkańcy mają sfinansować lub chociażby współfinansować realizację takiego zdania. Gdyby tak było, to podział na zadania własne i zlecone byłby zbędny, jak i sam samorząd terytorialny stanowiłby jedynie formę organizowania mieszkańców, którzy sami wykonywaliby zadania. Sąd nie podzielił również stanowiska, że bez udziału mieszkańców w budowie sieci niemożliwym byłoby funkcjonowanie takiej infrastruktury. To był i jest obowiązek samorządu gminnego wybudowanie sieci wodociągowej i kanalizacyjnej (jeżeli jest taka potrzeba), a mieszkańcy dokonują jedynie przyłącza do istniejącej sieci. Gmina ma obowiązek sama sfinansować budowę sieci lub też skorzystać z takich instytucji prawnych, które pozwoliłyby na udział finansowy mieszkańców w tej inwestycji (w drodze samoopodatkowania się mieszkańców, poprzez nakładanie opłat adiacenckich), jednakże nie w drodze aktu prawa miejscowego podjętego bez podstawy prawnej prawa materialnego. Okoliczność zaś, że ewentualne opłaty adiacenckie byłyby większe niż opłaty przyłączeniowe, nie jest argumentem uzasadniającym brak ich pobierania. Wójt Gminy (wcześniej zarząd gminy) ma obowiązek wykonywania wszystkich ustaw, a w szczególności tych, które powodują realizację przychodów budżetowych i zaniechanie takich działań samo w sobie może być uznane za naruszenie przepisów prawa. Jest to bowiem uszczuplenie dochodów budżetu gminy. Sąd wyjaśnił również, że podstawy prawnej do podejmowania uchwał określających odpłatność za podłączenie do sieci kanalizacyjnej lub wodociągowej nie zawierał także żaden z przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43 z późn. zm.). Sąd zgodził się z Prokuratorem, że ustawodawca określił zasady finansowego uczestnictwa właścicieli nieruchomości w budowie urządzeń infrastruktury technicznej, w tym zakładania instalacji kanalizacyjnych poprzez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Była to jedna z prawnych możliwości obciążenia właściciela nieruchomości z tytułu wybudowania urządzenia infrastruktury technicznej, jeżeli w skutek budowy wzrosła wartość nieruchomości. Tryb obciążania i ustalania opłat adiacenckich regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). Żaden jednak z przepisów art. 143-148 ustawy o gospodarce nieruchomościami w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały nie przewidywał naliczania opłat adiacenckich w drodze uchwały. Zgodnie z wówczas obowiązującym art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zarząd gminy mógł, ale tylko w drodze indywidualnych aktów administracyjnych (decyzji), ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Zaskarżona uchwała taką decyzją administracyjną nie jest. Dodatkowo Sąd zauważył, że zaskarżona uchwała została wydana bez upoważnienia ustawowego określonego art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego uchwała taka nie należy do kategorii aktów prawnych określających zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. W powyższych okolicznościach faktycznych i prawnych Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała jako akt prawa miejscowego wydana została bez podstawy prawnej. Końcowo Sąd zgodził się ze stwierdzeniem Prokuratora, że nie niweczy skuteczności wniesienia skargi do sądu administracyjnego późniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej uchwały. Uchylenie danej uchwały kolejnym chronologicznie aktem organu gminy skutkuje dopiero do stanów faktycznych zaistniałych po dniu wejścia w życie tego kolejnego aktu. Innymi słowy wywołuje skutki ex nunc. Natomiast pozbawienie skutków prawnych danej uchwały możliwe jest jedynie w razie jej unieważnienia, a takiego uprawnienia nie mają organy gminy. Jedynie sąd administracyjny lub organ nadzoru nad samorządem może uchwałę unieważnić. W stanie faktycznym tej sprawy prawo do unieważnienia zaskarżonej uchwały posiada tylko sąd administracyjny. Unieważnienie uchwały wywołuje skutek ex tunc, czyli już od daty jej wejścia w życie. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, mając na uwadze art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminy, który znosi czasowe ograniczenie eliminowania uchwał z obrotu prawnego w stosunku do uchwał będących aktami prawa miejscowego. Od powyższego wyroku skargi kasacyjne wnieśli Wójt Gminy Bochnia oraz Rada Gminy Bochnia. Obie skargi kasacyjne podniosły tożsame zarzuty wskazując na naruszenie następujących przepisów postępowania: 1) art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym poprzez uznanie, że stroną postępowania jest Rada Gminy Bochnia, gdy stroną powinien być Wójt Gminy Bochnia, albowiem organem działającym jako następca prawny Zarządu Gminy Bochnia jest Wójt Gminy Bochnia, a nie Rada Gminy Bochnia, 2) art. 91 § 2 i art. 109 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez doręczenie odpisu skargi oraz doręczanie wszelkich zawiadomień Radzie Gminy Bochnia, a nie doręczenie odpisu skargi Wójtowi Gminy Bochnia jako właściwej stronie postępowania oraz nie zawiadomienie Wójta Gminy Bochnia jako strony postępowania o posiedzeniu Sądu, rozpoznaniu sprawy mimo tych uchybień i wydaniu wyroku w sytuacji braku zapewnienia właściwej stronie postępowania, Wójtowi Gminy Bochnia, możliwości prawidłowej obrony jego praw. W odpowiedziach na skargi kasacyjne Prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł o ich oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie nie mają uzasadnionych podstaw, a tym samym nie mogły prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia przepisów postępowania, skarżący powinien uprawdopodobnić istnienie potencjalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania. Autor obu skarg kasacyjnych wniesionych w niniejszej sprawie nie próbuje nawet wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych w ich podstawach przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie Sądu byłoby inne. Odnosząc się zatem do powołanych w skargach kasacyjnych zarzutów, w pierwszej kolejności wskazać należy, że powołany jako naruszony przepis art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie: tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) stanowi, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W świetle tego przepisu organem administracji publicznej będzie ten organ, który jest właściwy do podejmowania aktów lub czynności z zakresu administracji. W niniejszej sprawie kontrolą Sądu I instancji objęta została uchwała Zarządu Gminy Bochnia z dnia 15 stycznia 2002 r. w przedmiocie ustalenia stawek za podłączenie budynków do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. W stanie prawnym obowiązującym w dacie podjęcia tego aktu, stosownie do art. 11a ustawy o samorządzie gminnym, organem gminy był – obok rady gminy – zarząd gminy. Następnie z dniem 27 października 2002 r. przepis art. 11a został zmieniony przez art. 43 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz.U. Nr 113, poz. 984). Zmiana polegała na wprowadzeniu w miejsce kolegialnego organu jakim był zarząd gminy – organu jednoosobowego - wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. W ten sposób w miejsce Zarządu Gminy Bochnia organem Gminy stał się Wójt Gminy Bochnia. Skargi kasacyjne wniesione w niniejszej sprawie podnoszą zarzut naruszenia przez Sąd art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym, stosownie do którego wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz, stwierdzić jednak należy, że nie mogło to mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Zgodzić się należy z autorem skarg kasacyjnych, że biorąc pod uwagę zmianę dokonaną w zakresie art. 11a ustawy o samorządzie gminnym Sąd I instancji powinien co do zasady przyjąć, że stroną niniejszego postępowania sądowego jest Wójt Gminy Bochnia jako następca prawny Zarządu, nie zaś Rada Gminy. Pomimo jednak takiego określenia przez Sąd strony postępowania, uznać należy, że nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, gdy Zarząd Gminy podejmując zaskarżoną uchwałę, będącą w istocie aktem prawa miejscowego, w nieuprawniony sposób naruszył prawem określone kompetencje Rady Gminy do stanowienia prawa miejscowego, wskazanie Rady jako strony postępowania sądowego nie naruszało prawa. Zauważyć bowiem należy, że dokonane przez Sąd I instancji, w trybie art. 91 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane Przewodniczącemu Rady Gminy Bochnia oraz Wójtowi Gminy Bochnia, który będąc upoważnionym przez Radę do udzielenia odpowiedzi na skargę odpowiedzi takiej udzielił oraz uczestnicząc w rozprawie miał możliwość przedstawienia swojego stanowiska w sprawie, z czego – jak wynika z protokołu rozprawy - skorzystał. W związku z powyższym nieuzasadnionym pozostaje zarzut naruszenia art. 109 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do naruszenia tego przepisu poprzez brak odroczenia rozprawy doszłoby w sytuacji uniemożliwienia stronie obrony swego interesu, która to okoliczność – jak stwierdzono powyżej - nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło