II OSK 1053/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2131/11 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2131/11, oddalił skargę B. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2011 r. B. S. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z uwagi na pełnienie służby w Armii Krajowej Powstańczych Oddziałach Specjalnych "[...] " w okresie od 1 kwietnia 1944 r. do 2 września 1944 r., współudział w prowadzeniu tajnego nauczania dla dzieci i młodzieży w okresie od 1 maja 1944 r. do 31 maja 1944 r. oraz pełnienie służby cywilnej w sztabie byłej AK POS "[...] " w okresie od czerwca 1951 r. do kwietnia 1956r. Do wniosku załączył życiorys, rekomendację z dnia [...] czerwca 2011 r podpisaną przez J.R. - Przewodniczącego Stowarzyszenia Żołnierzy POS "[...] " A.K. w Warszawie., kserokopię zaświadczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 1958 r. podpisanego przez J. S. - B. Komendanta Głównego B. POS "[...]" oraz dwa zaświadczenia: jedno - uprawniające go do noszenia odznaki organizacji, drugie - że był [...] - łącznikiem w Powstaniu Warszawskim, donosząc wodę i żywność powstańcom broniącym barykady przy ul. D. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 i art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz. 371, dalej jako: "ustawa o kombatantach") odmówił B. S. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że dokonując oceny, czy okoliczności wskazane we wniosku spełniają warunki art.1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oparł się na źródłach historycznych, z których wynika, że dla ZWZ - AK podstawowe znaczenie miała Instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. Instrukcja ta w pkt 5 stanowiła, iż członkiem ZWZ może być każdy Polak, poczynając od wieku 17 lat. W późniejszym okresie granicę wieku obniżono do ukończenia 16 lat. Wnioskodawca w latach 1939-1945 był 4-9 letnim dzieckiem. Dzieci nie pełniły służby w Armii Krajowej, nie prowadziły też profesjonalnego tajnego nauczania. W tych okolicznościach nie było podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Po rozpatrzeniu wniosku M.S. o ponowne rozpoznanie sprawy, organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 9 czerwca 2011 r. W jej uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Organ stwierdził, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżący pełnił służbę w organizacji konspiracyjnej w rozumieniu w/w przepisu. Zaświadczenie nr [...] wystawione przez J. S. nie stanowi dowodu potwierdzającego udział wnioskodawcy w organizacji konspiracyjnej. W zaświadczeniu tym wskazano, że B. S. był [...] i w czasie Powstania Warszawskiego donosił żywność i wodę Powstańcom broniącym barykady przy ul. D. Okoliczności te, nie mogą być utożsamiane z pełnieniem służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, gdyż ta utożsamiana jest z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. Przynależność do określonej formacji wiązała się ze złożeniem przysięgi, podporządkowaniem służbowym wyznaczeniem stanowiska służbowego, wykonywaniem zakreślonych czynności, czego nie można stwierdzić w przedmiotowej sprawie. Pełnienie służby w ruchu oporu w zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową Poza tym zaświadczeniem i własnym oświadczeniem skarżący nie przedstawił innych dowodów, mających świadczyć o jego służbie w organizacji konspiracyjnej. Wniosek strona złożyła po blisko 70 latach od zakończenia wojny, kiedy możliwość udowadniania pewnych faktów jest niemożliwa lub utrudniona. Organ podniósł, iż pomoc partyzantom była działaniem zasługującym na społeczny szacunek, jednakże nie stanowi to podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Podstawy do przyznania tych uprawnień nie stanowi również wskazana w życiorysie wnioskodawcy okoliczność osadzenia go wraz z matką w obozie przejściowym w P., skąd trafili do wsi Z. Ustawa o kombatantach wyczerpująco określa przesłanki nabycia uprawnień kombatanckich. Zgodnie z art. 4 ust.1 pkt 1 lit. a - c tej ustawy uprawnienia kombatanckie przysługują osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, lub w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, bądź też w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.) obóz w P. nie został wymieniony. Z opinii Instytutu Pamięci Narodowej zaś wynika, iż był to obóz przesiedleńczy i nie stanowił miejsca odosobnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Od powyższej decyzji B. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie wybiórczych informacji z zaświadczenia nr [...] z dnia [...] grudnia 1958 r., nieuwzględnienia faktu, iż ustawa o kombatantach dotyczy wszystkich osób, które służyły w oddziałach walczących o niepodległość Polski, bez względu na wiek. Oświadczył, że pełnił służbę w AK POS "[...]", złożył przysięgę, został podporządkowany byłemu Komendantowi Głównemu tej organizacji – J.S.. Organ pominął fakt, że był łącznikiem w Powstaniu Warszawskim i dostarczył trzy pierwsze raporty do dowództwa, pomimo że nie było to jego zadanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skarżącego, ustalenia faktyczne organu są zgodnie z przedstawionym materiałem dowodowym. Przedłożone zaświadczenie nr [...] z dnia [...] grudnia 1958 r. nie potwierdza służby skarżącego w Powstańczych Oddziałach Specjalnych "[...] ", a jedynie stwierdza fakt, że jako [...] – łącznik donosił żywność i wodę Powstańcom broniącym barykadę przy ul. D.. Sąd podzielił stanowisko organu, iż pomiędzy pomocą Powstańcom, a uczestnictwem w organizacji konspiracyjnej zachodzi zasadnicza różnica. Zgodnie z art. 1 ust 2 pkt 3 ustawy o kombatantach uprawnienie kombatanckie przyznaje się z tytułu pełnienia służby w organizacji konspiracyjnej, a nie za samą pomoc uczestnikom organizacji, aczkolwiek chlubną. Ustalenie to jest prawidłowe, a zastosowana wykładnia tegoż przepisu odpowiada prawu. Sąd I instancji wyjaśnił, że przyczyną odmowy przyznania uprawnień kombatanckich nie były ograniczenia ustawowe, lecz ustalenie, że skarżący nie służył we wskazywanej organizacji konspiracyjnej. Ustalenia tego organ dokonał na podstawie treści Zaświadczenia nr [...] oraz w oparciu o wiedzę historyczną, z której wynika, że organizacja konspiracyjna POS "[...] " była przynależna do Armii Krajowej, powstała po przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w 1941 r. i była częścią Polskich Sił Zbrojnych podlegających przebywającemu na emigracji Naczelnemu Dowództwu. Skarżący w czasie II wojny światowej był dzieckiem w wieku od 4 do 9 lat. Wbrew twierdzeniom skargi, organ nie wskazywał ograniczeń ustawowych w kwestii daty złożenia wniosku o przyznanie uprawnień ustawowych, a jedynie wyraził stanowisko, że z powodu złożenia wniosku po 70 latach, obecnie istnieją obiektywne trudności do weryfikowania twierdzeń skarżącego. Sąd podkreślił, iż przy ocenie tego dowodu należało wziąć pod uwagę także inne okoliczności, takie jak: datę złożenia wniosku, wiek skarżącego w czasie Powstania Warszawskiego, treść zaświadczenia nr [...]. Organ dokonał prawidłowej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Także prawidłowe były ustalenia faktyczne i prawne organu co do faktu osadzenia skarżącego w obozie w P. Skargą kasacyjną od powyższego wyroku złożył B. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości, zarzucając mu: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że służby 9-letniej osoby w AK POS "[...]" w okresie przed i podczas Powstania Warszawskiego polegającej na wykonaniu czynności usługowych na rzecz walczących nie należy utożsamiać z pełnieniem służby w polskich formacjach i organizacjach w rozumieniu tego przepisu; 2. art. 97 ust. 1 zw. z art. 92 i w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na kreowaniu statusu prawnego jednostki w państwie, w oparciu o treść Instrukcji gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r., która nie mogła stanowić normatywnej podstawy determinującej rozstrzygnięcie w sprawie, bowiem nie była aktem prawa powszechnie obowiązującego; II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawie, m.in. poprzez nieustosunkowanie się do całokształtu materiału dowodowego stanowiącego o służbie wojskowej skarżącego kasacyjnie w roku 1944; 2.art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione pominięcie w rozważaniach i nieodniesienie się Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie w uzasadnieniu wyroku do zarzutów zgłaszanych przez skarżącego odnośnie pełnienia przez niego służby po złożeniu przysięgi, nadaniu stopnia wojskowego, na zasadach podporządkowania służbowego oraz wykonywania przez niego czynności w ramach przynależności do AK POS "[...]" podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji oraz stanowiło podstawę do jej uchylenia. Jednocześnie na podstawie art. 193 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi kasacyjnej na okoliczność potwierdzenia wieku dzieci pełniących służbę w polskich formacjach i organizacjach w okresie powstania Warszawskiego w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz zadań wykonywanych przez dzieci w ramach służby. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenie stanowi dowód tego, że złożył on przysięgę przed Komendantem Głównym AK POS "[...]", że był on podporządkowany rozkazom Komendanta Głównego oraz oddziału kierującego obroną barykady przy ul. D., a także potwierdza nadanie mu pseudonimu "[...]" oraz okoliczność wyznaczenia skarżącemu kasacyjnie służby o charakterze [...] - łącznika. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. W przepisie tym nie zdefiniowano pojęcia "pełnienia służby", w związku z tym musi być ona oceniana na tle konkretnego stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r. (sygn. akt II OSK 416/05) stwierdził, że instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z dnia 4 grudnia 1939 r. nie mogła stanowić podstawy normatywnej do kreowania statusu prawnego jednostki w państwie. Stanowisko organu zaaprobowane przez Sąd, zgodnie z którym dzieci w Powstaniu Warszawskim nie pełniły służby w Armii Krajowej nie jest zasadne, albowiem w oparciu o powszechnie dostępną wiedzę historyczną wiadomym jest, że zarówno dzieci jak i młodzież pełniły służbę w AK o charakterze zarówno zbrojnym jak i pomocniczym. W formacji AK "[...]" zrzeszającej najmłodszych chłopców tj. w wieku do 14 roku życia, oraz przedmiotowej formacji AK POS "[...]", młodzi członkowie stosowali walkę zbrojną, w tym prowadzili szkolenia wojskowe, sabotami dywersję, walkę partyzancką oraz rozbudowaną działalność cywilną. Łącznicy bojowi rekrutowali się przeważnie z młodych chłopców, zaś dla upamiętnienia najmłodszych uczestników Powstania Warszawskiego postawiono Pomnik Małego Powstańca. Zatem ustalenie, że skarżący kasacyjnie z uwagi na swój wiek (ukończone 9 lat) nie mógł pełnić służby w rozumieniu wskazanego przepisu jest niezasadne. "Służba" w rozumieniu przepisów ustawy o kombatantach może wyrażać się również w wykonywaniu funkcji usługowych przez dzieci, a taką skarżący bez wątpienia pełnił. Zaświadczenie nr [...] nie zostało wydane w celu poświadczenia faktu, że skarżący współdziałał z przedmiotową organizacją, lecz po to by potwierdzić pełnienie przez skarżącego służby w tej formacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego, Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zatem sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Na wstępie stwierdzić należy, że złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z wymienionych w skardze kasacyjnej dokumentów nie mógł być uwzględniony, gdyż możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów dotyczy postępowania przed sądem pierwszej instancji. Wniosek taki wynika już z samej systematyki ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Regulujący omawianą kwestię art. 106 § 3 p.p.s.a. znajduje się w Dziale III ustawy, zatytułowanym: Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu kasacyjnym zakres badania legalności orzeczenia sądu pierwszej instancji, poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania, wyznacza, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej. Powołany przepis wyłącza zarazem zastosowanie w postępowaniu kasacyjnym art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. Mając na uwadze, że wojewódzki sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną do sądu decyzją administracyjną (jeżeli zachodzi potrzeba dokonania takich ustaleń, sąd powinien uchylić decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić), wykluczyć należy by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy. Pogląd, że sąd kasacyjny nie prowadzi w żadnym zakresie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, potwierdza także treść art. 188 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu, wydanie orzeczenia reformatoryjnego jest możliwe tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, co wiąże się bądź z niezakwestionowaniem przez stronę w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzekania przez sąd pierwszej instancji, bądź z nieskutecznie postawionymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1133/11). W niniejszej sprawie skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. W ramach podstawy opartej na pkt 2 art. 174 p.p.s.a. jej autor zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 u.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ art. 7, 77, art. 80. art. 107 § 3 kpa oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu można skutecznie zarzucać wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych przez ustawodawcę elementów albo jeśli poszczególne składniki uzasadnienia nie są sformułowane w sposób wyczerpujący. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia posiada wszelkie elementy określone przepisami ustawy, umożliwiając tym samym jego kontrolę instancyjną. Skarga kasacyjna zarzuca Sądowi I instancji naruszenie tego przepisu poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych skardze odnośnie pełnienia przez skarżącego służby po złożeniu przysięgi, nadaniu stopnia wojskowego, wykonywania zleconych mu czynności w ramach przynależności do AK POS "[...]". Wbrew autorowi skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji do tych twierdzeń skarżącego odniósł się na str. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, na której zawarł stwierdzenie, iż prawidłowe jest ustalenie organu, iż z Zaświadczenia nr [...] nie wynika fakt służby skarżącego w jakimkolwiek okresie w AK POS "[...]". Wobec takiego słusznego stanowiska jak i oceny Sądu I instancji, że w tej sprawie stan faktyczny organ administracji ustalił właściwie, jak również dokonał prawidłowej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego sprawy, nie było potrzeby szczegółowego odnoszenia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zwłaszcza, że nie zostały one poparte żadnymi konkretnymi dowodami. W tym kontekście za nieusprawiedliwiony należy uznać zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 1 § 1 i 2 u.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77. art. 107 § 3 kpa. Skarżący kasacyjnie naruszenia tych przepisów upatruje w nieustosunkowaniu się do całokształtu materiału dowodowego stanowiącego o służbie wojskowej skarżącego kasacyjnie w roku 1944. Z niekwestionowanych ustaleń organu, przyjętych przez Sąd I instancji, wynika, że w okresie II wojny światowej wnioskodawca był dzieckiem w wieku od 4 do 9 lat. Z treści Zaświadczenia nr [...] wydanego w dniu 20 grudnia 1958 r. przez J.S. B. Komendanta Głównego B.POS. " [...]" , na który powołuje się M. S. we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, wynika, że w latach 1939-1945 uzyskał on stopień wojskowy "[...]", uprawniony był do noszenia odznaki pos. "[...]", jako przebieg służby podano "Konsp. 1944 – [...] – łącznik w Powstaniu Warszawskim na S. donosił żywność i wodę Powstańcom broniącym barykady przy ul. D.". Skarżący kasacyjnie w swoim wniosku z dnia 10 czerwca 2011 r. wprawdzie podał jeszcze, że współdziałał w prowadzeniu tajnego nauczania dla dzieci i młodzieży od dnia 1 maja 1944 r. do dnia 31 maja 1944 r. oraz pełnił służbę cywilną w sztabie byłej AK POS "[...]" od czerwca 1951 r. do kwietnia 1956 r., lecz na potwierdzenie tych okoliczności nie wskazał żadnych dowodów. W tych okolicznościach podzielić należy stanowisko Sądu I instancji przyjęte za organem, iż z Zaświadczenia nr [...] jedynie wynika, że skarżący był [...] - łącznikiem w Powstaniu Warszawskim, pomagał Powstańcom, donosząc im wodę i żywność. Zgodzić się należy również z poglądem Sądu I instancji, że udzielanie przez skarżącego pomocy Powstańcom nie może być uznane za pełnienie służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Pełnienie służby wymagałoby potwierdzenia przez skarżącego złożenia stosownej przysięgi, podporządkowania służbowego, wyznaczenia służbowego stanowiska i wykonywania określonych obowiązków wynikających z rozkazów przełożonych. Ponadto tego rodzaju służba wymagała także posiadania stosownego pseudonimu jak i stopnia wojskowego, ze stałym przydziałem mobilizacyjnym oraz poddaniem rozkazom i regułom odpowiedzialności dyscyplinarnej ukształtowanej na wzór wojskowy i stosujący dyscyplinę wojskową – ze wszystkimi konsekwencjami wobec osób naruszających tę dyscyplinę, działalności o jakiej stanowi art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Podkreślenia wymaga, iż ustawa o kombatantach nie wprowadza kryterium wieku, jeżeli chodzi o możliwość przyznania uprawnień z tytułu służby w podziemnych formacjach i organizacjach, jednakże z wiedzy historycznej jest wiadome, że regułą było dopuszczanie do takiej działalności osób dorosłych i młodocianych po ukończeniu 16-17 lat. Wprawdzie zdarzały się sytuacje, jak dowodzą materiały historyczne, że młodzież młodsza pełniła służbę, ale były to przypadki jednostkowe, a przyznanie uprawnień kombatanckich następowało w oparciu i wyjątkowo rzetelnie udokumentowany materiał dowodowy ( por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 662/11). W rozpoznanej sprawie skarżący żadnych takich dowodów nie przedłożył. Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy Zaświadczenia nr [...], własnoręcznego życiorysu skarżącego wynika tylko tyle, że zajmował on kolportażem gazet, przypominaniem stałym odbiorcom gazet z ulotkami o patriotycznym obowiązku uczestniczenia kobiet i dzieci w mszach majowych, dostarczaniem powstańcom wody oraz gorącej zupy, roznoszeniem zeszytów i cukierków po piwnicach, gdzie przebywały dzieci. Tak opisana przez samego skarżącego jego działalność w POS "[...]" zaprzecza jego twierdzeniom o pełnieniu służby wojskowej, a tylko potwierdza, że jego działalność polegała na udzielaniu pomocy Powstańcom. W tych okolicznościach prawidłowo Sąd I instancji ocenił ustalenia organu, że działalność skarżącego w 1944 roku polegała wyłącznie na udzielaniu pomocy Powstańcom, a nie na pełnieniu służby w AK POS "[...]". W tym stanie rzeczy całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach przez błędną wykładnię oraz art. 87 ust. 1 w zw. z art. 92 i w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że stan faktyczny przyjęty w niniejszej sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Przepis ten jest podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich osobom, które pełniły służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Sąd I instancji trafnie uznał, że dziecko dziewięcioletnie nie mogło spełniać wymogów wynikających z pełnienia służby, poza tym regułą było, że takich dzieci nie zaprzysięgano na członków AK, lecz powierzano im zadania o charakterze pomocniczym, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie w przypadku skarżącego kasacyjnie M. S. Zatem fakt świadczenia przez niego pomocy Powstańcom Warszawskim nie mógł stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.