I SA/Wa 2223/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-05
Skład orzekający: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie była stroną postępowania komunalizacyjnego, ale jest pozwaną w procesie cywilnym o wydanie nieruchomości, ma interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej przysługuje wyłącznie podmiotom, które w dniu 27 maja 1990 r. legitymowały się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości podlegającej komunalizacji lub których prawa rzeczowe były bezpośrednio dotknięte tym postępowaniem. Sama okoliczność bycia stroną w procesie cywilnym o wydanie nieruchomości, opartym na decyzji komunalizacyjnej, stanowi jedynie interes faktyczny, a nie prawny, i nie uprawnia do wszczęcia postępowania nadzorczego.Stan faktyczny
Skarżący J.B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 2001 r., która stwierdziła nabycie przez gminę własności nieruchomości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie jest stroną, ponieważ nie wykazał tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Skarżący argumentował, że ma interes prawny, gdyż jest pozwanym w procesie cywilnym o wydanie tej nieruchomości, a decyzja komunalizacyjna stanowi podstawę tytułu prawnego miasta. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] września
2011 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2011 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. nr [...].
Postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zostało wydane przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2001 r. nr [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Dzielnicę-Gminę [...] z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...], o pow. [...] m2, w obrębie ewidencyjnym [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił J.B., załączając jednocześnie kopię aktu notarialnego z [...] sierpnia 1971 r., rep. [...], z którego wynika, że Skarb Państwa, będący właścicielem działki gruntu położnego w W. przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej "Nieruchomość [...]" z mocy dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279), oddał działkę gruntu w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali znajdujących się w budynku położnym na przedmiotowym gruncie. Wnioskodawca podniósł, że w Sądzie Rejonowym dla [...], toczy się proces z powództwa W. przeciwko wszystkim aktualnym użytkownikom wieczystym nieruchomości położonej przy ul. [...] o wydanie działki nr [...]. Przedstawił jednocześnie wywód, z którego wynika, iż przysługuje mu legitymacja do złożenia przedmiotowego wniosku, gdyż jego zamiarem w procesie eksmisyjnym jest wykazanie, że W. nie ma legitymacji procesowej czynnej, a w tym celu konieczne jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej (z której Miasto wywodzi swoje prawo własności do działki nr [...]).
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowieniem z [...] maja 2011 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r., uznając że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony wnioskowanego postępowania.
Organ podniósł, że przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), są wyłącznie przekształcenia własnościowe, zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa, a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego), mające na celu uwłaszczenie gmin. Stronami tego postępowania są, co do zasady Skarb Państwa, jako właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje. Minister podkreślił, że w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stroną postępowania może być osoba, powołująca się na dokumenty świadczące, że jej a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do komunalizowanego mienia. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy natomiast interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób.
Minister stwierdził, że z załączonego do wniosku aktu notarialnego z [...] sierpnia 1971 r. wynika, że w użytkowanie wieczyste została przekazana wyłącznie nieruchomość o pow. [...] m2, opisana w księdze wieczystej "Nieruchomość [...]", której odpowiada aktualnie działka nr [...]. Skoro działka [...], objęta przedmiotową decyzją komunalizacyjną, nie stanowi części dawnej "Nieruchomości [...]", to zdaniem organu, wnioskodawca nie legitymuje się tytułem prawnym do niniejszej nieruchomości. Minister stwierdził jednocześnie, że do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. nie zostały dołączone dokumenty, z których wynikałoby, że J.B. posiada tytuł prawny do działki nr [...].
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy do Ministra wystąpił J.B., wnosząc o uchylenie postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2011 r. Skarżący wniósł jednocześnie o dokonanie oględzin działki nr [...], gdyż w rozstrzygnięciu Ministra stwierdzono, że działka ta jest niezabudowana. Tymczasem na działce znajduje się murowane ogrodzenie (wzniesione przez poprzedników prawnych obecnych użytkowników wieczystych nieruchomości w latach 20 XX wieku), dwie bramy wjazdowe na teren posesji, furtka wejściowa oraz część dwóch podjazdów. Wartość tych naniesień budowlanych znacznie przekracza wartość gruntu, na którym się znajdują. Zawarł również zarzuty odnoszące się do wadliwości podziału dawnej działki ew. nr [...], na działki ew. nr nr [...] i [...].
