VI SA/Wa 1928/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-04
Skład orzekający: Grażyna Śliwińska, Zdzisław Romanowski, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej, bez faktycznego prowadzenia działalności i bez zgłoszenia jej zawieszenia, jest wystarczającą podstawą do objęcia osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej nie jest wystarczającą podstawą do objęcia osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a wpis do ewidencji ma charakter deklaratoryjny i może być obalony dowodami wskazującymi na brak faktycznego prowadzenia działalności. Organy administracji publicznej mają obowiązek wszechstronnego zebrania i oceny materiału dowodowego, w tym dowodów przedstawionych przez stronę, aby ustalić rzeczywisty okres prowadzenia działalności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ, która stwierdzała objęcie skarżącego M. K. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od listopada 2008 r. do grudnia 2010 r. Skarżący kwestionował faktyczne prowadzenie działalności, wskazując na brak uzyskania zezwoleń, wypowiedzenie umów agencyjnych oraz złożenie oświadczeń o przesunięciu terminu rozpoczęcia działalności. Organy oparły swoje rozstrzygnięcia na samym wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i braku zgłoszenia zawieszenia działalności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, i zasądził od Prezesa NFZ na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego M. K. kwotę 2197 (dwa tysiące sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M. K., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.
Do wydania powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 4 maja 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] zwrócił się Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o ustalenie obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu M. K. z tytułu prowadzenia przez niego działalności pozarolniczej.
Organ ustalił, iż skarżący został wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy [...] w dniu 14 października 2008 r. pod numerem [...] w zakresie prowadzenia działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych z dniem 1 listopada 2008 r. Wpis ten został wykreślony z dniem 31 grudnia 2010 r. decyzją Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2010 r.
Pismem z dnia 11 maja 2011 r. organ I instancji zawiadomił skarżącego o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz wskazał, iż ma prawo wypowiedzieć się co do zebranych materiałów i dowodów.
W odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania skarżący przedstawił organowi swoje stanowisko w piśmie z dnia 6 czerwca 2011 r. podnosząc, iż praktyczną możliwość rozpoczęcia działalności agencyjnej uzyskał dopiero po otrzymaniu na przełomie marca i kwietnia 2009 r. właściwych certyfikatów i upoważnień. Wskazał, iż dwukrotnie składał w Urzędzie Skarbowym w [...] oświadczenia dotyczące przesunięcia terminu rozpoczęcia tej działalności. Ponadto poinformował, iż po zarejestrowaniu działalności gospodarczej podjął pracę w charakterze wizytatora w Kuratorium Oświaty w [...]; kodeks służby cywilnej, zwłaszcza § 4 praktycznie uniemożliwił mu działalność ubezpieczeniową w środowisku oświatowym, w którym zamierzał prowadzić działalność. W dniu 22 marca 2010 r. oraz w dniu 18 maja 2010 r. STU Hestia wypowiedziało mu umowy o świadczenie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego. Do pisma załączył oświadczenie z dnia 22 grudnia 2008 r. z prezentatą Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 23 grudnia 2008 r., pismo z dnia 22 marca 2010 r. oraz z dnia 18 maja 2010 r. o wypowiedzeniu mu umowy o świadczenie usług pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz Kodeks etyki służby cywilnej (§ 1 - § 5).
Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] czerwca 2011 r., powołując się na art. 109 ust. 1 -3 ustawy o świadczeniach, wydał decyzję ustalającą istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego M. K. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia 1 listopada 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy [...] pod numerem [...], począwszy od 1 listopada 2008 r. do dnia 31 grudnia 2010 r., tj. daty wykreślenia wpisu z właściwej ewidencji.
Odwołując się do przepisów związanych z wprowadzeniem możliwości formalnego zawieszenia działalności gospodarczej oraz brak formalnego zgłoszenia przez skarżącego takiego zawieszenia organ uznał, że wzmiankowana działalność była prowadzona od dnia wpisu do dnia wykreślenia jej z ewidencji działalności gospodarczej.
Od powyższej decyzji M. K. wniósł odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, iż decyzja została wydana na błędnej wykładni przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach polegającą na tym, iż uznaje wpis do ewidencji działalności gospodarczej za wyłączną okoliczność decydującą o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Wskazał, iż nie prowadził a nawet nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej; podkreślał, że wpis stwarza tylko domniemanie prowadzenia działalności gospodarczej a w postępowaniu wykazywał, iż nie prowadził działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych bowiem nigdy nie uzyskał zezwolenia organu nadzoru na wykonywanie czynności brokera ubezpieczeniowego a jednoczesne wykonywanie czynności agenta i brokera ubezpieczeniowego jest niedozwolone. Wniósł o zwrócenie się do Komisji Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych z wnioskiem o udzielenie informacji, czy kiedykolwiek figurował w rejestrze brokerów ubezpieczeniowych. Podkreślił, iż pomimo podpisania umowy z zakładem ubezpieczeń Hestia, nie rozpoczął wykonywania działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług agencyjnych, co było powodem wypowiedzenia mu umów agencyjnych przez Hestię w dniu 22 marca i 18 maja 2010 r., przedłożył kopie deklaracji podatkowych za lata 2009-2010. Wnosił o przeprowadzenie wskazanych dowodów na okoliczność braku podjęcia przez niego działalności agenta ubezpieczeniowego zakładu ubezpieczeń Hestia.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z [...] sierpnia 2011 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz przepisów prawa dotyczących obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, organ wskazał, iż z dniem 1 listopada 2008 r. skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, nie dokonywał jej zawieszenia na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej a działalność ta została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31 grudnia 2010 r. Organ wskazał, iż domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone ale ciężar dowodu udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne a nie na organie.
Na powyższą decyzję M. K., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania:
- art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach poprzez niezastosowanie polegające na odmowie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez skarżącego,
- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wnioskowanych dowodów – przesłuchania świadków, do czego strona postępowania administracyjnego nie jest uprawniona,
- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie zajęcia jednoznacznego stanowiska w zakresie charakteru wpisu przedsiębiorcy w ewidencji działalności gospodarczej,
- art. 77 § 2 w związku z art. 123 § 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na wskazaniu powodów zaniechania przeprowadzenia dowodów dopiero w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.
Zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach w związku z art. 14a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), dalej jako ustawa o swobodzie gospodarczej, poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wprowadzenie instytucji zawieszenia działalności gospodarczej skutkuje stanem, w którym wpis w ewidencji stanowi wyłączną okoliczność podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, podczas gdy ustawa o swobodzie gospodarczej przesądza, iż wpisy w ewidencji działalności gospodarczej mają znaczenie wyłącznie deklaratoryjne,
- art. 2 ustawy o swobodzie gospodarczej, poprzez niezastosowanie polegające na pominięciu faktu, że prowadzenie działalności gospodarczej nie jest uzależnione od wpisu do działalności gospodarczej, a polega na rzeczywiście prowadzonej działalności zarobkowej, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły.
W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego – adwokat wniósł o zasądzenie kosztów postępowania składając zestawienie poniesionych kosztów obejmującymi również koszty dojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Organy orzekające w sprawie uznały, iż sam fakt wpisania do ewidencji działalności gospodarczej i nie zgłoszenie przerw w jej prowadzeniu jest tożsamy z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej.
Definicję osoby prowadzącej pozarolniczą działalność określa art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., "osoby prowadzące pozarolniczą działalność – od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej."
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. II GSK 22/10 w zakresie ustalenia podmiotów objętych ubezpieczeniem zdrowotnym nie ma znaczenia to, czy i od kiedy dany podmiot stał się przedsiębiorcą lecz wyłącznie to, czy prowadzi faktycznie działalność gospodarczą. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi jedynie podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej a nie jej faktyczne rozpoczęcie.
W przedmiotowej sprawie organy uznały, iż skarżący prowadził faktycznie działalność gospodarczą od dnia wskazanego w ewidencji do dnia wykreślenia tego wpisu pomimo, iż skarżący zaprzeczał temu podnosząc, iż pomimo wpisu nie rozpoczął prowadzenia tej działalności. Organ akcentował, iż skoro we wskazanym okresie istniała już instytucja zawieszenia a skarżący nie zgłosił zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej to znaczy, iż tą działalność prowadził.
W ocenie Sądu, stanowisko o jedynie decydującym dla ustalenia prowadzenia działalności gospodarczej znaczeniu prawnym wpisu, wykreślenia z ewidencji oraz braku dokonania zawieszenia tej działalności należy uznać za błędne. Określenie przez przedsiębiorcę dat: rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz zaprzestania jej wykonywania, które podlegają wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej powoduje istnienie domniemania, że działalność gospodarcza była prowadzona w terminach w tejże ewidencji określonych.
Jak każde domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone ale ciężar dowodu udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne a nie na organie.
W trakcie postępowania okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne, (por. wyrok SN z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt I UK 220/05, wyrok SN z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt I UK 80/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 179/06). Tak więc, należy niewątpliwie stwierdzić, że w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego istnieje dopuszczalność korygowania czasokresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji. Postępowanie dowodowe winno jednak zostać przez organ administracji publicznej w prawidłowy sposób przeprowadzone.
Sam wpis do ewidencji jest okolicznością o istotnym znaczeniu ale w sytuacji, gdy strona podnosi, iż pomimo wpisu o prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie działalności agentów i brokerów ubezpieczeniowych działalności tej nie rozpoczęła i przytacza argumentację na potwierdzenie swojego stanowiska, iż niedozwolone jest jednoczesne wykonywanie czynności agenta i brokera ubezpieczeniowego a w rejestrze agentów ubezpieczeniowych i w rejestrze brokerów ubezpieczeniowych, prowadzonych przez organ nadzoru, tj. Komisję Nadzoru Ubezpieczeń i Funduszy Emerytalnych nie figuruje bowiem nie uzyskała zezwolenia na wykonywanie czynności brokerów ubezpieczeniowych, więc nie była uprawniona do wykonywania tej działalności, składa kopie deklaracji podatkowych PIT/B na potwierdzenie swojego oświadczenia i wnosi o przeprowadzenie dowodów, które w jej ocenie potwierdzą twierdzenie o nieprowadzeniu tej działalności, organy winny odnieść się do tych twierdzeń skarżącego.
W tej sytuacji Prezes NFZ, dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie mógł ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia faktu, że skarżący w spornym okresie od dnia 1 listopada 2008 r. do 31 grudnia 2010 r. wpisany do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy [...] i nie dokonywał jej zawieszenia na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, lecz powinien dokonać szczegółowej i pełnej oceny wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącego dla uprawdopodobnienia przez stronę nierozpoczęcia w ogóle działalności gospodarczej, zgłaszanych wniosków dowodowych, a następnie nie tylko przedstawić dowody przeciwne do twierdzeń strony, ale również szczegółowo i precyzyjnie uzasadnić, dlaczego podważają one stanowisko skarżącego.
Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że wskazany organ zobowiązany był m.in. do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Organ administracji jest ponadto obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Należy wskazać, iż z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. - wynika, iż to organ administracji zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Organ winien jednocześnie dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia istoty danej sprawy, z zastrzeżeniem, że nie jest to sprzeczne z obowiązującym prawem.
Zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Przepis ten ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Niemniej należy wyraźnie wskazać, iż zasada ta nie oznacza jednak, że organ administracji uprawniony jest do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, gdyż zgodnie z utrwalonym stanowiskiem nauki swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (tak m.in.: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410 i cyt. tam poglądy doktryny; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Zakamycze 2005, s. 723).
Zarówno w nauce, jak i praktyce orzeczniczej podkreśla się, iż swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, co oznacza, że organ nie może w tej analizie pominąć jakiegokolwiek dowodu, dokonując oceny znaczenia i wartości danego dowodu dla toczącej się sprawy.
Zdaniem Sądu organ może – w ramach zasady określonej w art. 80 k.p.a. - odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny, co winno mieć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Ma to szczególne znaczenie w przypadku występowania dowodów o przeciwstawnej treści (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1984 r., sygn. akt III SA 113/84, ONSA 1984, nr 1, poz. 42). W ramach tej oceny organ winien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia. Ważne jest także, aby rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, było zgodne z prawidłami logiki.
Według Sądu zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący.
W sytuacji, gdy wyniki postępowania dowodowego zawierają sprzeczne ustalenia, organ ma obowiązek ustosunkować się do tych sprzeczności przez wskazanie dowodów, które przyjął jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, oraz uzasadnienie, dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ zobowiązany jest przeprowadzić w uzasadnieniu decyzji jasny, logiczny i przekonywujący zarazem wywód odnośnie uwzględnienia jednego dowodu przy jednoczesnym odrzuceniu pozostałych dowodów.
Należy jeszcze raz podkreślić, iż wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma charakter deklaratoryjny, czego zresztą oba organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie kwestionują. Zatem dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu na okoliczność faktyczną, że pomimo istnienia wpisu do ewidencji działalność gospodarcza w rzeczywistości nie była wykonywana. Przy czym, przy dokonywaniu oceny wykonywania (prowadzenia) działalności gospodarczej w rozumieniu powyższego przepisu należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą (v. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2006r. sygn. akt II GSK 191/06 wraz z powołanym tam orzecznictwem).
Organy nie ustaliły zatem stanu faktycznego w sprawie poprzestając na uznaniu, iż skoro wpis do ewidencji został dokonany a skarżący nie zawiesił działalności oznacza to, iż działalność od wskazanej w ewidencji daty prowadził, a zatem podlega w tym okresie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Pominęły twierdzenia skarżącego, iż nie rozpoczął prowadzenia działalności gospodarczej akcentując jedynie, iż nieuzyskiwanie przychodów z działalności jest związane z ryzykiem gospodarczym przedsiębiorcy. Sam fakt nie uzyskiwania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej, jak słusznie zauważył organ, nie stanowi okoliczności zwalniającej z podlegania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, ale skarżący podnosił fakt braku przychodów w kontekście nieprowadzenia działalności gospodarczej.
Sąd nie podziela stanowiska organów, że skoro instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej została wprowadzona od dnia 20 września 2008 r. a przedsiębiorca nie zgłosił przerw w jej prowadzeniu to znaczy, że prowadził działalność od daty wpisu (wskazanej daty w ewidencji) do dnia jej wykreślenia z ewidencji.
Ponownie rozpatrując wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rozstrzygnięcie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego skarżącego, organ ustali okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, uwzględniając już zebrany materiał i ew. uzupełni go poprzez przeprowadzenie dowodów wskazanych przez skarżącego lub poprzez wezwanie skarżącego o nadesłanie dowodów na potwierdzenie złożonych oświadczeń z wyznaczeniem ostatecznego terminu na ich złożenie. Następnie organ dokona subsumcji pod normę prawa materialnego uwzględniając ocenę prawną oraz wskazania zawarte w niniejszym wyroku.
W tym stanie rzeczy z uwagi na naruszenie przepisów wskazanych postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy Sad działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, natomiast o kosztach postępowania orzeczono w trybie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. przy uwzględnieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), który daje sądowi zasądzającemu opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego wzięcie pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Do wydatków nie zaliczono kosztów dojazdu pełnomocnika na rozprawę w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie bowiem zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. nie są to niezbędne koszty postępowania, za niezbędne koszty ustawodawca uznał w tym zakresie tylko koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Podobnie wskazano w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1390/07, czy w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II FSK 1197/05.
Zasądzone koszty postępowania obejmują: 200 zł – wpis od skargi, 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 1.9802 zł – wynagrodzenie adwokata.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło