I OZ 930/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1073/11 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego I.T. i sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie K.G. od rozpoznania sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Skarżący R.S. na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA I.T. oraz sędziego WSA K.G. od prowadzenia sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę wyłączenia skarżący wskazał stosowanie przez ww. sędziów w procedurze sądowej i orzecznictwie "omnipotencji władczej funkcjonariusza publicznego państwa totalitarnego". Wyjaśnił, iż obiektywne powody wywołujące uzasadnione wątpliwości co do bezstronności, obiektywizmu i wiarygodności sędziego NSA I.T. oraz sędziego WSA K.G. wynikają z udziału i zachowania tych sędziów w rozpoznawaniu innych jego spraw, w tym sprawy prowadzonej pod sygn. akt II SA/Sz 277/10. Sędzia NSA I.T. złożyła pisemne wyjaśnienie, w którym oświadczyła, że ze skarżącym R.S. nie pozostaje w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą okoliczności w rozumieniu art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej: P.p.s.a.), z powodu których zachodziłyby wątpliwości co do bezstronności przy orzekaniu w sprawie. Również sędzia WSA K.G. złożyła oświadczenie, w którym wskazała, że nie istnieją przesłanki wymienione w art. 18 P.p.s.a. oraz okoliczności mogące wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w rozpoznanej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 5 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1073/11 wniosek o wyłączenie ww. sędziów, oddalił. W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 18 § 1 i art. 19 P.p.s.a. wskazał, że z oświadczeń złożonych przez sędziego NSA I.T. oraz sędziego WSA K.G. wynika, że między wymienionymi sędziami, a skarżącym nie zachodzi stosunek osobisty, który mógłby mieć wpływ na orzekanie w sprawie, jak i inne powody uzasadniające wyłącznie. W ocenie Sądu pierwszej instancji wyjaśnienia te nie budzą żadnych wątpliwości w świetle materiału znajdującego się w sprawie. Zdaniem Sądu skarżący w uzasadnieniu wniosków nie wskazał, ani nie udowodnił żadnych okoliczności, które stanowiłyby przesłankę wyłączenia sędziów w trybie art. 19 P.p.s.a. Jego subiektywne przekonanie o braku bezstronności sędziów, których dotyczy złożony wniosek, nie znajduje oparcia w aktach sprawy. Z kolei, fakt udziału sędziego NSA I.T. oraz sędziego WSA K.G.. w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego nie daje podstawy do wyłączenia sędziego, jeśli nie zachodzą rzeczywiste powody wskazujące na brak tej bezstronności. Takich powodów skarżący nie podał. Niewłaściwe, w ocenie skarżącego, zachowanie ww. sędziów na rozprawie w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 277/10 w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku tych sędziów do skarżącego. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Natomiast sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (postanowienie SN z 28 sierpnia 1996 r., I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59 oraz postanowienie NSA z dnia 5.09.2008 r., I OZ 665/08, LEX nr 440113, a także T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 173). Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia R.S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazane przepisy podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowią gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinny być wykorzystywane do innych celów, jak na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skoro w rozpoznawanej sprawie sędzia NSA I.T. oraz sędzia WSA K.G., których przedmiotowy wniosek dotyczy złożyły oświadczenia, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawie (karta nr 108 i 109 - akt sądowych), a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). W konsekwencji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. podlegał oddaleniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.