II SA/Wa 1929/10

WyrokWSA w Warszawie2011-05-12

Skład orzekający: Ewa Grochowska – Jung, Eugeniusz Wasilewski, Andrzej Kołodziej

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej funkcjonariuszowi równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, jeśli interpretacja przepisów dotyczących tego świadczenia jest niejednolita w orzecznictwie?
Ratio decidendi
Organy administracji niezasadnie stwierdziły nieważność decyzji przyznającej funkcjonariuszowi równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Brak jest podstaw do uznania, że decyzja ta rażąco naruszała prawo, ponieważ przepisy dotyczące tego świadczenia są niejednolicie interpretowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, co uniemożliwia stwierdzenie oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia z prawem. Niezasadne zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji stanowi rażące naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Sprawiedliwości utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Decyzja ta z kolei stwierdzała nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego przyznającej funkcjonariuszowi B.K. równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Skargi do WSA wnieśli zarówno B.K., jak i Prokurator Okręgowy, kwestionując zasadność stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji przyznającej świadczenie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Andrzej Kołodziej, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B.K. i skargi Prokuratora Okręgowego w G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Sprawiedliwości decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 88 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. potwierdzającej spełnianie przez B.K. warunków do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i przyznającej mu ten równoważnik począwszy od [...] stycznia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż B.K. – funkcjonariusz Aresztu Śledczego w [...], miał przyznany równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, począwszy od dnia [...] grudnia 1996 r. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] pozbawił wymienionego równoważnika z powodu nabycia przez jego żonę lokalu mieszkalnego. W dniu [...] września 2008 r. B.K. złożył trzy wnioski (oświadczenia) o ustalenie uprawnienia do przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008, w których zawarł informację, że w dniu [...] stycznia: 2006 r., 2007 r. i 2008 r., zajmował lokal mieszkalny położony w [...] na podstawie umowy użyczenia, stanowiący własność teściowej. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] uznał, że funkcjonariusz spełnia warunki do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i przyznał mu ten równoważnik, począwszy od dnia [...] stycznia 2006 r. W dniu [...] lipca 2009 r. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji i decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. z powodu przyznania przedmiotowego równoważnika osobie, która nie posiadała lokalu mieszkalnego i pobierała równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania. Decyzja ta została doręczona stronie, która nie odwołała się od niej. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] odmówił przyznania B.K. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. Tą samą decyzją zobowiązał go do zwrotu kwoty 960,19 zł tytułem nienależnego świadczenia oraz potwierdził spełnianie przez B.K. warunków do otrzymywania równoważnika za 2009 r. Od tej decyzji strona wniosła odwołanie. W dniu [...] marca 2010 r. do Centralnego Zarządu Służby Więziennej wpłynął sprzeciw (zawierający żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji) – Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] – od ostatecznej decyzji wydanej przez Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. o przyznaniu B.K. równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił on rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] rażąco narusza art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jednolity z dnia 20 listopada 2002 r. Dz. U. Nr 207, poz. 1761) w sytuacji, kiedy wobec rozbieżnej interpretacji tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest podstaw do uznania, że naruszenie to jest rażące. Wskazując na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2013/09, stwierdził, że zaskarżona decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią ww. przepisu przez proste zestawienie, a charakter naruszenia powoduje, że nie może być ona zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Ponadto Prokurator podniósł, że występują rozbieżności w orzecznictwie, dotyczące interpretacji art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, na co wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 109/09. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Generalny Służby Więziennej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. potwierdzającej spełnianie przez B.K. warunków do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i przyznającej mu ten równoważnik, począwszy od [...] stycznia 2006 r. Od decyzji odwołanie wniósł Prokurator Okręgowy w [...]. Zarzucił błędne przyjęcie, iż decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nie narusza rażąco art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Jednocześnie zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Prokurator w odwołaniu stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki rażącego naruszenia prawa: oczywistości naruszenia prawa, charakteru przepisu, który został naruszony oraz skutków ekonomicznych lub gospodarczych wywołanych decyzją. Stwierdził on również, że orzecznictwo sądów administracyjnych oparte na art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, dotyczące równoważnika pieniężnego przysługującego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, nie jest jednolite. Z tego stwierdzenia Prokurator Okręgowy w [...] wywiódł, iż nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji opowiedzenia się przez organ stosujący ten przepis w I instancji za jednym z istniejących poglądów. Podniesionych zarzutów Minister Sprawiedliwości nie podzielił. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż B.K. nie nabył prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Nie spełnił bowiem przesłanek ustawowych warunkujących nabycie tego uprawnienia, określonych w art. 88 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, tzn. nie zajmował lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu lub spółdzielczego prawa do lokalu albo na podstawie aktu notarialnego przenoszącego na niego prawo własności. W tej sytuacji przyznanie mu tego uprawnienia decyzją Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią tych przepisów prawa, co z kolei rodzi obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji. Nie ma znaczenia fakt podniesiony przez Prokuratora Okręgowego w [...] w odwołaniu, że Dyrektor Okręgowy w [...] stwierdził, że przedmiotowa decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] o przyznaniu B.K. równoważnika za remont lokalu została wydana z rażącym naruszeniem nie tylko ustawy o Służbie Więziennej, ale również z rażącym naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1234 z późn. zm.), bowiem Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. sanował to uchybienie, orzekając o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Okręgowego w [...], opierając się wyłącznie na przepisach ustawy o Służbie Więziennej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą regulacji prawnej zawartej w rozdziale 6 ustawy o Służbie Więziennej jest zapewnienie funkcjonariuszom lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełnią służbę lub w miejscowości pobliskiej. Ustawodawca przewidział cztery formy pomocy dla funkcjonariuszy Służby Więziennej: przydział lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej (art. 85 ust. 1 ustawy), przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 90 ust. 1), przyznanie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 88 ust. 1) i przyznanie równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (art. 89 ust. 1). Skoro poszczególnych przepisów rozdziału 6 ustawy o Służbie Więziennej nie można interpretować w oderwaniu od całości rozwiązań prawnych w nim zawartych, to na podstawie art. 91 ust. 1 tej ustawy należy wyprowadzić wniosek, że funkcjonariuszowi nie tylko nie przydziela się lokalu, gdy ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w sposób wskazany w tym przepisie, ale także nie może on otrzymać pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, ani równoważnika z tytułu braku mieszkania, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z wyżej wskazaną istotą regulacji prawnej zawartej w rozdziale 6 ustawy o Służbie Więziennej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, organ stwierdził, iż B.K. w okresach: od dnia [...] grudnia 1994 r. do dnia [...] sierpnia 1996 r. i od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. otrzymywał równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, a więc nie zajmował lokalu mieszkalnego na podstawie jednego z tytułów prawnych określonych w art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Z akt niniejszej sprawy co prawda wynika, że odwołujący się zamieszkiwał według stanu na dzień [...] stycznia: 2006 r., 2007 r. i 2008 r., na podstawie ustnie zawartej (w 2005 r.) umowy użyczenia, w lokalu położonym w [...], stanowiącym własność jego teściów, jednak umowa ta nie jest tytułem prawnym do lokalu, w rozumieniu art. 91 ust. 1 ustawy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym stanowiskiem art. 88 ust. 1 nie stanowi wyłącznej, samoistnej podstawy prawnej nabywania przez funkcjonariuszy prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Powyższe oznacza, że w zakresie rozpatrywania decyzji o przyznaniu równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w świetle art. 156 § 1 k.p.a., tzn. w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności, nie można ograniczać się do zbadania sprawy wyłącznie w kontekście zgodności z art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Rozpatrując zaś przedmiotową sprawę w aspekcie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ stwierdził, że decyzja przyznająca równoważnik za remont zajmowanego lokalu została wydana z rażącym naruszeniem art. 88 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Bowiem decyzją tą przyznano to świadczenie osobie, która nie zajmowała lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego określonego w ww. art. 91 ust. 1. To zaś powodowało konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, a zatem zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. należy uznać za odpowiadającą obowiązującemu prawu, co uzasadnia odmowę stwierdzenia jej nieważności. Organ nie zgodził się ze stwierdzeniem Prokuratora Okręgowego w [...], iż rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, stanowią przeszkodę do stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych wydawanych w tych sprawach. Stwierdził, że zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji ma obowiązek wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, w przypadku kiedy stwierdzi występowanie wady kwalifikowanej określonej w tym przepisie prawa. Skargi na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarówno B.K., jak i Prokurator Okręgowy w [...]. Skarżący B.K. zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację i wadliwe zastosowanie art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, poprzez uznanie, iż decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. rażąco narusza art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, podczas gdy istnieją duże rozbieżności interpretacyjne dotyczące tego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych; 2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 6 i 7 k.p.a. polegające na tym, że organ, wydając decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika, nie działał na podstawie przepisów prawa; 3. błąd w ustaleniach faktycznych, że w okresie od [...] stycznia 2006 r. do 2008 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego i zajmował tylko część lokalu oraz na przyjęciu, że skarżący nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Prokurator Okręgowy w [...] wniósł o uchylenie zarówno decyzji Ministra Sprawiedliwości, jak i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej i wskazał, iż organ wydający zaskarżoną decyzję: 1. naruszył art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 6 i 7 k.p.a. poprzez uznanie, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma zastosowanie także w przypadku istotnych i licznych wątpliwości w interpretacji przepisów art. 88 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wbrew przepisom art. 6 i 7 k.p.a. 2. naruszył art. 88 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego poprzez wyrażenie poglądu, iż prawo do uzyskania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego jest uzależnione od rodzaju tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Zarzuty obu skarg organ uznał za nieuzasadnione i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl natomiast art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zasadność skargi B.K. i Prokuratora Okręgowego w [...] w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż zasługują one na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości i utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej wydane zostały z naruszeniem prawa. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga w związku z tym bezpośredniego ustalenia, że ostateczna decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w tym przepisie. W postępowaniu tym organ nie może natomiast rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego o rażącym naruszeniu prawa, jako przesłance stwierdzenia nieważności decyzji, można mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (vide: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1996 r. III SA 565/95). Nie chodzi tu zatem o przypadki błędów w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jeżeli więc przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. III SA 422/96). O rażącym naruszeniu prawa możemy więc mówić wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Organy obu instancji w niniejszej sprawie niezasadnie uznały, iż decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. uznająca, że B.K. spełnia warunki do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, została wydana z rażącym naruszeniem art. 88 ust. 1 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), gdyż funkcjonariusz ten nie legitymował się tytułem prawnym, o którym mowa w art. 91 ust. 1 tej ustawy, do zajmowanego lokalu mieszkania i miał w związku z tym ustalone prawo do równoważnika pieniężnego za brak mieszkania. Przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie równoważnika pieniężnego przysługującego funkcjonariuszom Służby Więziennej za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1234 ze zm.), regulujące powyższe kwestie, nie są jednolicie interpretowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Pojawiają się zarówno interpretacje, jak przedstawiona przez organy w niniejszej sprawie, że wykładnia art. 88 i art. 91 ustawy o Służbie Więziennej prowadzi do wniosku, iż w sytuacji, gdy funkcjonariusz lub jego małżonek nie posiadają lokalu mieszkalnego, to przysługuje mu prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, równoważnik za brak mieszkania, ale nie przysługuje mu prawo do równoważnika pieniężnego za remont lokalu, albowiem lokalu w sensie prawnym nie posiada. Uznaje się, że przez posiadanie lokalu rozumieć bowiem należy posiadanie tytułu prawnego do lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, umowy najmu, spółdzielczego prawa do lokalu czy domu, a nie faktyczne z niego korzystanie. Pojawiają się też interpretacje przeciwne, że ani przepisy ustawy o Służbie Więziennej, ani żaden z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. nie upoważniają do przyjęcia, że równoważnik pieniężny przysługuje za remont lokalu zajmowanego wyłącznie na podstawie tytułu prawnego, gdyż jeżeli ustawodawca chciałby uregulować tę kwestię odmiennie, wynikałoby to z wyraźnego brzmienia przepisu prawa. Na powyższe rozbieżności w orzecznictwie, dotyczące interpretacji art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 19/09. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi Służby Więziennej na podstawie art. 88 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej bez względu na rodzaj zajmowanego przez niego lokalu oraz że odmienna interpretacja tego przepisu byłaby niezgodna z jego brzmieniem oraz brzmieniem przepisów rozporządzenia wykonawczego wydanego na podstawie art. 88 ust. 2 ww. ustawy. Naruszałaby ponadto zasadę równości, bowiem funkcjonariusz, który otrzymał lokal mieszkalny w oparciu o art. 85 ustawy, miałby prawo do równoważnika za jego remont, czyli miałby prawo do dwóch niewykluczających się wzajemnie świadczeń. Natomiast funkcjonariusz, który lokalu takiego nie otrzymał, miałby prawo tylko do równoważnika za brak lokalu, czyli tylko do jednego z tych dwóch świadczeń. Przy istniejącej zatem tak dużej rozbieżności w interpretacji powołanych wyżej przepisów ustawy o Służbie Więziennej nie można, w ocenie Sądu, postawić skutecznie zarzutu oczywistej sprzeczności rozstrzygnięcia Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. z treścią przepisów tej ustawy. Ocena, czy funkcjonariuszowi, który ma ustalone prawo do równoważnika pieniężnego za brak mieszkania, przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, stanowiącego własność jego rodziców, nie jest jednoznaczna w świetle uregulowań ustawy o Służbie Więziennej, a w związku z tym nie można zgodzić się z organem, że rozstrzygnięcie o przyznaniu B.K. uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego rażąco naruszało prawo. Tym samym wyeliminowanie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] września 2008 r., mimo braku przesłanek do zastosowania przepisu z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wobec tej decyzji, nie było uzasadnione. Niezasadne zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji wobec rozstrzygnięcia ostatecznego w sytuacji braku podstaw do jego zastosowania stanowi, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 372/10, rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Okoliczności tych nie miały na uwadze organy w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło