VI SA/Wa 1973/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-03
Skład orzekający: Magdalena Maliszewska, Urszula Wilk, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy płatnik stypendium sportowego ma interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia podlegania przez stypendystę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu?Ratio decidendi
Płatnik stypendium sportowego ma interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia podlegania przez stypendystę obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, ponieważ decyzja w tej sprawie bezpośrednio wpływa na jego status jako płatnika składek i nakłada na niego obowiązki. Organ administracji publicznej, odmawiając płatnikowi statusu strony, naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania przez stypendystkę sportową obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od stycznia 2007 r. do grudnia 2009 r. Płatnik stypendium, firma P., został zawiadomiony o postępowaniu, ale odmówiono mu statusu strony. Po wydaniu decyzji przez Dyrektora OWNFZ, P. wniósł odwołanie, które Prezes NFZ umorzył, uznając płatnika za niebędącego stroną postępowania. P. zaskarżył decyzję Prezesa NFZ do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących statusu strony.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora OWNFZ, stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wilk Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego P. z siedzibą w L. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (nazywany dalej "ZUS"), na podstawie art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej: "ustawa o świadczeniach") zwrócił się do Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] (dalej: Dyrektor OWNFZ) z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego I. D. (dalej nazywanej "uczestnikiem") z tytułu zatrudnienia jako stypendysty sportowego u płatnika P. z siedzibą w [...].
ZUS powołał się na ustalenia postępowania kontrolnego, które miało miejsce u płatnika składek P. w okresie od dnia [...] sierpnia 2010r. do dnia [...] listopada 2010 r. w zakresie sprawdzenia prawidłowości i rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz inne składki i wpłaty, do których pobierania zobowiązany jest ZUS oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
W wyniku kontroli stwierdzono, że uczestnik w okresie od dnia [...] stycznia 2007r. do dnia [...] grudnia 2009 r. miał przyznane stypendium sportowe, będąc jednocześnie studentką U. w [...]. Zatem, uczestnik podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako stypendysta sportowy w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r.
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. uczestnik został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia podlegania przez niego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia, w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. u płatnika składek: P. Uczestnik został zobowiązany do przekazania informacji: czy w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. miał przyznane stypendium sportowe u płatnika składek P. oraz czy w okresie przyznanego stypendium sportowego posiadał inny tytuł do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym wyłączający obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego.
W odpowiedzi, uczestnik pismem z dnia [...] maja 2011 r. poinformowała, iż w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. miała przyznane stypendium sportowe od płatnika składek P. We wspomnianym okresie uczestnik był jednocześnie studentką U. w [...]. Nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z innego tytułu.
P. pismem z dnia [...] maja 2011 r. skierowanym do OWNFZ w [...] wyjaśnił, że uczestnik w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. legitymował się tytułem do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako student – członek rodziny ubezpieczonego.
W odpowiedzi Dyrektor OWNFZ w [...] pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. poinformował P., że płatnik składek, zgodnie z aktualnym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. W związku z tym, P., jako płatnik składek m.in. na rzecz uczestnika, nie jest stroną postępowania administracyjnego toczącego się wobec tej osoby w sprawach ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia. Wobec tego, z uwagi na brak statusu strony postępowania, P. nie przysługuje uprawnienie do składania wniosków w postępowaniu. P., jako płatnik składek, otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego wyłącznie do wiadomości. Płatnik składek może do zakończenia prowadzonych postępowań dopełnić w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, wobec ww. osób, formalności zgłoszeniowych i wyrejestrowujących w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego.
Na podstawie danych zgromadzonych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych ustalono, iż I. D. figurowała w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych jako osoba ubezpieczona w ramach ubezpieczenia zdrowotnego: z tytułu członka rodziny od dnia [...] stycznia 1999 r., brak daty wyrejestrowania; rejestracja i wyrejestrowanie przez Urząd Pracy w [...] z datą [...] października 2009 r.
Pismami z dnia [...] czerwca 2011 r. uczestnik i ZUS zostali poinformowani o zgromadzeniu nowego materiału dowodowego w sprawie (ww. dane zgromadzone w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych).
W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. ZUS poinformował [...] OWNFZ, że status członka rodziny osoby ubezpieczonej nie zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego stypendystów sportowych.
Dyrektor OWNFZ w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 109 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach ustalił, że uczestnik podlegał w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia, przyznanego przez P.
W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji podał, że uczestnik w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. pobierał stypendium sportowe u płatnika składek P. i nie został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Uczestnik był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny i następnie wyrejestrowany z tego ubezpieczenia przez Urząd Pracy w [...] z datą [...] października 2009 r. Uczestnik do dnia [...] czerwca 2009 r. był studentką U. w [...].
W przedziale czasu, w którym ustala się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego wobec uczestnika obowiązywał art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, wskazujący, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
W świetle art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach, status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji nie zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby pobierającej stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia.
W przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka finansowana z budżetu państwa, dotyczy to m.in. osoby zgłoszonej do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny czy z tytułu posiadania statusu studenta lub osoby bezrobotnej, jest opłacana tylko wtedy, gdy nie ma innego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, z mocy art. 82 ust. 6 ustawy o świadczeniach.
Wobec tego, osoba posiadająca status studenta, bezrobotnego lub członka rodziny, a jednocześnie pobierająca stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania tego stypendium.
Organ I instancji uznał, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach należało stwierdzić, iż w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] grudnia 2009 r. uczestnik powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia.
Z uwagi na powyższe, obowiązek zgłoszenia uczestnika do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego ciążył na podmiocie wypłacającym stypendium, tj. P.
Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. P. złożył wniosek o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze strony. Uzasadniając swój interes prawny, P. wskazał, że jako płatnik składek poniesienie negatywne konsekwencje ewentualnego wykonania decyzji.
Tym samym pismem Z. wniósł jednocześnie odwołanie od decyzji organu I instancji, wskazując na naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 20 i pkt 23
w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie, że uczestnik podlegał objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym. Związek wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o stwierdzenie, że w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. uczestnik nie był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoba pobierająca stypendium sportowe.
P. zauważył, że I. D. w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. była studentką U. w [...], co jednoznacznie wskazuje na brak podstaw do objęcia jej obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym jako osoby pobierającej stypendium sportowe na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej "Prezesem NFZ") decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. z dnia [...] lipca 2001 r. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r. stwierdzającej, że uczestnik podlegał w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] grudnia 2009 r. obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia, umorzył postępowanie odwoławcze.
Zdaniem organu, o ile w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) decyzje ZUS są wydawane osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek, to w postępowaniu przed organami Narodowego Funduszu Zdrowia płatnik, w rozpatrywanej sprawie P., nie jest stroną prowadzonego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wnosząc odwołanie Z. nie wykazał, na czym polegać miało naruszenie jego interesu prawnego, co statuowałoby go jako stronę postępowania.
W ocenie Prezesa NFZ, powołującego się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 378/10, P. nie posiadał interesu prawnego pozwalającego na skuteczne wniesienie odwołania, a jedynie interes faktyczny. Dlatego też organ nie znalazł podstaw, aby uznać skarżącego za stronę postępowania odwoławczego, co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym i podlegającym umorzeniu.
Pismem z dnia [...] września 2011 r. P. (nazywany dalej "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2011 r., wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 28 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu oraz odmowę przyznania statusu strony postępowania;
- art. 105 § 1 k.p.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż posiada status strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez NFZ, gdyż po ustaleniu podlegania przez uczestnika obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu będzie on płatnikiem składek z tego tytułu. Utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora [...]OWNFZ z dnia [...] lipca 2011 r. dotyczącej objęcia I. D. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu pobierania stypendium sportowego wypłacanego przez skarżącego, może skutkować powstanie po jego stronie obowiązku świadczenia. Dlatego też nie można podzielić poglądu organu, iż skarżący posiada jedynie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy. W ocenie skarżącego, posiada on przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, że zaskarżona decyzja dotyczy jego obowiązków, a to przesądza o uznaniu go za stronę postępowania, stosownie do art. 28 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna.
Zaskarżona decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby, której skarżący udzielał stypendium sportowego. Organ uznał, iż w katalogu osób wymienionych w art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach, które są zwolnione z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z powodu posiadania statusu członka rodziny osoby ubezpieczonej bądź członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej nie ma osoby pobierającej stypendium sportowe. Dlatego też podlega ona ubezpieczeniu zdrowotnemu z tego tytułu. Jednocześnie, w ocenie organu, skarżący nie może zostać uznany za stronę omawianego postępowania, gdyż nie dotyczy ono jego interesu prawnego. W konsekwencji odmówiono skarżącemu prawa strony w żądaniu uchylenia decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania. Stanowisko to, w ocenie Sądu, jest błędne.
Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Wymaga zatem ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku skarżącego.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się więc do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (np. decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (szerzej M. Bogusz: Zaskarżanie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997, s. 22, a także T. Woś: Postępowanie sądowo – administracyjne, Warszawa 1996, s. 105 i nast.).
Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa, rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem.
Przy ocenie interesu prawnego płatnika w przedmiotowej sprawie do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające czy i jaki status prawny ma skarżący w sprawie dotyczącej ustalenia podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby, której wypłacane jest stypendium.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
W myśl natomiast art. 73 pkt 6 omawianej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23, powstaje z dniem przyznania stypendium, a wygasa z dniem utraty prawa do jego pobierania.
Za osobę pobierającą stypendium sportowe składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza podmiot wypłacający stypendium (art. 85 ust. 13 ustawy o świadczeniach).
Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 omawianej ustawy osoby, o których mowa w
art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.
Składki na ubezpieczenie zdrowotne osób pobierających stypendium sportowe są opłacane i ewidencjonowane w ZUS, który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu (art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach).
W myśl art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych czyli ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), dalej jako: "ustawa systemowa". W myśl zaś art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy systemowej wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.
Z uregulowań powyższych wynika, że osoba pobierająca stypendium sportowe podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, chyba że podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż podmiot wypłacający stypendium uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne osoby pobierającej stypendium. Rozstrzygnięcie o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego wpływa zatem wprost na sferę prawną wypłacającego te stypendium, gdyż nakłada na niego obowiązki płatnika składek za okres objęty wypłacanym stypendium.
Natomiast okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem wypłacającego, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Osoba statuowana jako płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Wskazać należy, że tylko w postępowaniu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym badany jest czy podmiot podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, czy też, z uwagi na podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu nie będzie podlegał ubezpieczeniu z tytułu pobierania stypendium sportowego. Później ta kwestia będzie już przesądzona jako konsekwencja ustaleń poczynionych w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ustalenie zatem w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa na sfery prawne dwóch podmiotów: wypłacającego stypendium jako płatnika składek i pobierającego stypendium jako ubezpieczonego. Zatem obie strony umowy mają interes prawny w uczestnictwie w postępowaniu rozstrzygającym o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Co do istnienia interesu prawnego po stronie płatnika w postępowaniu o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia: 11 października 2011 r., sygn. akt II GSK 951/10, 14 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1014/10, 20 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1045/10 (opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, organ administracji z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym uczestnika postępowania.
Konsekwencją stwierdzenia, że skarżący legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego uczestnika z racji wypłacania stypendium sportowego, jest uznanie jego prawa do udziału w postępowaniu w takim właśnie charakterze.
Skoro skarżący jest stroną postępowania zainicjowanego wnioskiem ZUS z dnia [...] kwietnia 2011 r., organ ma obowiązek przestrzegania i stosowania w toczącym z jego udziałem postępowaniu wszystkich zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym zasady czynnego udziału strony, według której organ winien zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu obejmuje wszystkie jego stadia.
Z tych względów w ponownie prowadzonym postępowaniu organ rozpozna merytorycznie sprawę, mając na uwadze, iż skarżącemu powinien przysługiwać status strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym pobierającego stypendium sportowe.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło