II SA/Gl 663/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi S. C. i D. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. nr 89 z 1994 r., poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazał S. i D. C. rozbiórkę zadaszenia nad wejściem do mieszkania nr 1 w budynku przy ul. [...] w G. Organ I instancji wskazał, że do ściany zewnętrznej budynku, przy wejściu do mieszkania nr 1 zainstalowano zadaszenie o konstrukcji drewnianej o wym. 2 m na 2,90 m kryte papą termozgrzewalną. Zadaszenie to jest zamontowane na wysokości 250 cm ( w najniższym punkcie ) przy południowej ścianie budynku i od zewnętrznej strony jest oparte na drewnianych słupkach. Powyższe roboty budowlane zostały wykonane przez D. C. w sierpniu i we wrześniu 2008 r. bez zgody właścicieli nieruchomości oraz organu administracji architektoniczno – budowlanej. Organ I instancji powołując się na art. 3 ustawy Prawo budowlane wskazał, że wykonaną budowę zadaszenia należy zakwalifikować jako budowę wiaty, która zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 23 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy podlega obowiązkowi zgłoszenia. Organ I instancji, po sprawdzeniu zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami techniczno – budowlanymi postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego zadaszenia oraz nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do zalegalizowania samowoli budowlanej. W dniu 17 września 2010 r. inwestor przedłożył żądany projekt budowlano – wykonawczy, a następnie w dniu 28 września 2010 r. przedłożył zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w G. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Pomimo wezwania inwestor nie przedłożył oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie organu I instancji niespełnienie powyższego obowiązku zgodnie z art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 3 stanowiło podstawę do wydania nakazu rozbiórki. W odwołaniu od powyższej decyzji S. i D. C. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie organowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazywali, że przedmiotowe zadaszenie istniało już wcześniej, co najmniej od dnia nabycia przez odwołujących mieszkania w budynku przy ul. [...] w G. Wskutek warunków atmosferycznych uległo ono znacznemu zniszczeniu i przestało spełniać swoją ochronną funkcję. Poprzednie zadaszenie zabudowane było z płyt falistych z poliwęglanu w obramowaniu z kątowników stalowych i było wpuszczone na stałe do tynku elewacji i było prowizorycznie uszczelnione. Zadaszenie było oparte na konstrukcji stalowej zamocowanej na stałe do gruntu. Następnie odwołujący wskazywali, że opierając się na obowiązujących przepisach budowlanych w szczególności § 292 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. nr 75 poz. 690 ze zm.,) dokonali na własny koszt naprawy przedmiotowego zadaszenia. W ocenie odwołujących w zakresie zamocowania do elewacji nastąpiło przywrócenie do stanu poprzedniego, gdyż poprzednie zadaszenie było w tą elewację wpuszczone. Odwołujący wskazywali także, że pod zadaszeniem znajduje się wejście do budynku położone poniżej poziomu gruntu, w związku z czym brak zadaszenia skutkowałby przedostawaniem się wód opadowych i wód spływających ze ścian wprost do pomieszczeń. Wreszcie odwołujący podkreślili, że przedmiotowe prace zostały wykonane zgodnie z regułami budowlanymi, co uwidacznia projekt budowlany i zostały zaakceptowane przez wszystkich mieszkańców, z wyjątkiem jednej osoby – właścicielki mieszkania nr 2. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną powołał art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 kpa. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że sporny obiekt został zbudowany w warunkach samowoli budowlanej. Z uwagi na to, że inwestorzy zrealizowali przedmiotowy obiekt bez wymaganego zgłoszenia, a inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i nie narusza przepisów techniczno – budowlanych, a ponadto sami inwestorzy wyrazili chęć jego legalizacji, organ wdrożył postępowanie legalizacyjne w trybie art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego umożliwiające doprowadzenie tego obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ II instancji podkreślił, że treść art. 49 b ust. 3 Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu, w przypadku niespełnienia przez inwestora w wyznaczonym terminie 30 dni, obowiązków o których mowa w ust. 2 tego przepisu. W przedmiotowej sprawie przesłanką orzeczenia nakazu rozbiórki było nieprzedstawienie przez inwestora w zakreślonym terminie wskazanych w art. 49 b ust. 2 Prawa budowlanego dokumentów, niezbędnych do legalizacji samowoli budowlanej tj. oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niemożność przedstawienia wskazanego dokumentu wynikała z tego, że pozostali współwłaściciele nieruchomości na której usytuowana jest wiata nie wyrazili zgody na jej legalizację. Organ II instancji podkreślił także, że termin dostarczenia oświadczenia jest terminem ustawowym, nie zależy więc od uznania administracyjnego i jako taki nie może zostać przedłużony, stąd organ I instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku inwestorów w tym przedmiocie. Wreszcie organ II instancji podał, że z uwagi na przeznaczenie spornego obiektu – zadaszenie nad wejściem chroniące przed złymi warunkami atmosferycznymi, nie można przyjąć, aby był to obiekt małej architektury. Organ podniósł także, że rozważał czy przedmiotowy obiekt nie stanowi w istocie rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego, co skutkowałoby zastosowaniem trybu likwidacji samowoli budowlanej przewidzianego w art. 48, a nie jak przyjął organ I instancji art. 49 b Prawa budowlanego. Jednak niezależnie od zastosowanego trybu , skutek likwidacji przedmiotowej samowoli byłby taki sam, a mianowicie zakończyłby się nakazem rozbiórki z uwagi na to, że odwołujący nie przedłożył wymaganego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący S. i D. C. powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu podkreślając, że wykonany przez nich obiekt był odtworzeniem istniejącego już wcześniej zadaszenia, a nie wykonaniem nowej budowli. W ocenie skarżących wykonane zadaszenie zabezpiecza mieszkańców przed zalaniem, a jego wykonanie na ich wyłączny koszt nie stanowi naruszenia interesu prawnego innych mieszkańców. Dodatkowo skarżący wskazywali, że wykonane przez nich zadaszenie jest obiektem małej architektury, gdyż jest harmonijnie wkomponowane w architekturę ogrodową, służy do utrzymania codziennego porządku w obrębie budynku i ogrodu oraz spełnia przez cały rok funkcje rekreacyjne. Wreszcie skarżący wnieśli o rozstrzygnięcie, czy niektórzy członkowie Wspólnoty Mieszkaniowej mogą skutecznie blokować odtworzenie zniszczonego zadaszenia, nie mając przy tym żadnego interesu prawnego i postępując tym samym wbrew przepisom budowlanym nakazującym jego instalację dla bezpieczeństwa innych użytkowników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że przedmiotowa wiata ma inne wymiary i konstrukcję od poprzedniego zadaszenia, tym samym nie można mówić o tożsamości obiektów. W ocenie organu nastąpiła budowa wiaty w miejsce rozebranego zadaszenia, a nie remont, jak wskazują skarżący, bowiem za remont nie mogą być uznane roboty w wyniku których powstają nowe elementy. Na poparcie swego stanowiska organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 września 2008 r. sygn. akt II SA/Bd 488/08. W piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżących podnosił, że organy administracji nie wyjaśniły kwestii charakteru przedmiotowego obiektu budowlanego, który w ocenie tego pełnomocnika jest obiektem architektury ogrodowej w rozumieniu art. 3 pkt 4 b Prawa budowlanego. Pełni on nie tylko funkcję zadaszenia nad wejściem do budynku, lecz także pergoli służącej rozmieszczeniu zieleni ogrodowej. Obiekt ten jest niewielką, lekką konstrukcją, opartą na drewnianych słupach. Nie posiada także przegród zewnętrznych. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że w sprawie toczącej się przed tut. Sądem o sygn. akt II SA/GL 605/11, wiatę o konstrukcji drewnianej znajdującej się na tej samej nieruchomości, lecz w innym miejscu uznano za obiekt małej architektury. Na rozprawie dniu 9 stycznia 2012 r. skarżący podtrzymali swoje stanowisko, natomiast uczestnik postępowania E. M. – T. wniosła o oddalenie skargi podając, że nigdy jako współwłaściciel budynku i nieruchomości nie wyrażała zgody na budowę zadaszenia w obecnej formie. Wskazała, że poprzednio w tym samym miejscu również istniał daszek, który jednak nie był wsparty na słupach. Daszek ten przestał istnieć około 4 lat temu. Obecnie istniejący daszek prowadzi na wejście na ścieżkę za którą jest jej ogród, natomiast daszek powoduje zacienienie, co w konsekwencji prowadzi do usychania jej roślinności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "ppsa") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności to jest kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W ocenie składu orzekającego skarga nie jest zasadna, bowiem objęta nią decyzja organu odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem kontroli jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku nakazująca skarżącym rozbiórkę zadaszenia nad wejściem do mieszkania nr 1 w budynku przy ul. [...] w G. Decyzja ta zapadła po ustaleniu przez organy, że zadaszenie jest wiatą, wymagającą dla swojej realizacji zgłoszenia ( art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ). Obiekt ten został wykonany w lipcu i sierpniu 2008 roku bez zgłoszenia przez skarżącego, a postępowanie legalizacyjne zakończyło się negatywnie bowiem skarżący w terminie wyznaczony postanowieniem z dnia [...] roku ( a także do chwili obecnej ) nie złożyli oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe ustalenia Sąd podziela. W jego ocenie nie mają racji skarżący, że sporny daszek nad wejściem do mieszkania nr 1 stanowi obiekt małej architektury ani też, że nie dokonali oni jego budowy a najwyżej "odtworzenia" zniszczonego, uprzednio istniejącego daszku. Organ ustalił, że objęte zaskarżoną decyzją zadaszenie jest zainstalowane do ściany zewnętrznej budynku, przy wejściu do mieszkania nr 1, ma konstrukcję drewnianą o wymiarach 2 m na 2,90 m, kryte papą termoizolacyjną. Zostało zamontowane na wysokości 250 cm przy południowej ścianie budynku i od zewnętrznej strony jest oparte na drewnianych słupach. Nie ulega wątpliwości, że opisany obiekt stanowi wiatę. Wprawdzie przepisy Prawa budowlanego nie definiują bliżej tego typu budowli, ale pojęciem tym się posługują, umieszczając wiatę w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 roku, a z art. 30 ust. 1 pkt 1 tego Prawa wynika, że budowa takiego obiektu wymagała zgłoszenia. Twierdzenie skarżących, że obiekt ten jest obiektem małej architektury jest bezpodstawne. Ustawodawca redagując art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego uszeregował obiekty małej architektury w trzy grupy : a) obiekty kultu religijnego, jak : kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty małej architektury, c) obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak piaskownica, huśtawki, drabinki, śmietniki. Gdyby intencją ustawodawcy było zaliczenie obiektu w postaci wiaty w poczet obiektów małej architektury zapewne umieściłby je w tym przepisie, jako obiekt bardziej znaczący, o odmiennej formie i funkcji. Zdaniem Sądu pod pojęciem "inne obiekty architektury ogrodowej" należy rozumieć ozdoby ogrodowe, porównywalne wielkością i funkcją z posągiem lub wodotryskiem. Wiata, jako obiekt budowlany została natomiast wymieniona w art. 29 ust. 1 pkt 2 obok takich obiektów jak altana lub ogród zimowy. Ze względu na podobieństwo konstrukcyjno – architektoniczne i funkcjonalne przedmiotowe zadaszenie powinno być potraktowane jako obiekt objęty dyspozycją tego przepisu. W niniejszej sprawie za potraktowaniem spornego "zadaszenia" jako wiaty przemawia też jej wielkość i nic w tym zakresie nie zmienia obsadzenie ażurowych ścianek bocznych roślinności ( rzecz powszechna przy wiatach ) czy umieszczenie w niej ławeczki służącej wg skarżących gimnastyce. Nie można też podzielić stanowiska skarżących, że wiatę nie wybudowali lecz ją "odtworzyli" czy też wyremontowali. Przeczą temu oświadczenia skarżących w czasie oględzin, a także zawarte w odwołaniu i skardze, a fakt wybudowania nowej wiaty potwierdza oświadczenie skarżącej do protokołu rozprawy z dnia 8 stycznia 2012 roku "poprzedni daszek został zniszczony przez warunki atmosferyczne, natomiast nie odtworzyliśmy starego daszku bo wyglądał slamsowato". Abstrahując od faktu, że prawu budowlanemu nie jest znane pojęcie "odtworzenie" ( oprócz art. 3 pkt 8 ) to w świetle art. 3 pkt 6 tego prawa wykonanie obiektu w miejscu wcześniejszego jego istnienia jest budową. Za tym, że skarżący wykonali nowy obiekt przemawia także fakt, że posiada on inne wymiary ( jest dłuższy około 1 m ) i ma inną konstrukcję ( wsparcie na słupkach). W szczególności należy podkreślić, że skarżący nie dokonali remontu wcześniej istniejącego obiektu. Przez remont bowiem należy rozumieć ( art. 3 pkt 8 ) wykonanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Z powyższej definicji wynika przede wszystkim konieczność prowadzenia robót w istniejącym obiekcie. Jeżeli więc roboty są prowadzone " od początku, po usunięciu poprzedniego obiektu" nie można mówić o remoncie. Skoro więc skarżący bez zgłoszenia w 2008 roku wykonali wiatę i nie złożyli w wyznaczonym postanowieniem z dnia [...] roku oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością dla celów budowlanych, co uniemożliwiło legalizację wiaty, to niezależnie od faktu spełnienia przez tę wiatę wymogów Prawa budowlanego i wydanych na jego podstawie rozporządzeń wykonawczych, organy orzekające miały obowiązek orzec jej rozbiórkę na podstawie art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 3. Dodatkowo Sąd pragnie zwrócić uwagę organów orzekających, że skarżący nie złożyli zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale zaświadczenie (nr [...] z dnia [...] roku ) w sprawie przeznaczenia terenu działki nr [1] w G. w obowiązującym planie. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na treść zaskarżonej decyzji, której podstawą było niezłożenie przez skarżących oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest bezsporne. W związku ze skargą należy wyjaśnić, że każdy inwestor w tym mający zamiar zrealizować inwestycję podlegającą zgłoszeniu ma obowiązek złożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ( art. 30 ust. 2 ). Obowiązek ten jest też aktualny w procedurze legalizacyjnej o której mowa w art. 49 b ust. 2 pkt 1, co wynika z tego przepisu. W przypadku gdy nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności, zgodę na jej zabudowę ( jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd ) wyrażają wszyscy współwłaściciele. W razie braku takiej zgody, współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd powszechny, który orzekając będzie uwzględniał cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli ( art. 199 kc ). Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę. su.