I FZ 415/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. L. na zarządzenie Przewodniczącego I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I SA/Op 404/11 w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 29 lipca 2011 r., [...] w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2006 r. postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie 1. Zarządzeniem z dnia 6 października 2011 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Op 404/11, Przewodniczący I Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał R. L. (zwany dalej "skarżącym") do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. w kwocie 500 zł, stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, z późn. zm) - zwanego dalej "rozporządzeniem". 2. Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, określającą wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2006 r. Organ drugiej instancji w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, z późn. zm. Dalej "O.p."), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2011 utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Należy zauważyć, że skarżący wniósł do sądu pierwszej instancji jedną skargę na wszystkie decyzje podatkowe za 2006 r. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu potraktował pismo strony, jako odrębne skargi na każdy z wymienionych okresów rozliczeniowych 2006 r. i na mocy zarządzeń z dnia 6 października 2011 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisów stosunkowych za kwiecień, lipiec, sierpień, listopad, grudzień 2006 w kwocie 100 zł i za czerwiec 2006 w kwocie 178 zł oraz trzech wpisów stałych w wysokości po 500 zł za miesiące maj, wrzesień i październik 2006 r. W związku z powyższym zarządzeniem skarżący został wezwany w niniejszej sprawie do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. 3. Skarżący nie godząc się z powyższym zarządzeniem wniósł przez swojego pełnomocnika zażalenie, zarzucając przedmiotowemu zarządzeniu: - naruszenie art. 231 P.p.s.a. w związku z art. 216 P.p.s.a. oraz w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "Konstytucja") przez ustalenie wysokości wpisu w kwocie niewspółmiernej do dochodzonego zwrotu podatku Mając to na uwadze skarżący w zażaleniu wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia. W uzasadnieniach skarżący stwierdził, że w sprawach objętych zaskarżonymi decyzjami spór dotyczył należności pieniężnych, a zatem powinien być objęty wpisem stosunkowym. Zwrócił ponadto uwagę na fakt, że w deklaracjach za poszczególne okresy 2006 r. podatek naliczony przenoszony był głównie z poprzednich okresów rozliczeniowych, a zatem w tej części nie powinien być ujęty w procesie ustalania wartości przedmiotu sporu. Strona powołała się ponadto na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w kontekście sposobu obliczania wpisów oraz prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Zażalenie jest zasadne. 5. Po pierwsze, sposób określenia w zdaniu pierwszym art. 231 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.) spraw, w których pobiera się wpis stosunkowy jest jasny – dotyczy on spraw, w których przedmiotem sporu są należności pieniężne. Stąd należy przyjąć zasadę, że jeżeli ten spór dotyczy należności pieniężnej (tak co do zasady jak i jej wysokości) w sprawie należy pobrać wpis stosunkowy. Jeżeli spór dotyczy innej kwestii (np. zasadności zabezpieczenia, ulg podatkowych, odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe) pobiera się wpis stały. W sprawach podatkowych przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne tylko w przypadku skargi na decyzje dotyczące wymiaru (określenia lub ustalenia) podatku, nadpłaty, a także kwoty zwrotu podatku lub kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. We wszystkich innych sprawach pobiera się wpis stały ( postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 1651/06, z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 150/08, z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt I FZ 239/08, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Po drugie, skarga na akt organu administracji publicznej składana do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinna spełniać określone w wymogi formalne, a także odpowiadać wymogom dotyczącym opłaty sądowej. Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wysokość wpisu w rozpatrywanej sprawie została błędnie określona powołano się na § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia, wpis powinien być pobrany stosownie do § 1 pkt 1 tego rozporządzenia, wpis od skargi w przedmiotowej sprawie powinien wynosić 100 zł. W zależeniu prawidłowo wykazano, że niniejsza sprawa dotyczy należności pieniężnych i zgodnie z tym sąd powinien wezwać do wpisu stosunkowego od wysokości przedmiotu sporu. 6. W sprawach dotyczących stwierdzenia nadpłaty spór nie sprowadza się do kwestionowania konkretnej należności pieniężnej. Występując do organu podatkowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty strona domaga się przecież konkretnej kwoty tyle tylko, że w odróżnieniu od decyzji wymiarowej nakładającej obowiązek zapłaty, kwota ta została już uiszczona, a w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty podatnik kwestionując wysokość zapłaconego podatku ubiega się o jego zwrot. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi zatem wątpliwości, że w niniejszej sprawie należny wpis od skargi winien zostać wyliczony zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wpisu, jako wpis stosunkowy, którego wysokość zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem. Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, można chociażby wskazać na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 175/08, (dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) 7. Ponieważ w tej sprawie organy podatkowe odmówiły skarżącemu stwierdzenia nadpłaty w łącznej kwocie 0,00 zł, należny wpis od skargi, wyliczony zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wpisu, wynosi 100,00 zł (4% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 100,00 zł). Zatem kwota 500,00 zł wskazana w zaskarżonym Zarządzeniu Przewodniczącego I Wydziału jest błędna i została wydana na złej podstawie prawnej, ponieważ w tej sprawie wpis powinien być zarządzony stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia. Podkreślić trzeba, że § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wpisu nie sprzeciwia się by wysokość należności pieniężnej, objętej zaskarżonym aktem wynosiła 0 zł. 8. Podkreślić trzeba, że ustalając wartość przedmiotu sporu w poszczególnych sprawach, należy pominąć nadwyżki przeniesione z poprzednich okresów, by tym samym ustrzec się błędu w postaci powielania tych samych kwot w miesiącach, w których czynności rodzące zakwestionowany podatek naliczony nie miały miejsca. Każda bowiem wartość zakwestionowanego podatku naliczonego powinna oddziaływać na wysokość wpisu wyłącznie w odniesieniu do tego miesiąca, w którym została pierwotnie zadeklarowana. Odmienny sposób ustalania wpisu w praktyce prowadzić może do nieuzasadnionego zawyżenia wartości przedmiotu sporu, a konsekwencji do ograniczenia prawa do sądu. 9. Dodać należy, że zaprezentowane wywody wpisują się w założenia, które Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w uchwale 7 sędziów z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07. W orzeczeniu tym Sąd kasacyjny wyraził pogląd, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. 10. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.