W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., postanowieniem z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2011 r., podtrzymując ocenę, że J.B. nie legitymuje się interesem prawnym do wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...].
Minister powtórzył uprzednio podnoszone argumenty, iż stroną postępowania komunalizacyjnego może być osoba powołująca się na dokumenty świadczące, że to jej, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu [...] maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Wskazał jednocześnie, że w zgromadzonym materiale brak jest dokumentów potwierdzających, że J.B. posiadał w tym dniu prawo własności lub użytkowania wieczystego do spornej działki nr [...].
Odnosząc się do zarzutu J.B. dotyczącego braku informacji na temat podziału działki nr [...], wyjaśnił, że zgromadzona dokumentacja zawiera zawiadomienie Urzędu [...] z [...] czerwca 1998 r. o wprowadzeniu z urzędu zmian do operatu ewidencji gruntów oraz Wykaz Zmian Gruntowych dotyczących podziału działki nr [...] przy ul. [...]. Zgodnie z tymi informacjami z działki nr [...], o pow. [...] m2, wydzielono dwie części: działkę nr [...] o pow. [...] m2 (odpowiada ona części nieruchomości przekazanej w użytkowanie wieczyste na mocy aktu notarialnego z [...] sierpnia 1971 r.) oraz działkę nr [...] o pow. [...] m2 (odpowiadającej fragmentowi, który nie został objęty użytkowaniem wieczystym).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2011 r. złożył J.B. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie:
1. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do twierdzeń wnioskodawcy, z których wynika, że swój interes prawny wywodzi on z faktu, iż w sprawie powództwa Miasta W. o wydanie działki nr [...] jest osobą pozwaną. Miasto swój tytuł prawny do przedmiotowej działki wywodzi z decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. Tak więc jedynym sposobem na skuteczne podniesienie w procesie cywilnym zarzutu braku legitymacji procesowej czynnej po stronie W. jest stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej;
2. art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o dokonanie oględzin nieruchomości położnej przy ul. [...], a w konsekwencji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, iż działka nr [...] jest niezabudowana, gdy w rzeczywistości na tym terenie od lat 20 XX wieku znajduje się murowane ogrodzenie, bramy wjazdowe na nieruchomość oraz część podjazdów stanowiące własność użytkowników wieczystych tej nieruchomości;
3. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz z art. 65 § 2 kodeksu cywilnego poprzez niewskazanie z jakich konkretnych dokumentów wynika, iż działka oznaczona obecnie nr [...] odpowiada fragmentowi działki o nr [...], który nie został objęty użytkowaniem wieczystym na mocy umowy z 27 sierpnia 1971 r. oraz poprzez uznanie, iż na podstawie tejże umowy użytkowaniem wieczystym objęto jedynie część ówczesnej działki o nr [...], co ma prowadzić do braku interesu prawnego skarżącego;
4. art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że J.B. nie może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] grudnia 2001 r., w sytuacji gdy Miasto W. w prowadzonym przeciwko skarżącemu procesie eksmisyjnym powołuje się na tą decyzję, iż stanowi ona dowód prawa własności W. Tak więc, aby skarżący mógł wykazać w procesie eksmisyjnym, że W. nie ma legitymacji procesowej czynnej, jest stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r.
W obszernym uzasadnieniu skargi odnosząc się m.in. do naruszenia z pkt 3 skarżący podniósł, że do roku 1998 r. nieruchomość położona przy ul. [...] opisana była jako działka nr [...] i w roku tym, w bliżej nieustalonych okolicznościach, w operacie ewidencji gruntów wprowadzono zmianę (określoną przez skarżącego jako samowolne działania urzędników), dotyczącą podziału działki na dwie o numerach [...] i [...]. Wskazując jednocześnie, że nie przeprowadzono wymaganego prawem postępowania rozgraniczającego w stosunku do działki nr [...]. Natomiast w stosunku do zarzutu organu odnośnie braku legitymacji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, skarżący stwierdził, że jasno i precyzyjnie wskazał okoliczności, z których wywodzi swoje uprawnienie w niniejszej sprawie – decyzja komunalizacyjna z [...] grudnia 2001 r. i prowadzony w oparciu o jej treść proces eksmisyjny uniemożliwia skarżącemu korzystanie z jego prawa własności. J.B. podniósł, że jest współwłaścicielem lokalu nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] (udział w prawie własności wynosi [...]), a zarazem użytkownikiem wieczystym nieruchomości na której znajduje się ten budynek. Wydanie odrębnej decyzji komunalizacyjnej w stosunku do działki nr [...], prowadzić może do pozbawienia go możliwości dojścia z jego nieruchomości do drogi publicznej (działka nr [...] całkowicie oddziela działkę nr [...] od drogi publicznej). Skarżący wskazał, że nie był w dniu [...] maja 1990 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości, jednakże jest następcą prawnym ówczesnego jej użytkownika. Podniósł, że umową z [...] sierpnia 1971 r. oddano w użytkowanie wieczyste całą nieruchomość położną przy ul. [...] w W. (już w latach 20 XX wieku została ogrodzona murowanym ogrodzeniem, które w niezmienionej formie istnieje do dzisiaj). Zamiar stron umowy dotyczył całej nieruchomości, a nie jej części. Okoliczności te, zdaniem skarżącego, powinny prowadzić do wniosku, że powinien zostać uznany przez organy za użytkownika wieczystego całej działki o nr [...] (łącznie działek [...] i [...]), a w konsekwencji za współwłaściciela naniesień budowlanych na działce nr [...], co czyni go legitymowanym do wniesienia o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] grudnia 2001 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Minister odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieuwzględnienia wniosku dowodowego o dokonanie oględzin przedmiotowej nieruchomości, wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. W tym postępowaniu obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrzenie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru, w tym postępowaniu działa jako organ kasatoryjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. Natomiast kwestia poruszona przez skarżącego, zdaniem organu, nie stanowiła przedmiotu postępowania prowadzonego przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji z uwagi na niewykazanie przez J.B. interesu prawnego. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w świetle okoliczności wskazujących na brak interesu prawnego wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie, proces eksmisyjny dotyczący działki nr [...] pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie.
Organ poinformowany o wniosku J.B. dotyczącego trybu rozpoznania skargi, nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Rozpoznanie prawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2011 r. nr [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] maja 2011 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. nr [...], stwierdzającej nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Dzielnicę [...] nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...].
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 60 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności (o ile nie są one wszczynane z urzędu) z uwagi na treść art. 157 § 2 k.p.a., przewidującego możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. O tym zaś, kto jest stroną postępowania rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zasadnicze zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ma ustalenie, czy skarżący J.B. posiada przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Podejmując wszak przewidziane w art. 61 a § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie o charakterze formalnym organ stwierdza wyłącznie, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., co uniemożliwia przeprowadzenie postępowania nadzorczego. Nie dochodzi wówczas do merytorycznego rozpoznania sprawy objętej żądaniem, a jedynie do zbadania czy pochodzi ono od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, bądź wprawdzie nie brała udziału w tym postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.
Istoty interesu prawnego należy upatrywać zaś w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga więc ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Jako że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie komunalizacji mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) dochodzi do potwierdzenia zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia własności mienia Skarbu Państwa, z dniem wejścia w życie tej ustawy (27 maja 1990 r.), na rzecz właściwej gminy, to interes prawny w tym postępowaniu mają te podmioty, których praw rzeczowych do nieruchomości dotyczy ukształtowany w tym postępowaniu stosunek administracyjnoprawny. Taki sam krąg uczestników odnosi się w tym przypadku do postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Tym samym stronami takiego postępowania, poza Skarbem Państwa i właściwą miejscowo gminą, mogą być wyłącznie te podmioty, który wykażą, że na dzień 27 maja 1990 r. legitymują się tytułem prawnorzeczowym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji, który przekreślałby tytuł do tego mienia Skarbu Państwa lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej wyżej ustawy (por. wyroki NSA: z 21.09.2011 r. I OSK 1586/10, z 28.07.2010 r. I OSK 1345/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Warunkiem skutecznego zainicjowania postępowania nadzorczego, musi być zatem wykazanie przez wnioskodawcę, że w dacie wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. 27 maja 1990 r., przysługiwał mu (względnie jego poprzednikowi prawnemu) tytuł prawny do skomunalizowanej nieruchomości.
W ocenie Sądu, w tej kwestii organ nadzoru dokonał prawidłowej oceny braku interesu prawnego wnioskodawcy legitymującego go do skutecznego wszczęcie tego postępowania. Skarżący nie wykazał bowiem by w dniu 27 maja 1990 r. legitymował się on (bądź jego poprzednik prawny) jakimkolwiek tytułem prawnym do skomunalizowanej nieruchomości. Nie legitymuje się on również takim tytułem obecnie. Tak więc ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. nie wpłynie na ukształtowanie jego sytuacji prawnej w zakresie przysługujących mu praw rzeczowych do skomunalizowanej nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy jest on jedynie współużytkownikiem wieczystym sąsiadującej ze skomunalizowaną nieruchomością działki nr [...] i właścicielem lokalu mieszkalnego w posadowionym na tej działce budynku (lok. nr [...]). Wprawdzie działka ta wraz z działką nr [...] stanowiły pierwotnie jedną geodezyjnie wyodrębnioną nieruchomość oznaczoną nr [...] o pow. [...] m2, nie oznacza to jednak, że na dzień 27 maja 1990 r. istniejące na niej stosunki własnościowe, na całym jej obszarze, ukształtowane były jednolicie. Stanowiła ona co prawda w całości własność Skarbu Państwa, jednakże w dacie wydawania kwestionowanej decyzji, na części tej nieruchomości, odpowiadającej dawnej nieruchomości hipotecznej pn. "Nieruchomość [...]" o pow. [...] m2 (stanowiącej obecnie działkę nr [...]) ustanowione było użytkowanie wieczyste. Wynika to wprost z treści znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z [...] sierpnia 1971 r., rep. [...], którym ustanowiono to prawo na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych znajdujących się w posadowionym na gruncie budynku. Pozostała część dawnej działki [...] (o pow. [...] m2 – odpowiadająca obecnej działce [...]) była gruntem niehiopotekowanym, co potwierdza pismo Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. z [...] kwietnia 2011 r. nr [...], jak też dokumentacja odnosząca się do wprowadzonych zmianach do operatu ewidencji gruntów działki nr [...], w tym odpis z mapy ewidencyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] czerwca 1998 r. Skoro zatem ustanowione pierwotnie prawo użytkowania wieczystego obejmowało wyłącznie ww. dawną nieruchomość hipoteczną, to nie sposób uznać, iż odkupiony przez skarżącego w dniu [...] lipca 2006 r. udział w użytkowaniu wieczystym gruntu przynależny do lokalu nr [...] w posadowionym na tym gruncie budynku (rep. A nr [...]) odnosił się do udziału w prawie do nieruchomości, które nie przysługiwało pierwotnym jego nabywcom. Te okoliczności przesądzają w ocenie Sądu o braku legitymacji skarżącego do skutecznego uruchomienia postępowania nadzorczego w przedmiocie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej dotyczącej działki nr [...]. Na dowody wynikający z ww. dokumentacji geodezyjnej oraz treść aktu notarialnego z [...] sierpnia 1971 r. wskazał Minister w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć (vide str. 2 uzasadnienie postanowienia z [...] maja 2011 r i s. 3 i 4 uzasadnienia postanowienia z [...] września 2011 r.), wykazując brak po stronie wnioskodawcy, tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, iż podejmując zaskarżone postanowienie organ nie wskazał dowodów, na jakich oparł swoje kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia. Tym samym sformułowany, w tym kontekście zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 65 § 2 k.c. nie ma w ocenie Sądu usprawiedliwionych podstaw.
Argumentacja skarżącego, iż wolą umawiających się w 1971 r. stron było zawarcie umowy o oddanie w użytkowanie wieczyste całości nieruchomości położonej przy ul. [...] (a więc także obecnej działki nr [...]) - co prowadzić ma do wniosku, że przyznane wówczas prawo użytkowania wieczystego gruntu obejmuje w rzeczywistości zarówno działkę nr [...] jak i działkę nr [...] - jest o tyle nietrafiona, że istnienia określonych praw rzeczowych nie można domniemywać, lecz musza one znajdować potwierdzenie w dokumentach kreujących, bądź potwierdzających ich istnienie, a więc aktach notarialnych, orzeczeniach sądowych czy też treści ksiąg wieczystych. Takich zaś dokumentów skarżący nie przedłożył. O tym czy określonemu podmiotowi przysługuje tytuł prawny do nieruchomości nie decyduje również faktyczny sposób wykorzystywania nieruchomości przez ten podmiot, ani subiektywne przekonanie o przysługującym mu prawie.
Wbrew zarzutom skargi, źródła interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., uprawniającego skarżącego do skutecznego zainicjowania postępowania nadzorczego w sprawie zakończonej ww. decyzją Wojewody [...] nie można także upatrywać w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem przed sądem powszechnym w sprawie o wydanie skomunalizowanej działki [...]. Ta okoliczność może być jedynie rozpatrywane w kontekście interesu faktycznego, a więc takiej sytuacji, w której jednostka jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej (tu wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej w celu zablokowania procesu eksmisyjnego, poprzez wykazanie braku legitymacji W. do jego prowadzenia), lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności od organu administracji publicznej. Interes faktyczny, jako niekreujący przymiotu strony postepowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie może zatem prowadzić do skutecznego zainicjowania takiego postępowania. To zaś oznacza, że mimo braku odniesienia się przez organ do twierdzeń wnioskodawcy, upatrującego w tych okolicznościach istnienia własnego interesu prawnego do wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie decyzji komunalizacyjnej - a tym samym zasadności zarzutu naruszenia przez Ministra w tym zakresie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. - nie ma podstaw do uchylenia przez Sąd z tego względu zakwestionowanego postanowienia. Uchybienie wskazanym przepisom postępowania nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy, gdyż nie mogło zmienić oceny braku legitymacji skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. Naruszenie w ww. zakresie przepisów postępowania administracyjnego wskazuje wyłącznie na niedochowanie przez organ administracji publicznej standardów właściwego uzasadnienia podejmowanych rozstrzygnięć, które jest wprawdzie istotne z punktu widzenia realizacji zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) i budowania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), ale w realiach niniejszej sprawy nie rzutuje na ocenę trafności podjętego rozstrzygnięcia.
Bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonych postanowień są także zarzuty odnoszące się do braku przeprowadzenia dowodu z oględzin nieruchomości. Sposób zagospodarowania nieruchomości nie ma bowiem wpływu na ocenę legitymacji skarżącego w sprawie. Zważyć wszak należy, że zagospodarowanie gruntu przez osobą nieuprawnioną i faktyczne władanie nieruchomością nie czyni takiej osoby właścicielem gruntu. Kwestia zaś występowania na nieruchomości objętej komunalizacją naniesień budowlanych, niewuzględnionych w decyzji komunalizacyjnej, odnosi się do merytorycznej strony tej decyzji, która na etapie wstępnym postępowania nadzorczego, zakończonego rozstrzygnięciem formalnym przewidzianym w art. 61a § 1 k.p.a., nie mogła stanowić przedmiotu oceny organu. Nie mogły być również oceniane w ramach postępowania uruchomionego wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej (a tym bardzie etapu wstępnego tego postepowania) akty i czynności podejmowanych w innych postępowaniach administracyjnych. Tym samym nie można czynić organowi zarzutu, że przedmiotem rozważań w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie uczynił on kwestii odnoszących się do zgodności z prawem zmian wprowadzonych w ewidencji gruntów i ewentualnych skutków wynikających z wydzielenia działki nr [...]. Badanie legalności tych zmian wykracza bowiem poza ramy postępowania komunalizacyjnego, a tym bardziej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności podjętego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Za chybione zatem uznać należy, formułowane na tym tle zarzuty naruszenia przez organ administracji publicznej art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Skoro zatem skarżący nie legitymuje się opartym na normach prawa materialnego interesem prawnym uprawniającym do skutecznego uruchomienia postępowania nadzorczego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. i w toku prowadzonego postępowania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie naruszył przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy, a poczynione przez niego ustalenia stanu faktycznego znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, to skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło